Cải cách tiền lương, BHXH đáp ứng nguyện vọng của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động

08/05/2018 08:51:45
Trước những vấn đề bạn đọc quan tâm về nội dung cải cách chính sách tiền lương và cải cách chính sách BHXH đang được cơ quan chức năng dự thảo, trình Trung ương; phóng viên Tạp chí BHXH đã phỏng vấn ông Ngọ Duy Hiểu - Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, Uỷ viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam.

Theo ông, chính sách tiền lương hiện tại có những bất cập gì? Tại sao thời điểm này cần cải cách tiền lương, BHXH?

Ông Ngọ Duy Hiểu: Chính sách tiền lương là một bộ phận đặc biệt quan trọng, quan hệ chặt chẽ với các chính sách khác trong hệ thống chính sách kinh tế - xã hội, liên quan trực tiếp đến cân đối kinh tế vĩ mô, gắn chặt với thị trường lao động và đời sống của hàng chục triệu người hưởng lương và phụ cấp. Cùng với quá trình đổi mới đất nước, chính sách tiền lương đã từng bước được cải cách, cơ bản giải quyết được các vướng mắc phát sinh của thực tiễn. Tuy nhiên, chính sách tiền lương hiện tại vẫn tồn tại những hạn chế cơ bản:
* Đối với khu vực công:
Chính sách tiền lương trong khu vực công khá phức tạp, chưa tuân theo quy luật kinh tế thị trường, chưa thiết kế hệ thống thang lương, bảng lương theo vị trí việc làm, còn bình quân, cào bằng, quá coi trọng thâm niên, chưa gắn với kết quả công tác, không tạo được động lực mạnh mẽ để nâng cao năng suất lao động và hiệu quả làm việc của người lao động.
Quy định về mức lương và cơ cấu tiền lương chưa hợp lý: Mức lương cơ bản được quy định bằng hệ số nhân với mức lương cơ sở đã che lấp giá trị thực của tiền lương và còn thấp, chưa bảo đảm cuộc sống và chưa là nguồn thu nhập chính của người hưởng lương.
Việc nâng bậc lương đối với cán bộ, công chức, viên chức chưa gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ hàng năm; việc nâng lương đối với sĩ quan vừa theo chế độ phong, thăng cấp bậc quân hàm, vừa theo thâm niên không nhất quán. Việc xét và thi nâng ngạch công chức, thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức chưa gắn với nhiệm vụ cụ thể và cơ cấu ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức.
Cơ chế quản lý tiền lương chưa có giải pháp hữu hiệu để gắn tiền lương với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; chậm thực hiện đổi mới tổ chức và quản lý, cơ chế tài chính đối với khu vực sự nghiệp công lập.
Nguồn kinh phí thực hiện cải cách tiền lương đối với khu vực công cơ bản vẫn do ngân sách nhà nước bảo đảm. Việc thực hiện xã hội hóa và điều chỉnh giá, phí dịch vụ công theo thị trường trong nhiều lĩnh vực còn chậm.
* Đối với khu vực doanh nghiệp:
Bộ luật Lao động tuy đã có quy định về tiền lương tối thiểu nhưng nhiều nội dung chưa cụ thể, việc thực hiện chức năng bảo vệ người lao động còn hạn chế; vai trò của Hội đồng Tiền lương Quốc gia chưa đáp ứng được kỳ vọng; các chế tài xử lý vi phạm tiền lương tối thiểu chưa đủ mạnh, thiếu biện pháp và cơ chế giám sát thực hiện.
Chưa phát huy được tác dụng của cơ chế thương lượng, định đoạt tiền lương giữa người sử dụng lao động và người lao động trong quan hệ lao động. Công tác hướng dẫn, tuyên truyền chính sách tiền lương chưa đầy đủ, công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước chưa thường xuyên.
Cơ chế quản lý tiền lương đối với doanh nghiệp nhà nước chưa thực sự gắn liền với tiền lương của người lao động với năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh. Phân phối tiền lương trong các loại hình doanh nghiệp chưa phản ánh đúng quan hệ phân phối trong kinh tế thị trường; tính công khai, minh bạch, dân chủ trong phân phối chưa đảm bảo.
Đối với chính sách BHXH: Là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, chính sách BHXH đã góp phần thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, đóng góp quan trọng vào quá trình phát triển của đất nước; song bên cạnh những kết quả đã đạt được, chính sách BHXH thời gian qua cũng đã bộc lộ không ít những hạn chế:
Diện bao phủ BHXH vẫn còn thấp. Hiện cả nước mới có khoảng 30,4% lực lượng lao động trong độ tuổi (khoảng 14,6 triệu người) tham gia BHXH, còn trên 34 triệu người trong độ tuổi lao động (chiếm 69,6%) chưa tham gia BHXH.
Quỹ hưu trí và tử tuất khó đảm bảo cân đối trong dài hạn.
Chính sách BHXH còn thiếu sự chia sẻ theo nghĩa rộng. Chính sách hưu trí được thiết kế còn nặng về nguyên tắc đóng – hưởng, thiếu chú ý đến nguyên tắc chia sẻ giữa người có mức lương cao và mức lương thấp để thu hẹp khoảng cách về thu nhập giữa các nhóm lao động từ đó tạo niềm tin của người tham gia vào hệ thống BHXH.
Chưa có sự hỗ trợ lẫn nhau trong các chính sách BHXH để phát huy vai trò của từng chính sách và đạt được mục tiêu chung của các chính sách BHXH.
Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: thực hiện tốt các chế độ, chính sách BHXH, BHYT là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và của mỗi người dân, song mức độ tuân thủ pháp luật BHXH vẫn còn chưa cao và cần những giải pháp quyết liệt hơn, tăng cường thực thi pháp luật về BHXH để đạt được mục tiêu BHXH là trụ cột của chính sách an sinh xã hội.
Xuất phát từ những hạn chế, tồn tại trên, Chính phủ đã xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và Đề án cải cách chính sách BHXH để trình Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII cho ý kiến vào Hội nghị lần thứ bảy, tháng 5/2018.

Xin ông có thể nói cụ thể hơn về đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong việc cải cách chính sách tiền lương, BHXH?

Ông Ngọ Duy Hiểu: Chính sách tiền lương, chính sách BHXH là những chính sách rất quan trọng, là cơ sở để bảo đảm cuộc sống hàng ngày của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, gắn liền và tạo động lực góp phần phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Việc cải cách chính sách tiền lương, cải cách chính sách BHXH phải có sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Do đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị Đảng, Chính phủ quan tâm một số vấn đề sau:
Trên cơ sở Đề án do Ban Cán sự đảng Chính phủ trình, Ban Chấp hành Trung ương thảo luận và sớm ban hành nghị quyết về cải cách chính sách tiền lương, cải cách chính sách BHXH với những quan điểm, mục tiêu, giải pháp khoa học, toàn diện và khả thi để Quốc hội, Chính phủ thể chế hóa và sớm triển khai trong thực tiễn. Chính sách tiền lương phải bảo đảm giá trị thực của tiền lương và từng bước cải thiện theo sự phát triển của kinh tế – xã hội; bảo đảm cuộc sống người lao động và có tích lũy; trả lương theo vị trí việc làm gắn với số lượng, chất lượng, năng suất thực hiện công vụ, công việc được giao; coi việc trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động đủ, đúng cả về số lượng, chất lượng thực hiện nhiệm vụ là thực hiện đầu tư cho phát triển, mức tiền lương được hưởng phải tương xứng với giá trị sức lao động được thị trường thanh toán.
Việc cải cách chính sách BHXH cần bám sát, đồng bộ với cải cách chính sách tiền lương; các chính sách về lao động, việc làm đang được Chính phủ triển khai xây dựng; phải có tầm nhìn dài hạn, tạo sự đồng thuận về chính trị, bảo đảm lợi ích của các chủ thể tham gia; chú trọng tính hiệu quả và phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Cần phát huy tối đa của từng chính sách BHXH, đồng bộ với chính sách phát triển thị trường lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ.
Cần đẩy mạnh cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, hạn chế bao cấp trong hoạt động của các đơn vị này nhằm giảm mạnh số người hưởng lương từ ngân sách nhà nước mới có điều kiện cải cách tiền lương khu vực hành chính nhà nước.
Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh giản bộ máy và nhân sự,  áp dụng tối đa Chính phủ điện tử để giảm biên chế trong bộ máy hành chính nhà nước các cấp nhằm giảm nhân sự hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Tất nhiên, tôi mong rằng, việc giảm biên chế phải thực hiện ở những nơi cán bộ thừa, cán bộ yếu, không nên giảm đồng loạt và bình quân chủ nghĩa như nhiều nơi đang làm.
Có cơ chế chuyển giao một số dịch vụ công của cơ quan nhà nước đang thực hiện cho khu vực tư nhân có năng lực thực hiện để tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân đối với khu vực công, góp phần giảm chi phí khu vực công để tăng chi ngân sách cho đầu tư phát triển.
 Tăng cường giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với thực hiện các biện pháp, các chính sách nói trên làm tiền đề thực hiện Đề án cải cách tiền lương, Đề án cải cách chính sách BHXH khi cấp có thẩm quyền quyết định.

Việc cải cách chính sách tiền lương, BHXH có ý nghĩa như thế nào đối với công chức, viên chức, công nhân lao động, thưa ông?

Ông Ngọ Duy Hiểu: Cải cách chính sách tiền lương, chính sách BHXH có ý nghĩa rất lớn đối với đời sống, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với công chức, viên chức, người lao động, việc cải cách chính sách tiền lương, cải cách BHXH sẽ góp phần cải thiện thu nhập, đời sống cho người lao động và gia đình họ. Nếu tiền lương nhận được đảm bảo sẽ là động lực kích thích tăng năng lực sáng tạo, tăng năng suất lao động, tạo ra hoà khí cởi mở giữa người lao động với người sử dụng lao động, tạo nên khối đoàn kết thống nhất, trên dưới một lòng, là động lực để người lao động làm việc hăng say, có trách nhiệm và tự hào về mức lương của họ.
Việc cải cách chính sách BHXH với những đổi mới trong thiết kế chính sách, tháo gỡ những vướng mắc hiện hành, đảm bảo thủ tục chi trả các chế độ đầy đủ, kịp thời, đúng quy định…sẽ góp phần làm tăng tính hấp dẫn của chính sách, thu hút người lao động tham gia, góp phần ổn định đời sống của người lao động trong quá trình làm việc và khi hết tuổi lao động; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động khi tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH./.


Xin trân trọng cảm ơn ông!
Thu Hương (thực hiện)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam