Cải cách chính sách BHXH hướng tới mục tiêu bền vững

13/07/2018 10:16:52
Sáng nay, 13/7/2018, Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức Giao lưu trực tuyến cải cách chính sách BHXH hướng tới mục tiêu an sinh bền vững.

Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp; TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội; đồng chí Trần Đình Liệu, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam là khách mời chương trình giao lưu.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, TS. Trần Doãn Tiến, Tổng Biên tập Báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước coi chính sách BHXH vừa là mục tiêu, vừa là động lực đối với sự phát triển bền vững đất nước cũng như thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật về BHXH đã không ngừng được bổ sung, hoàn thiện, ngày càng phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; góp phần quan trọng vào nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội để phát triển bền vững đất nước trong quá trình đổi mới, phát triển và hội nhập quốc tế. Ngày 23/5/2018, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH với mục tiêu để BHXH thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân. Phát triển hệ thống BHXH linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại và hội nhập quốc tế theo nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng, bình đẳng, chia sẻ và bền vững. Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển hệ thống thực hiện chính sách BHXH tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, tin cậy và minh bạch.

TS. Trần Doãn Tiến nêu rõ, chương trình giao lưu trực tuyến được tổ chức nhằm tuyên truyền, góp phần thông tin rộng rãi đến đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các tầng lớp nhân dân nhận thức sâu sắc về quan điểm, mục tiêu đổi mới; nội dung cải cách, nhất là các vấn đề như: mở rộng diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân. Đồng thời, bảo đảm cân đối tài chính BHXH trong dài hạn; điều chỉnh tuổi nghỉ hưu phù hợp với bối cảnh, tình hình mới; tăng cường sự liên kết và hỗ trợ giữa các chính sách BHXH, từ đó củng cố và bồi đắp niềm tin tưởng của nhân dân đối với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nâng cao nhận thức về chính sách BHXH…

Tại buổi giao lưu, các chuyên gia đã giải đáp những nội dung cơ bản như Tại sao phải cải cách chính sách BHXH. Giải thích cho bạn đọc hiểu hơn về BHXH đa tầng; Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu; Mức đóng - hưởng khi tham gia BHXH tự nguyện; Mở rộng diện bao phủ BHXH theo mục tiêu đã đặt ra; Quản lý Quỹ BHXH...

Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu tại chương trình Giao lưu trực tuyến

Chia sẻ về những kết quả trong tổ chức thực hiện chính sách BHXH, đồng chí Trần Đình Liệu, Phó Tổng Giám đốc BHXH cho biết, trong giai đoạn 5 năm 2013 – 2017, BHXH Việt Nam đã có nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt trong công tác thực hiện chính sách BHXH và đã đạt được những mục tiêu cơ bản. Cụ thể, đối tượng tham gia BHXH phát triển tăng mới được 3,25 triệu người so với năm 2012 (tăng 30,8%), bình quân mỗi năm tăng khoảng 650.000 người (6,2% năm). Đến hết năm 2017 số người tham gia BHXH là 13,82 triệu người (chưa bao gồm khoảng 1,3 triệu người đang bảo lưu thời gian đóng BHXH), đạt 25,8% so với lực lượng lao động; số người tham gia BHTN đến hết năm 2017 là gần 11,8 triệu người đạt 22% so với lực lượng lao động.

Bình quân hàng năm giải quyết cho trên 150 nghìn người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng, đưa tổng số người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng tại thời điểm 31/12/2017 lên gần 3,2 triệu người, tăng 18,7% so với năm 2012; trên 8,5 triệu lượt người hưởng các khoản trợ cấp một lần, ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe; tổ chức chi trả chế độ BHTN cho trên 700 nghìn lượt người. Chính sách BHXH đã thực sự trở thành trụ cột chính trong hệ thống chính sách an sinh xã hội. Diện bao phủ BHXH không ngừng được mở rộng cả về số người tham gia và số người thụ hưởng.

Trao đổi về lý do cần phải cải cách chính sách BHXH, đồng chí Trần Đình Liệu nhấn mạnh, trong thời gian qua, việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách BHXH vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Thể hiện, hệ thống chính sách, pháp luật về BHXH chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội, chưa thích ứng với quá trình già hoá dân số và sự xuất hiện các quan hệ lao động mới. Việc mở rộng và phát triển đối tượng tham gia BHXH còn dưới mức tiềm năng; độ bao phủ BHXH tăng chậm; số người hưởng BHXH một lần tăng nhanh. Tình trạng trốn đóng, nợ đóng, gian lận, trục lợi BHXH chậm được khắc phục. Quỹ hưu trí và tử tuất có nguy cơ mất cân đối trong dài hạn. Các chế độ BHXH chưa thể hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng - hưởng; công bằng, bình đẳng; chia sẻ và bền vững. Chính sách BHTN chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức (nơi người lao động dễ bị tổn thương), còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thoả đáng đến các giải pháp phòng ngừa. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện BHTN còn nhiều điểm bất cập.

TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội 

Đồng tình với chia sẻ trên, TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội nhấn mạnh đến tính cấp thiết của việc cải cách chính sách BHXH bởi Thứ nhất, theo dự báo của Tổ chức lao động thế giới (ILO) nếu đến năm 2021 nếu không cải cách chính sách BHXH sẽ có thể mất cân đối Quỹ; Thứ hai, theo Nghị quyết 21_NQ/TW đến năm 2020 50% lực lượng lao động tham gia BHXH nhưng tính đến hết năm 2017, con số này mới là khoảng 29%, nếu không cải cách mục tiêu này khó có thể đạt được. Thứ ba, công thức tính lương hưu hiện nay còn nhiều bất cập về mức đóng-hưởng, mức hưởng lương hưu ở Việt Nam cao hơn hẳn so với các nước trên thế giới. Thứ tư là tình hình nợ đọng BHXH cao, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động. Thứ năm là gần đây số lao động hưởng chế độ BHXH một lần tăng cao, trung bình một năm có khoảng 1 triệu người lao động tham gia BHXH thì có khoảng 66 nghìn người hưởng chế độ một lần, rút ra khỏi hệ thống BHXH. Thứ sáu là là các Quỹ ngắn hạn kết dư cao, nhất là quỹ BHTN. Thứ bẩy là chúng ta bắt đầu chuẩn bị kết thúc thời kỳ dân số vàng và chuyển sang thời kỳ già hoá dân số.Cung lao động của chúng ta hiện nay đang lớn hơn cầu sử dụng nhưng đến một giai đoạn nào đó, cung lao động sẽ ít hơn cầu sử dụng. Nếu chúng ta không kéo dài thời gian lao động, chúng ta không cố gắng có các giải pháp khắc phục những tồn tại trên thì chắc chắn, chính sách bảo hiểm sẽ có vấn đề. Tôi nghĩ rằng, xuất phát từ những vấn đề này mà Đảng và Nhà nước đã có chủ trương cải cách chính sách bảo hiểm xã hội và đây là yêu cầu khách quan, cần thiết để bảo đảm an sinh xã hội.

Với vai trò là cơ quan quản lý Nhà nước, đồng chí Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội nhấn mạnh, chính sách BHXH giúp người lao động và gia đình họ ổn định cuộc sống thông qua cơ chế bù đắp phần thu nhập bị giảm, bị mất khi người lao động gặp phải các rủi ro trong quá trình lao động như: Ốm đau; thai sản; tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp; thất nghiệp; hưu trí; tử tuất. Bên cạnh đó, quỹ BHXH luôn là một quỹ tài chính lớn nhất ngoài ngân sách nhà nước. Khi nguồn kết dư quỹ BHXH được sử dụng một cách hiệu quả sẽ trở thành nguồn tài chính lớn thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo và giải quyết việc làm cho người lao động. Chính sách BHXH tạo sự gắn kết xã hội, đoàn kết giữa các thế hệ thông qua cơ chế chia sẻ rủi ro giữa người trẻ, khỏe cho người già, yếu; giữa người may mắn ít gặp rủi ro với người không may mắn gặp nhiều rủi ro; giữa doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực ít có nguy cơ sa thải lao động với doanh nghiệp nhỏ nguy cơ sa thải nhiều lao động. Chính sách BHXH thông qua chức năng thị trường lao động tích cực, giúp cho doanh nghiệp sử dụng người lao động lâu dài, có các biện pháp chủ động phòng ngừa tai nạn lao động, phòng ngừa tình trạng sai thải lao động, từ đó làm giảm tình trạng thất nghiệp giúp ổn định chính trị. Bên cạnh đó, khi thực hiện tốt chính sách BHXH chính là thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa giữa người lao động và người sử dụng lao động, đây là nền tảng hạn chế đình công của người lao động./.

Bích Thuỷ

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam