Bước phát triển vượt bậc & Những kết quả ấn tượng

18/01/2018 16:57:22
Trong 05 năm vừa qua, cùng với những bước tiến trong hoàn thiện chế độ chính sách, pháp luật BHXH, tỷ lệ bao phủ BHXH có sự tăng lên đáng kể, quyền lợi BHXH của người lao động được bảo đảm nhất là từ khi thực hiện Luật BHXH 2014 với nhiều quy định mới về quyền lợi được mở rộng.

Ảnh minh họa

Bài 05: Tăng tỷ lệ bao phủ BHXH gắn liền với tăng cường quản lý, vì sự phát triển bền vững  



Bảo đảm quyền lợi BHXH, nâng cao niềm tin từ người dân
Năm 2017, BHXH tỉnh Nghệ An bắt đầu thực hiện chi trả lương hưu cho những người nông dân tham gia BHXH tự nguyện từ năm 1998 – khi đó được gọi là BHXH nông dân. Sau 15 năm kiên trì theo đóng, đến nay toàn tỉnh Nghệ An hiện có 734 người nông dân được hưởng chế độ hưu theo diện BHXH nông dân. Từ góc nhìn những người tổ chức thực hiện chính sách BHXH, có thể thấy đây là một điểm nhấn đáng kể, khi chính sách BHXH tự nguyện bước đầu cho thấy hiệu quả thực tế, người dân bắt đầu được thụ hưởng quyền lợi sau quá trình tự đóng tương đối dài. Khác với những người tham gia BHXH tự nguyện sau này, chủ yếu là phải dừng đóng BHXH bắt buộc và tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để đủ số năm đóng, đủ số tuổi nghỉ hưu, nhưng những người nông dân ở Nghệ An tham gia BHXH từ năm 1998 duy trì niềm tin với chính sách này trong suốt nhiều năm và bây giờ nhận lại giá trị thiết thực, được nhận lương hưu hàng tháng, qua đó bảo đảm cuộc sống tuổi già.
Rõ ràng khi người dân thấy được quyền lợi của mình sẽ có niềm tin và việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật được thuận lợi hơn. Nhìn rộng hơn, theo thống kê của BHXH Việt Nam, trong 05 năm qua, toàn Ngành giải quyết 720.641 người hưởng BHXH hàng tháng, trong đó: hưu trí 589.779 người; tử tuất là 118.285 người; TNLĐ-BNN là 12.577người; giải quyết 3.686.351 lượt người hưởng trợ cấp 01 lần, trong đó: BHXH 1 lần là 3.096.194 người; trợ cấp tuất 1 lần là 169.168 người; giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe: 34.264.041 lượt người.         
Đáng chú ý, qua hai năm triển khai, từ năm 2016 đến nay, các quy định mới của Luật về đối tượng tham gia, hay công tác thu, kiểm tra, thanh tra và nhất là liên quan đến mở rộng quyền lợi BHXH của người dân từng bước được thực hiện, cụ thể hóa trong thực tiễn. Theo thống kê của BHXH Việt Nam, số người được giải quyết hưởng chế độ BHXH trong năm 2016 và 2017 có sự gia tăng, tương ứng với các nội dung quy định mở rộng quyền lợi BHXH cho người dân trong Luật BHXH 2014. Năm 2016 – năm đầu tiên thực hiện Luật BHXH, toàn Ngành giải quyết chế độ BHXH cho khoảng 8,67 triệu lượt người (chưa tính khối lực lượng vũ trang), tăng 640 nghìn lượt người (7,9%) so với năm 2015. Năm 2017, ước giải quyết 142.000 người hưởng BHXH hàng tháng; 717.000 lượt người hưởng trợ cấp 1 lần; 9,1 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe; 620.000 người hưởng chế độ BHTN; hỗ trợ học nghề 32.000 người.
Số tham gia BHXH cũng có sự gia tăng; tính đến hết năm 2017, số người tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện đạt khoảng 13,9 triệu người, bằng 100,8% so với kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao.
Công tác tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật BHXH và nhất là bảo đảm quyền lợi thụ hưởng các chế độ BHXH cho người lao động hứa hẹn nhiều tích cực hơn khi Ngành BHXH đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý. Điều này được thể hiện rõ nhất qua nỗ lực thực hiện công tác rà soát, bàn giao sổ BHXH cho người lao động được thực hiện theo quy định mới của Luật BHXH 2014. Không chỉ thuần túy là việc bàn giao sổ cho người lao động, qua đây, hệ thống cơ quan BHXH thực hiện rà soát chuẩn hóa toàn bộ quá trình đóng BHXH của gần 14 triệu người lao động tham gia, trên cơ sở đó toàn bộ dữ liệu về quá trình đóng – hưởng được quản lý tập trung, bảo đảm sự minh bạch và nhanh gọn trong quá trình giải quyết chế độ sau này. Tính đến hết năm 2017, tổng số lượng sổ BHXH bàn giao cho người lao động là 9,75 triệu sổ, đạt 70,9% so với số sổ BHXH phải trả. Đạt được con số này là cả một quá trình cố gắng của cơ quan BHXH khi phải rà soát lại quá trình đóng, hưởng BHXH rất phức tạp, nhất là với người lao động có quá trình tham gia BHXH dài, trước năm 1995. Không dừng lại ở đó, công tác quản lý của cơ quan BHXH đạt được bước tiến cao hơn khi thực hiện cấp mã số BHXH cho từng người tham gia, đồng bộ với dữ liệu tham gia BHYT, dữ liệu hộ gia đình – tạo cơ sở cấp mã số định danh duy nhất cho người tham gia BHXH, BHYT, xây dựng kho dữ liệu quốc gia về An sinh xã hội. Ngoài ra, còn phải kể đến quá trình xây dựng tập trung kho dữ liệu về thu, sổ thẻ, tài chính, bảo đảm liên thông thông suốt giữa các cơ quan BHXH trên khắp 63 tỉnh, thành phố. Cùng với việc đẩy mạnh giao dịch diện tử với các doanh nghiệp, việc giải quyết các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động được thực hiện với quy trình chặt chẽ, nhanh gọn, minh bạch hơn. Công tác chi trả lương hưu, chế độ BHXH hàng tháng cho người lao động từng bước được chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa với sự tham gia của hệ thống cơ quan Bưu điện trên khắp cả nước.

Vượt qua thách thức
Bảo đảm quyền lợi BHXH cho người lao động cùng với những nỗ lực hiện đại hóa trong công tác quản lý, tạo sự minh bạch là nền tảng cơ sở quan trọng để nâng cao niềm tin của người dân với chính sách, pháp luật BHXH – điều cực kỳ quan trọng với công tác tổ chức thực hiện BHXH vì cần người dân tham gia đóng trong suốt cả một quá trình dài.
Tuy nhiên, thực tế cũng đã và đang cho thấy nhiều khó khăn thách thức. Số tham gia BHXH bắt buộc mới chỉ đạt khoảng 28% lực lượng lao động, cách khá xa so với mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 21-NQ/TW của Bộ Chính trị; số tham gia BHXH tự nguyện tăng trưởng khá chậm qua các năm, dù đã có những điều chỉnh theo hướng linh hoạt, tạo thuận lợi hơn cho người tham gia, thể hiện rõ nhất trong các quy định của Luật BHXH 2014. Quỹ BHXH  đặt ra những vấn đề cân đối, phát triển bền vững trong tương lai khi già hóa dân số ngày càng hiện hữu rõ ràng hơn.
Những thách thức trên đòi hỏi công tác tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật BHXH phải được thực hiện tích cực hơn trong giai đoạn tới đây. Chỉ khi thực hiện tốt, quyền lợi BHXH được bảo đảm thì niềm tin chính sách dần được nâng cao qua đó giúp người dân có động lực tham gia BHXH. Từ năm 2018, sẽ thực hiện quy định hỗ trợ tham gia người dân tham gia BHXH tự nguyện theo Nghị định 134/2015/NĐ-CP, người thuộc hộ nghèo được hỗ trợ 30% mức đóng; hộ cận nghèo được hỗ trợ 25%; các đối tượng khác được hỗ trợ 10%. Mức hưởng các chế độ BHXH của người dân được nâng lên khi thực hiện quy định tính đóng BHXH trên cơ sở lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của Luật BHXH 2014. Cụ thể hóa những quy định này sẽ góp phần tạo động lực cho công tác tổ chức thực hiện BHXH, nâng diện bao phủ BHXH đạt kết quả cao hơn. Cơ quan BHXH phải phát huy vai trò chủ động trong công tác tham mưu, chú trọng phát triển mở rộng diện bao phủ BHXH bằng việc tham mưu đưa chỉ tiêu phát triển BHXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền theo đúng nội dung chỉ đạo tại Nghị quyết 21-NQ/TW của Bộ Chính trị. Công tác bảo đảm quyền lợi BHXH cho người lao động phải được chú trọng, hạn chế tối đa sai sót, phát huy hiệu quả hệ thống quản lý bằng ứng dụng công nghệ thông tin, tạo sự minh bạch, công khai, vừa ngăn ngừa trục lợi BHXH vừa nâng cao niềm tin từ phía người dân.
Với đặc thù của chính sách BHXH - cần tham gia đóng trong suốt cả một quá trình dài nên công tác truyền thông phải được chú trọng, bám sát quan điểm, mục tiêu và các nhiệm vụ, giải pháp được quán triệt trong Nghị quyết 96-NQ/BCS của Ban Cán sự Đảng BHXH Việt Nam về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác truyền thông BHXH, BHYT trong tình hình mới. Nội dung, hình thức truyền thông về BHXH cần được đổi mới thường xuyên liên tục, đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng có tính đặc thù như: công nhân, nông dân, lao động phi chính thức… Vì mục tiêu dài hạn, cần chú trọng truyền thông về BHXH cho cả nhóm học sinh, sinh viên (hiện nay truyền thông đến nhóm đối tượng này đa phần chỉ về BHYT); cần trang bị cho đội ngũ công dân trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước những kiến thức cơ bản về hệ thống an sinh xã hội, tính chất trụ cột, lợi ích thiết thực BHXH, BHYT, sẵn sàng tham gia khi trở thành những công dân trưởng thành./.

Minh Đức

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam