BHXH cho người lao động nước ngoài làm việc tại Hàn Quốc

07/10/2016 14:12:25
Hàn Quốc là một trong các thị trường tiếp nhận lớn lao động nước ngoài tại khu vực Đông Bắc Á. Hiện đang có lao động của 15 quốc gia làm việc tại Hàn Quốc, trong đó có Indonesia,Việt Nam, Philippines, Thái lan, Malaysia, Mông Cổ, Pakistan, Bangladesh, Cambodia, Srilanca, Myanmar…

Việt Nam đưa lao động làm việc tại Hàn Quốc bắt đầu từ năm 1993 theo chương trình đưa tu nghiệp sinh (TNS) sang làm việc do Hiệp hội Các doanh nghiệp vừa và nhỏ Hàn Quốc chủ trì. Năm 2004, chuyển thành chương trình cung ứng lao động theo chương trình cấp phép việc làm cho lao động nước ngoài, gọi tắt là Chương trình EPS do Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc quản lý. Ngoài ra, lao động Việt Nam còn được cung ứng theo hai chương trình khác với quy mô ít hơn là: Làm việc trên các tàu đánh cá của Hàn Quốc, bao gồm cả đánh cá gần bờ (chương trình NFFC) và đánh cá xa bờ; Chương trình cung ứng lao động kỹ thuật có trình độ cao được nhập cảnh với visa E7. Hiện nay, có khoảng trên 75.000 lao động Việt Nam làm việc tại Hàn Quốc, trong đó có trên 63.000 lao động đi theo chương trình EPS; gần 3.000 lao động là thuyền viên đánh cá; lao động kỹ thuật có trình độ cao khoảng 600 người; gần 3.000 lao động đi theo hợp đồng cá nhân và hợp đồng thực tập nâng cao tay nghề của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Lao động làm việc tại Hàn Quốc nhận mức lương tối thiểu tháng là 1.200.000 won - 1.600.000 won/tháng, tương đương 23 - 30 triệu đồng/tháng. Lương được áp dụng theo Luật Lao động Hàn Quốc, mức lương tối thiểu tính theo giờ làm việc, mỗi giờ làm việc là 6.030 won. Một tuần làm việc 05 ngày, 01 ngày làm việc 08 giờ. Thực tế, khoản lương tháng mà người lao động nhận được là lương cơ bản, trừ đi các khoản thuế, bảo hiểm, phí sinh hoạt nội trú, chi phí ăn uống và chi phí khác, số lương thực lĩnh vào khoảng  800.000 – 1.000.000 won/tháng, tương đương 15 triệu -17 triệu VND. Trường hợp, người lao động làm thêm giờ, thì được tính là 150% so với lương giờ cơ bản. Nhìn chung, thu nhập của người lao động làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình EPS khá ổn định, hấp dẫn. Tuy nhiên, những năm gần đây, một bộ phận lao động đã hết hạn hợp đồng không chịu về nước, cư trú bất hợp pháp có xu hướng gia tăng, tác động tiêu cực trong việc thực hiện chương trình, dẫn tới Hàn Quốc đã có lúc tạm ngừng tiếp nhận lao động Việt Nam. Nhiều giải pháp đã được cơ quan quản lý nhà nước đưa ra nhằm duy trì sự ổn định, cải thiện tình hình trên, hy vọng thị trường lao động Hàn Quốc sẽ được cải thiện và vận động tích cực hơn để có thể gia tăng quy mô cung ứng lao động Việt Nam trong thời gian tới.
Hệ thống BHXH cho người lao động nước ngoài làm việc tại Hàn Quốc khá phong phú, được thực hiện với các loại BHXH sau:
- BHYT quốc dân;
- Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động;
- Bảo hiểm tai nạn rủi ro;
- Bảo hiểm hưu trí quốc dân áp dụng cho các lao động của các quốc gia đã ký Hiệp định An sinh xã hội với Hàn Quốc.
Ngoài ra, Hàn Quốc còn thực thi một số loại bảo hiểm khác mà chi phí đóng thuộc về người lao động, ví dụ bảo hiểm hồi hương.

Chế độ BHXH bắt buộc đối với người lao động nước ngoài
1. Bảo hiểm y tế quốc dân (BHYT)
Chương trình BHYT được triển khai năm 1977 áp dụng cho các doanh nghiệp tư nhân có từ 500 lao động trở lên. Đến tháng 7 năm 1989 mở rộng cho toàn bộ người lao động. Chương trình BHYT quốc gia do Bộ Y tế và Phúc lợi và Tập đoàn BHYT quốc gia quản lý.
Việc đóng BHXH là nghĩa vụ của người sử dụng lao động và chủ hộ gia đình. Nếu người tham gia bảo hiểm không đóng phí, Cơ quan quốc gia về BHYT có thể cưỡng chế việc đóng góp theo quy định của pháp luật.
Số tiền đóng góp được tính theo tỉ lệ với tiền lương của người lao động, được thu thông qua người sử dụng lao động.
Số tiền đóng hàng tháng = Tiền lương tháng * Tỷ lệ đóng (k%)
Tỷ lệ đóng góp k% được điều chỉnh hàng năm theo quy định của Chỉnh phủ; giai đoạn 2010-2016 như sau:
2010: k=5,33%; 2011: 5,64%; 2012: 5,80%;2013: 5,89%
2014: 5,99%; 2015: 6,07% và 2016: 6,12%  
BHYT người lao động nước ngoài phải mua trong vòng 14 ngày kể từ ngày ký kết hợp đồng với công ty. Mức đóng hàng tháng được chia đều giữa người sử dụng lao động và người lao động theo tỷ lệ 50/50.
Như vậy số mức đóng hàng tháng của lao động đối với BHYT hiện nay là: Tiền lương tháng* 3,06% (won)
BHYT quốc gia bao gồm điều trị y tế (bệnh tật, phòng chống thương tích, chẩn đoán, điều trị…) và kiểm tra y tế/việc khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Khi lao động nằm viện thì việc thanh toán theo hình thức đồng chi trả với mức BHYT trả 80%, người lao động 20% chi phí; điều trị ngoại trú, BHYT chi trả khoảng  50% - 80% chi phí bảo hiểm.
Phương thức này được áp dụng cho người lao động nước ngoài cũng như đối với người lao động Hàn Quốc.
2. Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động (IACI)
IACI là chương trình BHXH quốc gia dành cho người lao động mắc bệnh hay tàn tật liên quan tới công việc hoặc bị tử vong tại nơi làm việc trong quá trình lao động. IACI dựa trên Luật Bảo hiểm bồi thường TNLĐ trợ giúp những người lao động bị thương hay tàn tật nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu của họ, hoặc nhận thu nhập để có thể trang trải cuộc sống, kể cả những người sống phụ thuộc vào họ. Các chủ sử dụng lao động chịu trách nhiệm đóng toàn bộ số tiền phí bảo hiểm chế độ này và người lao động không phải trả bất cứ khoản phí nào.
Mức đóng của chủ sử dụng lao động từ 0,7% đến 34,04% lương tháng tùy thuộc vào từng ngành, từng lĩnh vực người lao động làm việc.
Người lao động Hàn Quốc hoặc người lao động nước ngoài bị TNLĐ tại nơi làm việc mà tại nơi đó có quy mô lao động trên 01 người hoặc tại một công trường xây dựng của dự án có số vốn hơn 20 triệu Won thì được nhận bồi thường bao gồm cả chăm sóc y tế theo chương trình IACI. Trường hợp chủ sử dụng không sẵn sàng giải quyết thì người lao động liên hệ Ban Bồi thường của công ty Phúc lợi Lao động Hàn Quốc (KLWC) để được tư vấn cụ thể.
Các chế độ hưởng của chương trình IACI bao gồm:
a) Chăm sóc y tế
- Nếu người lao động bị thương hay bị bệnh liên quan đến công việc cần được điều trị trong khoảng thời gian trên 04 ngày, người đó được điều trị tại các cơ sở y tế Hàn Quốc và  KLWC sẽ thanh toán chi phí điều trị.
- Nếu người lao động không thể tự vận động đi lại cần người hỗ trợ trong quá trình điều trị thì chi phí dịch vụ này được KLWC thanh toán.
b) Trợ cấp tàn tật tạm thời
Những lao động đủ điều kiện bảo hiểm được nhận trợ cấp tàn tật tạm thời với mức 70% lương bình quân trong suốt số ngày họ không thể làm việc do phải điều trị y tế.
c) Trợ cấp tàn tật vĩnh viễn
Nếu người lao động đủ điều kiện bảo hiểm bị tàn tật vĩnh viễn sau khi điều trị thương tật và bệnh tật họ được nhận trợ cấp tàn tật vĩnh viễn bằng mức lương trung bình của họ nhân với số ngày quy định theo mức độ tàn tật của họ (từ mức 01 đến mức 14 quy định của chế độ này).
d) Chế độ tử tuất
Nếu người lao động bị chết do bị thương tật hay bệnh tật liên quan đến công việc, đủ điều kiện bảo hiểm, thì thân nhân người lao động được nhận mức lương ngày trung bình của người lao động nhân với 1.300 ngày. Nếu tổ chức tang lễ thì chi phí mai táng được hỗ trợ bằng mức lương trung bình ngày của người lao động nhân với 120 ngày.
Mức lương ngày trung bình được tính bằng tổng lương của ba tháng cuối ngay trước khi xảy ra tai nạn chia cho số ngày của ba tháng cuối đó.
Trường hợp người lao động cư trú bất hợp pháp, nếu tai nạn lao động xảy ra chưa quá ba năm và đã phải điều trị y tế hơn 04 ngày vẫn có thể được nhận bồi thường theo chương trình IACI.
Thủ tục xét các chế độ trên được quy định như sau: (1) Người bị TNLĐ điền vào đơn yêu cầu những chế độ nêu trên (mẫu đơn có ở mọi bệnh viện); (2) Nộp đơn cho văn phòng KLWC thuộc khu vực mà chủ sử dụng lao động trực thuộc; (3) KLWC nhận đơn sẽ xem xét và thông báo kết quả cho người lao động trong thời hạn quy định của pháp luật.
3. Bảo hiểm tai nạn rủi ro  
Đây là loại hình bảo hiểm bắt buộc đối với người lao động nước ngoài nhằm bảo hiểm trong các trường hợp người lao động gặp tai nạn rủi ro ngoài giờ làm việc.
Sau khi tới Hàn Quốc, trong thời gian 03 ngày tham gia đào tạo tại cơ sở đào tạo giáo dục định hướng sau khi nhập cảnh Hàn Quốc, người lao động sẽ ký kết Hợp đồng bảo hiểm và nộp tiền vào tài khoản cá nhân do công ty bảo hiểm mở cho người lao động tại Ngân hàng quy định. Tài khoản sẽ tự động giao dịch thanh toán tiền mua bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm đã ký kết.
Người lao động phải đóng 01 lần; mức nộp cụ thể phụ thuộc vào lứa tuổi và giới tính của người đóng.
Phí bảo hiểm của từng cá nhân được ghi theo bản hợp đồng bảo hiểm, khoảng từ từ 20.000-40.000 won tùy thuộc độ tuổi và giới tính của người lao động.
Thời hạn hợp đồng bảo hiểm là 36 tháng. Mức hưởng bảo hiểm là: (1) Nếu chết hoặc bị tàn tật do tai nạn xảy ra ngoài nơi làm việc thì được 30 triệu won; (2) Nếu chết hoặc tàn tật do bệnh tật xảy ra ngoài nơi làm việc thì được 15 triệu won.
Người lao động nước ngoài không mua bảo hiểm tai nạn có thể gặp những điều bất lợi cho bản thân hoặc bị cưỡng chế xuất cảnh, bị phạt dưới 05 triệu won.  Trường hợp xuất cảnh chưa hết thời hạn bảo hiểm 03 năm thì số tiền bảo hiểm tai nạn còn thừa sẽ được hoàn trả.
4. Bảo hiểm hưu trí quốc gia (NPS)
Bảo hiểm hưu trí quốc gia là một hệ thống An sinh xã hội được thực hiện bởi Chính phủ Hàn Quốc trong đó chính phủ thu đóng góp hàng tháng của người lao động tham gia bảo hiểm và người lao động nước ngoài làm việc hợp pháp tại Hàn Quốc và trả tiền trợ cấp hưu trí cho những người được bảo hiểm hoặc người phụ thuộc của họ khi đủ điều kiện.
Cũng giống như người Hàn Quốc, người nước ngoài ở độ tuổi từ 18 đến 60 tuổi cư trú tại Hàn Quốc sẽ tham gia  bảo hiểm bắt buộc của hệ thống hưu trí quốc gia. Tuy nhiên có một số trường hợp người lao động nước ngoài sẽ không chịu sự điều chỉnh của chính sách này, đó là:
- Các quốc gia chưa ký với Hàn Quốc Hiệp định An sinh xã hội bao gồm: Cộng hòa Nam Phi, Nepal, Maldives, Myanmar, Bangladesh, Việt Nam, Ả Rập Saudi, Armenia, Swaziland, Ethiopia, Iran, Ai Cập, Tonga, Pakistan, Fiji, Campuchia ,  Belarus, Đông Timor, và Georgia, Nigeria và Malaysia.
- Người nước ngoài không được đăng ký theo Luật Di Trú.
Đối với các quốc gia đã ký với Hàn Quốc Hiệp định An sinh xã hội hoặc ký thỏa thuận cùng thực hiện việc chi trả trợ cấp một lần tương ứng khi tham gia chế độ bảo hiểm hưu trí quốc gia thì người lao động của các quốc gia này buộc phải tham gia chương trình hưu trí quốc gia. Cụ thể: (1) Các quốc gia có ký thỏa thuận thực hiện việc cùng chi trả trợ cấp một lần, gồm : Barbados, Belize, Bermuda, Bhutan, Cameroon, Colombia, Congo, El Salvador, Ghana, Grenada, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Kazakhstan, Kenya, Malaysia, Nigeria, Philippines, Saint Vincent và Grenadines, Sri Lanka, Sudan, Thụy Sĩ, Thái Lan, Trinidad và Tobago, Togo, Thổ Nhĩ Kỳ, Tunisia, Uganda, Vanuatu, Venezuela và Zimbabwe; (2) Các quốc gia đã ký Hiệp định ASXH gồm : Úc, Áo, Bỉ, Bulgaria, Canada, Cộng hòa Séc, Pháp, Đức, Hungary, Ba Lan, Romania, Slovakia và Hoa Kỳ.
Mức đóng chế độ hưu trí là 9% thu nhập hàng tháng của người lao động (với mức tối thiểu là 220.000 w và tối đa là 3.600.000 w) trong đó chủ sử dụng đóng 4,5% và người lao động đóng 4,5%.
Hiện nay người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí hàng tháng đóng bằng: Thu nhập hàng tháng nhân với 4,5% (won).
Giống như Nhật Bản, đối với các nước đã ký Hiệp định song phương thuộc lĩnh vực này thì khi lao động về nước họ có thể bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm tại Hàn Quốc để cộng nối với thời gian tiếp tục tham gia bảo hiểm tại nước họ hoặc họ có thể xin nhận trợ cấp một lần cho khoảng thời gian này. Mọi hồ sơ, thủ tục được phía Hàn Quốc hướng dẫn một cách chu đáo và giải quyết nhanh trước khi rời Hàn Quốc về nước.
Chương trình này hiện đang cung cấp dịch vụ thanh toán trợ cấp một lần cho người lao động nước ngoài rời Hàn Quốc qua sân bay Incheon.
5. Chế độ bảo hiểm hồi hương
Đây không phải là chế độ BHXH với nghĩa bù đắp thu nhập khi gặp rủi ro trong quá trình làm việc hoặc hết tuổi lao động hoặc chết. Chế độ này chỉ áp dụng cho người lao động nước ngoài làm việc tại Hàn Quốc. Bảo hiểm hồi hương còn được gọi là Bảo hiểm chi phí về nước (Return Cost Insurance) - phí bảo hiểm có thể thay đổi tùy theo giá vé máy bay, quy định như sau:
Thời hạn tham gia: 80 ngày kể từ khi hợp đồng lao động có hiệu lực.
Phí bảo hiểm:
- Loại 01: Trung Quốc, Philippines, Indonexia, Thái Lan, Việt Nam, mức 400 nghìn won.
- Loại 02: Mông Cổ, Kyrgyzstan, các quốc gia khác, mức 500 nghìn won.
- Loại 03: Sri Lanka, mức 600 nghìn won.
Thủ tục tham gia:
- Người lao động kí hợp đồng bảo hiểm chi phí về nước tại Trung tâm đào tạo việc làm.
- Nộp lệ phí bảo hiểm bằng số tài khoản ngân hàng được ghi trong hợp đồng bảo hiểm trong vòng 80 ngày kể từ khi hợp đồng lao động có hiệu lực (ngày nhập cảnh).
Hồ sơ cần nộp: 01 bản sao của hợp đồng bảo hiểm (do Trung tâm đào tạo việc làm cấp)
Trường hợp chi trả bảo hiểm:
- Trường hợp xuất cảnh do hết thời hạn lưu trú.
- Trường hợp xuất cảnh trước khi hết hạn lưu trú vì lý do cá nhân (trừ trường hợp xuất cảnh tạm thời).
- Trường hợp người lao động bỏ nơi làm việc, tự nguyện xuất cảnh hay bị bắt buộc xuất cảnh.
Thủ tục:
- Trước khi xuất cảnh 01 tháng, người lao động phải nộp giấy khai báo lịch trình xuất cảnh cho Trung tâm An ninh việc làm.
Nộp 01 bản mẫu đơn xin yêu cầu bồi thường bảo hiểm, 01 bản sao thẻ tài khoản ngân hàng (của người lao động), 01 giấy chứng nhận căn cước cho Công ty Bảo hiểm Samsung.
Tóm lại, người lao động nước ngoài khi làm việc tại Hàn Quốc tham gia BHXH bắt buộc ngắn hạn là Bảo hiểm Tai nạn lao động quốc dân, BHYT Quốc dân và Bảo hiểm Tai nạn rủi ro với mức đóng xác định theo tiền lương tháng nếu lao động cung ứng chưa ký Hiệp định An sinh xã hội với Hàn Quốc. Trường hợp quốc gia cung ứng lao động đã ký hiệp định này thì người lao động phải tham gia chế độ hưu trí quốc dân bắt buộc. Tất cả mức đóng, chế độ hưởng và các thủ tục tham gia, thụ hưởng đều được quy định trong các văn bản pháp luật của Hàn Quốc, cũng như trong hợp đồng lao động của người lao động. Thời gian qua, mức đóng tháng BHYT quốc dân được điều chỉnh theo xu hướng tăng dần; tuy nhiên, về cơ cấu tỷ lệ mức đóng giữa chủ sử dụng lao động, người lao động nước ngoài là không thay đổi. Mọi chế độ thụ hưởng của người lao động nước ngoài cũng giống như người lao động Hàn Quốc. Riêng đối với người lao động nước ngoài, còn phải tham gia thêm chế độ Bảo hiểm hồi hương trong quá trình làm việc ở Hàn Quốc và thuộc loại hình chế độ bảo hiểm bắt buộc do người lao động phải đóng theo quy định của pháp luật Hàn Quốc./.

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam