Bác Hồ với việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân

11/02/2014 23:59:39
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại, kiệt xuất của dân tộc ta, là Người anh hùng giải phóng dân tộc và là danh nhân văn hóa thế giới. Người là sự kết tinh sâu sắc những phẩm chất và giá trị tinh thần cao cả của dân tộc Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của Người là một tấm gương sáng vì dân, vì nước. Tư tưởng của Người là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta, trong đó quan điểm của Người về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân là một thành tố quan trọng trong ba sự nghiệp giải phóng dân tộc mà Người đã đề ra: giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người.

 Quan niệm của Hồ Chí Minh về sức khỏe

 Kế thừa và phát huy những tư tưởng truyền thống của dân tộc ta về sức khỏe kết hợp quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về phát triển con người toàn diện, Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm về sức khỏe rất giản dị, đúc kết, nhưng chứa đựng ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Người đã đưa ra quan niệm có tính chuẩn mực về bản chất sức khỏe: "khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe".

Quan niệm về sức khỏe của Hồ Chí Minh trước hết là sự thống nhất giữa hai yếu tố: thể chất và tinh thần, nó mang tính khái quát cao và rất hàm xúc. Theo Người, một người khỏe mạnh không chỉ có cơ thể cường tráng mà còn có tinh thần thoải mái, lành mạnh. Ngược lại, tinh thần có lành mạnh thì cơ thể mới khỏe khoắn. Đó chính là điều kiện để con người phát triển trí tuệ và tài năng cũng như sở trường của bản thân.

Hai là, sức khỏe gắn liền với cuộc sống lao động, gắn với một nếp sống đẹp. Đối với Hồ Chí Minh, quan niệm sức khỏe của con người không chỉ là ăn, ngủ, sinh hoạt… mà còn gắn với hoạt động, lao động hàng ngày. Sức khỏe - lao động - làm việc là những yếu tố thấm sâu vào cuộc sống của Người:

"Ăn khỏe, ngủ ngon, làm việc khỏe,

Trần mà như thế kém gì tiên".

Trong tư tưởng của Người, sức khỏe gắn liền với nếp sống đẹp, yêu lao động, là sự hòa hợp giữa thiên nhiên và con người, hướng tới thực tiễn sản xuất lao động. Vì vậy, quan niệm của Người về sức khỏe còn có các yếu tố: sinh hoạt vật chất vừa và đủ - “tự cung thanh đạm”; trạng thái tinh thần thanh thản, sáng suốt - “tinh thần sảng”; hướng tới lao động hữu ích - “tố sự thung dung” để hưởng cuộc sống lâu dài - “nhật nguyệt trăng”.

Ba là, sức khỏe cá nhân gắn liền với sức khỏe cộng đồng - quan điểm sức khỏe toàn dân, sức khỏe cộng đồng. Hồ Chí Minh cho rằng, con người là gốc của mọi công việc. Vì vậy, Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề sức khỏe của toàn thể dân tộc. Ngay từ những ngày đầu sau Cách mạng Tháng 8, Hồ Chí Minh đã hết sức quan tâm đến sức khỏe của mỗi người dân, sức khỏe của toàn thể dân tộc. Người đã ký Sắc lệnh số 14 (30/1/1946) thành lập Nha Thể dục trong Bộ Giáo dục nhằm mục đích “khuyên và dạy cho đồng bào tập thể dục, đặng giữ gìn và bồi đắp sức khỏe”. Đối với bản thân, ngày nào Người cũng tập thể dục để rèn luyện cơ thể trở nên khỏe mạnh, dẻo dai. Người cho rằng: “Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân khỏe mạnh tức là cả nước khỏe mạnh… dân cường thì quốc thịnh”. Chính vì vậy, sức khỏe cá nhân là một bộ phận của sức khỏe cộng đồng. ở đây, Hồ Chí Minh đã đặt mối quan hệ sức khỏe cá nhân với sức khỏe xã hội, sức khỏe cộng đồng trong tính thống nhất và biện chứng. Sức khỏe cá nhân không tách rời cộng đồng, song sức mạnh cộng đồng góp phần tăng cường sức mạnh cá nhân. Quan điểm sức khỏe toàn dân, sức khỏe cộng đồng được Hồ Chí Minh coi là một nhiệm vụ quan trọng trong Cách mạng, một trong những nhân tố thúc đẩy sự nghiệp “giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới”.

Bốn là, đề cao sức mạnh tinh thần, coi trọng sức mạnh ý chí. Là một người rất thực tiễn và duy vật nhưng Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao yếu tố tinh thần, ý chí. Quan niệm của Người về sức khỏe là sự kết hợp hài hòa hai yếu tố: thể chất và tinh thần, chúng là điểm tựa, luôn bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau. Trong tập thơ “Ngục trung nhật ký” (Nhật kí trong tù - 1941), Người đã thể hiện hết sức phong phú sự khai phóng, lành mạnh trong đời sống tinh thần ngay cả khi điều kiện và cuộc sống vật chất luôn khó khăn, thiếu thốn.Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Người nói: “Phải rèn luyện cơ thể cho khỏe mạnh. Khỏe mạnh thì mới có đủ sức tham gia một cách dẻo dai, bền bỉ những công việc ích nước lợi nhà”. Có sức khỏe thì bản thân mỗi người mới có sự hăng hái trong lao động, để từ đó học hỏi và định hướng những cách đi đúng đắn trong công việc, biết nỗ lực vươn lên trong cuộc sống, khắc phục những khó khăn còn tồn tại. Chính vì thế, cần phải có một tinh thần, ý chí mạnh mẽ, khẳng định sức mạnh cũng như lập trường bản thân để vượt qua mọi thử thách, phát huy khả năng cao độ trong học tập, lao động và sản xuất.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân

 

Tuyên truyền và nâng cao nhận thức về sức khỏe cho toàn dân và toàn xã hội

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nói "cần phải tuyên truyền một cách thiết thực", "cần giáo dục rộng khắp" cho nhân dân biết giữ gìn vệ sinh, ăn uống sạch sẽ, thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, tổ chức sinh hoạt và lao động hợp lý để bảo vệ sức khỏe... Chính vì vậy, Hồ Chí Minh luôn chú trọng đến việc nâng cao nhận thức về sức khỏe trong nhân dân. Người cho rằng, để xây dựng con người Việt Nam có sức khỏe, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần thì vấn đề nâng cao nhận thức về sức khỏe cho toàn dân và toàn xã hội là nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Để thực hiện tốt được điều này, cần phải có những biện pháp thiết thực như:

- Có hình thức tuyên truyền phổ biến và sâu rộng để mỗi cá nhân, mỗi tổ chức tự nhận thức được quyền lợi và nghĩa vụ của mình đối với việc bảo vệ, nâng cao sức khỏe.

- Không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giúp con người có lý tưởng tốt đẹp, có đạo đức tốt, có nền tảng tri thức bền vững, văn hóa và có sức khỏe - thể lực.

- Cần quan tâm và chú trọng hơn nữa việc tổ chức và rèn luyện thể dục thể thao trong mỗi tập thể, mỗi ban, ngành… đặc biệt là hình thức giáo dục thể chất trong các trường học.

Thúc đẩy phát triển kinh tế nhằm tạo ra điều kiện vật chất, góp phần đầu tư giáo dục và nâng cao sức khỏe nhân dân

Hồ Chí Minh cho rằng, một trong những phương pháp nâng cao sức khỏe là tăng cường, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân lao động. Vì vậy, thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo ra điều kiện vật chất, nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe là cần thiết.

Việt Nam xuất phát điểm từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, đời sống người dân vẫn gặp rất nhiều khó khăn, tỷ lệ đói nghèo còn cao, chất lượng dinh dưỡng (đặc biệt ở trẻ em) còn rất thấp… Trải qua nhiều sự chuyển đổi về kinh tế, Việt Nam hiện nay đã đạt được ở vị trí thứ hai trong xuất khẩu gạo ra thế giới, nông nghiệp không còn chiếm ưu thế như trước, các ngành nghề như công nghiệp, dịch vụ, du lịch… đã có sự đầu tư và phát triển, chất lượng dinh dưỡng, giáo dục cho trẻ em được tăng lên rõ rệt, chỉ số phát triển con người (HDI) cũng được nâng cao. Đó chính là những thước đo quan trọng trong việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe con người Việt Nam.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác đẩy mạnh phát triển kinh tế, tạo tiền đề cho việc chăm sóc sức khỏe nhân dân được đảm bảo. Muốn vậy, cần phải có những hướng đi đúng đắn trong sự nghiệp phát triển kinh tế của Việt Nam, cụ thể:

- Có sự kết hợp chặt chẽ giữa các ngành kinh tế, giữa thúc đẩy phát triển kinh tế với việc bảo vệ môi trường, quan tâm một cách sâu sát các vấn để liên quan đến xã hội, chính sách, tiến tới công bằng, dân chủ và văn minh.

- Đảm bảo những nhu cầu thiết yếu của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là lương thực - thực phẩm trong đời sống hàng ngày, chế độ dinh dưỡng trong các bữa ăn... để góp phần xoá bỏ tận gốc nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng (đặc biệt ở trẻ em).

- Tận dụng hiệu quả những cơ hội phát triển kinh tế trong và ngoài nước, mở rộng giao lưu, tăng cường hợp tác với các nước trên thế giới. Tạo điều kiện về việc làm đa ngành, nghề cho thanh niên, có các chính sách xoá đói giảm nghèo, tuyên truyền và giáo dục trong nhân dân nâng cao nhận thức về sức khỏe.

 

Xây dựng và bảo vệ môi trường sống

Sinh thời, Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống và xem đây như là một phương pháp bảo vệ, nâng cao sức khỏe con người. Môi trường tự nhiên và môi trường xã hội là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Sự ô nhiễm môi trường tự nhiên và xã hội được coi là một trong những vấn đề sinh thái - xã hội cấp thiết ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng. Đây là sự tác động qua lại giữa con người, xã hội và tự nhiên. Vì vậy, song song với việc phát triển kinh tế, tăng cường chế độ dinh dưỡng, cải thiện đời sống nhân dân, còn phải quan tâm đến vấn đề môi trường, phải làm cho môi trường tự nhiên và xã hội trong sạch, lành mạnh để nâng cao sức khỏe của nhân dân.

Tuy nhiên, sức khỏe người dân Việt Nam hiện nay đang đứng trước những đe doạ từ môi trường tự nhiên như: hạn hán, lũ lụt, rác thải, các loại khí độc, nguồn nước và môi trường sống bị ô nhiễm... Đồng thời, phải chịu sự tác động rất to lớn từ môi trường xã hội như: các tệ nạn xã hội, mại dâm, ma tuý, trộm cắp... Hậu quả của môi trường ảnh hưởng lên sức khỏe con người là vô cùng to lớn. Chính vì vậy, cần phải có những giải pháp thật cụ thể để bảo vệ môi trường luôn trong sạch, lành mạnh:

- Tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về môi trường đi sâu vào nhận thức của mỗi cá nhân, tổ chức.

- Hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong công tác bảo vệ và giữ gìn vệ sinh môi trường sống, xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh, văn hóa trong toàn dân và toàn xã hội.

- Tích cực phòng chống các tệ nạn, đề ra phương hướng nhằm hạn chế và ngăn chặn những tác động tiêu cực của môi trường xã hội lên mỗi người dân. Tổ chức và tạo điều kiện giúp đỡ các cá nhân tìm được cơ hội việc làm cho bản thân, sống có ý nghĩa và hăng hái tham gia lao động sản xuất.

- Có các chính sách khai thác môi trường một cách hợp lý, tiết kiệm, có mục đích và chủ động phòng chống ô nhiễm môi trường, khắc phục hậu quả suy thái môi trường.

- Thiết lập hệ thống văn bản pháp luật bảo vệ môi trường, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công nghệ, tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế phải gắn liền với công tác giữ gìn, bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội.

 

Đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của bản thân con người, đồng thời là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất cho xã hội. Hồ Chí Minh đã viết: "... Mỗi người lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ. Như vậy thì sức khỏe". Người còn nói: "Tự tôi ngày nào cũng tập".

Thể dục thể thao là một bộ phận quan trọng không thể thiếu trong công cuộc xây dựng một nền văn hóa mới và con người mới. Nhất là trong giai đoạn hiện nay lại càng phải đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam về sức khỏe, phẩm chất trí tuệ, đạo đức... góp phần xây dựng con người mới, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chính vì vậy, để phong trào thể dục thể thao trong toàn dân được phát triển toàn diện cần có:

- Giáo dục cho người dân hiểu biết được tầm quan trọng của thể dục thể thao trong đời sống và lao động, đưa việc luyện tập trở thành một thói quen không thể thiếu đối với mỗi người dân.

- Đẩy mạnh xã hội hóa và tổ chức rèn luyện thể dục thể thao dưới nhiều hình thức phổ biến khác nhau, nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác giáo dục thể chất, sức khỏe trong mỗi cá nhân, tập thể. Kiên quyết ngăn chặn những biểu hiện của tiêu cực, phi đạo đức trong thể thao.

- Tạo những điều kiện vật chất để phục vụ cho các phong trào rèn luyện thể thao, mở rộng quan hệ hợp tác, học hỏi và từng bước xây dựng khoa học công nghệ trong thể thao với các nước bạn.

 

Phát triển các dịch vụ y tế trong nhân dân, đặc biệt là y tế dự phòng

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy rõ việc phòng bệnh và chữa bệnh trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân là vô cùng quan trọng. Người đã chỉ rõ: phòng bệnh cũng cần thiết như trị bệnh. Đồng thời Người cũng nhấn mạnh: phòng bệnh hơn trị bệnh. Vì vậy, Hồ Chí Minh đã phát động phong trào vệ sinh phòng bệnh trong toàn dân và được mọi người dân tích cực hưởng ứng. Quan điểm về phòng bệnh, chữa bệnh đã được chính Người hiện thực hóa và có ảnh hưởng tích cực trong nâng cao nhận thức sức khỏe của nhân dân.

ở nước ta hiện nay, để nâng cao sức khỏe nhân dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa cần phải phát triển mạnh mạng lưới y tế, đặc biệt là y tế dự phòng. Bởi lẽ, y tế nói chung và y tế dự phòng nói riêng có vai trò to lớn trong việc phòng bệnh và trị bệnh nhằm "giảm tỷ lệ mắc bệnh, nâng cao thể lực, tăng tuổi thọ và phát triển giống nòi". Trong những năm qua, nhờ có các hệ thống dịch vụ y tế trong cộng đồng mà tỷ lệ các bệnh đã giảm một cách rõ rệt ở người dân. Các bệnh bại liệt, thiếu vitamin A, uốn ván ở trẻ sơ sinh... cơ bản đã được thanh toán trong năm 2000. Ngoài ra, các bệnh bướu cổ, sốt rét, dịch tả, thương hàn... đã được đẩy lùi và có biểu hiện giảm đáng kể.

Đầu năm 2005, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra Nghị quyết số 46-NQ/TW về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Nghị quyết nêu rõ quan điểm chỉ đạo và mục tiêu của hoạt động này trong thời gian tới là: giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong, nâng cao sức khỏe, tăng tuổi thọ, cải thiện chất lượng cuộc sống, hình thành hệ thống chăm sóc sức khỏe đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, tạo thói quen giữ gìn sức khỏe trong nhân dân, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Để thực hiện tốt mục tiêu trên, cần phải làm một số việc như sau:

- Tăng cường đầu tư (đặc biệt vùng sâu, vùng xa) cho công tác chăm sóc nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó đầu tư nhà nước đóng vai trò chủ đạo.

- Tiếp tục thực hiện chương trình mục tiêu y tế quốc gia, đặc biệt là chương trình Quốc gia thanh toán một số bệnh xã hội và dịch bệnh nguy hiểm. Đồng thời, chủ động trong công tác phòng chống dịch bệnh, không để dịch lớn xảy ra.

- Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ở tất cả các tuyến, các tổ chức, ban, ngành... đặc biệt coi trọng dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe cho người già và trẻ em, những người có hoàn cảnh khó khăn, dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa...

- Củng cố và nâng cấp hệ thống mạng lưới y tế cơ sở; triển khai thực hiện tốt các quy chế của bệnh viện; cải cách hành chính trong việc khám, chữa bệnh; thực hiện công bằng trong chăm sóc sức khỏe; đổi mới cơ chế và chính sách viện phí, chính sách BHYT; đảm bảo điều kiện cho bệnh nhân được khám chữa bệnh đầy đủ.

- Kết hợp chặt chẽ y học hiện đại với y học cổ truyền trong khám và điều trị bệnh.

- Tăng cường đào tạo cán bộ y tế cấp cơ sở, đề cao y đức trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, xoá bỏ tiêu cực, phát huy phẩm chất cao đẹp mà Bác Hồ đã khuyên dạy:"Lương y như từ mẫu", "Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu". Do vậy, vai trò của người thầy thuốc có ý nghĩa quyết định đến công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

- Cần phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế với các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội trong việc ngăn ngừa dịch bệnh HIV/AIDS, thực hiện tốt công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân, phát huy rèn luyện thể thao sức khỏe toàn dân.

Trên đây là một số giải pháp nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, đáp ứng những đòi hỏi của sự nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, kết hợp tình hình, hoàn cảnh thực tiễn của đất nước hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang cố gắng từng bước xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, trong đó yêu cầu về sức khỏe được xem là một phẩm chất cơ bản, một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng cuộc sống con người, là "vốn quý để tạo ra tài sản, trí tuệ và vật chất cho xã hội"./.

 

Tài liệu tham khảo:

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995.

2. Đảng Cộng sản: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Sđd, tr.107.

3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong giai đoạn hiện nay, Hà Tây, 2006.

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam