Chuyện nghề “giải quyết chế độ BHXH”

31/07/2020 09:51:57
Những ngày đầu tháng 07 năm 2018, dư luận xôn xao về sự việc Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Hưng Yên ra quyết định khởi tố vụ án giả mạo trong công tác xảy ra tại huyện Mỹ Hào (nay là thị xã Mỹ Hào), tỉnh Hưng Yên. Theo đó 11 cán bộ thuộc Trung tâm Y tế huyện Mỹ Hào và 04 đồng phạm đã cấp khống tổng cộng 612 giấy chứng nhận nghỉ việc, 01 giấy ra viện cho 467 người để thanh toán chế độ BHXH với số tiền 540.869.300 đồng.

Phó Trưởng phòng Chế độ BHXH (BHXH tỉnh Hưng Yên) Đỗ Văn Hai

Nhưng ít ai biết, để Cơ quan cảnh sát điều tra có đủ chứng cứ khởi tố vụ án, từ năm 2017, đồng chí Đỗ Văn Hai, Phó Trưởng phòng Chế độ BHXH, BHXH tỉnh Hưng Yên cùng các đồng nghiệp đã tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong việc cấp và quản lý Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH tại Trung tâm y tế huyện Mỹ Hào khi phát hiện đơn vị này có đề nghị sử dụng phôi Giấy chứng nhận cao bất thường so với các đơn vị khác.

Chia sẻ với chúng tôi, đồng chí Đỗ Văn Hai cho biết, hơn 10 năm công tác tại Phòng chế độ BHXH, BHXH tỉnh Hưng Yên, được lãnh đạo giao thực hiện thẩm định hồ sơ và số liệu chi trợ cấp ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe; Thẩm định hồ sơ giải quyết chế độ hưu trí, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp... sự việc xảy ra tại Trung tâm Y tế Thị xã Mỹ Hào là điển hình lạm dụng từ cơ sở khám chữa bệnh và lạm dụng từ phía người lao động. Đây cũng là một trong những trường hợp cán bộ BHXH đã phát hiện ra dấu hiệu bất thường kịp thời xử lý, tránh tình trạng thất thoát các Quỹ BHXH ngắn hạn, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Hưng Yên là một tỉnh phát triển nhanh về công nghiệp của miền Bắc. Hiện nay trên địa bàn tỉnh có rất nhiều các khu công nghiệp lớn như Phố Nối A, Phố Nối B (khu công nghiệp dệt may), Khu công nghiệp Thăng Long II (Mitsutomo Nhật Bản), Khu công nghiệp Như Quỳnh, Khu công nghiệp Minh Đức, Khu công nghiệp nhỏ Kim Động, Khu công nghiệp Quán Đỏ... Sản phẩm công nghiệp của tỉnh là dệt may, giày da, ô tô, xe máy, công nghiệp thực phẩm... Cơ cấu theo hướng phát triển kinh tế công nghiệp và dịch vụ đang là chủ đạo. Cùng với sự phát triển kinh tế, số đơn vị sử dụng lao động và người lao động tham gia BHXH, BHTN tăng nhanh. Việc quản lý chi trả các chế độ BHXH, đặc biệt là các chế độ ngắn hạn đặt ra nhiều yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan BHXH cả về số lượng và mức độ phức tạp. Các đơn vị Ngành dệt may có đặc thù là sử dụng nhiều lao động nữ trong độ tuổi sinh nở nên có số lượng người hưởng chế độ thai sản nhiều, sự biến động về lao động thường xuyên; dẫn đến việc kiểm tra, phát hiện sự lạm dụng chế độ gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe rất dễ bị người lao động và đơn vị sử dụng lao động lạm dụng. Thậm chí việc lạm dụng còn xuất phát từ các cơ sở khám, chữa bệnh, nơi cấp các chứng từ làm căn cứ hưởng chế độ.

Anh Hai chia sẻ, có rất nhiều kiểu lạm dụng như lạm dụng từ phía người lao động bằng việc mua các chứng từ giả để được nghỉ việc, hưởng chế độ BHXH (bệnh giả, giấy giả). Tình trạng làm giả các chứng từ (giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH, giấy ra viện).

Lạm dụng từ phía người sử dụng lao động như cho người lao động đã có thai 1-3 tháng tuổi gửi đóng BHXH để hưởng chế độ thai sản khi sinh con; tăng lương không hợp lý trước khi nghỉ sinh con 6 tháng; vừa trả lương vừa đề nghị hưởng chế độ ngắn hạn (đặc biệt là chế độ dưỡng sức PHSK) thể hiện ở việc đơn vị đề nghị hưởng chế độ cho cả những ngày sau khi lập danh sách gửi cơ quan BHXH. Lạm dụng từ phía cơ sở khám, chữa bệnh như cấp các chứng từ khống cho người lao động làm căn cứ hưởng chế độ (bệnh giả, giấy thật)...

Đứng trước tình trạng trên, để khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ được giao, anh Hai tham mưu nhiều giải pháp, sáng kiến đem lại hiệu quả thiết thực trong công việc và được lãnh đạo ghi nhận đánh giá cao. Trong đó phải kể Giải pháp tăng cường quản lý chi trả các chế độ BHTN. Giải pháp Hạn chế tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ ốm đau, thai sản đối với doanh nghiệp. Giải pháp Quản lý và giải quyết chế độ BHXH đối với trường hợp mẹ sinh con nhưng chỉ có cha tham gia BHXH đủ điều kiện hưởng trợ cấp một lần khi sinh con. Một số giải pháp đổi mới phương thức phục vụ, chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng qua hệ thống Bưu điện. Phân tích số liệu tham gia đóng, xét duyệt chế độ thai sản, tham mưu đề xuất giải pháp quản lý quỹ ốm đau, thai sản.

Về việc lạm dụng các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, tùy theo hành vi xuất phát từ các chủ thể lạm dụng, Phó Trưởng phòng chế độ BHXH tham mưu lãnh đạo BHXH tỉnh có các giải pháp phù hợp nhằm từng bước ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng lạm dụng, trục lợi Quỹ BHXH. Đối với hành vi xuất phát từ người lao động thì thực hiện kiểm tra phôi (logo và số seri phát quang), đối soát với dữ liệu khám, chữa bệnh, kiểm tra dấu và chữ ký đã đăng ký với cơ quan BHXH trên Trang điện tử của BHXH Việt Nam. Tham mưu ban hành công văn đề nghị BHXH các huyện, thị xã và các đơn vị sử dụng lao động nâng cao cảnh giác khi giải quyết chế độ ốm đau, thai sản.

Đối với hành vi xuất phát từ người sử dụng lao động có văn bản đề nghị đơn vị sử dụng lao động nâng cao trách nhiệm trong việc thanh toán chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, trong đó có nêu rõ điều kiện được hưởng chế độ.

Hằng năm, anh Hai thực hiện thống kê tỷ lệ sử dụng Quỹ ốm đau và thai sản (số chi/số thu vào quỹ ốm đau, thai sản) đối với từng đơn vị sử dụng lao động; so sánh giữa các đơn vị có cùng đặc điểm về loại hình sản xuất kinh doanh để tìm hiểu các nguyên nhân khách quan, chủ quan.

Trên cơ sở dữ liệu xét duyệt chế độ thai sản hàng năm, lập danh sách các trường hợp có thời gian đóng BHXH từ 6 tháng đến 9 tháng trong thời gian 12 tháng trước khi sinh (có thai rồi mới bắt đầu tham gia BHXH) theo từng đơn vị sử dụng lao động để theo dõi. Sau khi nghỉ hết thời gian thai sản, kiểm tra trên hệ thống về tình trạng tiếp tục quay lại làm việc và tham gia BHXH hay không để lập danh sách các trường hợp nghỉ việc sau khi hết thời gian nghỉ sinh con để làm căn cứ phối hợp với Phòng Thanh tra – Kiểm tra thực hiện hậu kiểm. Từ đó nâng cao trách nhiệm của các đơn vị sử dụng lao động, hạn chế tình trạng lạm dụng chế độ.

Đối với hành vi cấp khống các chứng từ tại cơ sở khám, chữa bệnh, tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong việc cấp và quản lý Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH. Theo đó, nếu có một số dấu hiệu bất thường như khám bệnh chưa đúng quy trình, khám bệnh cho người lao động vào ngày nghỉ, ngày lễ, nhiều người lao động trong cùng một đơn vị lao động khám cùng một cơ sở vào cùng một ngày. Chỉ thanh toán chế độ đối với các chứng từ do cơ sở KCB cấp khi thực hiện đúng quy trình khám bệnh theo quy định của Bộ Y tế.

Anh Hai nhớ lại, năm 2017, sau khi thẩm định hồ sơ thấy Trung tâm y tế huyện Mỹ Hào có đề nghị sử dụng phôi giấy chứng nhận cao bất thường so với các đơn vị khác anh Hai đã tham mưu BHXH tỉnh đề nghị Sở Y tế tỉnh tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong việc cấp và quản lý Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH tại Trung tâm y tế huyện Mỹ Hào. Sau khi kiểm tra, Đoàn kiểm tra kết luận việc tổ chức quản lý giấy chứng nhận còn chưa chặt chẽ, khám chữa bệnh cho người lao động chưa tuân thủ quy trình khám bệnh, tổ chức khám bệnh vào ngày lễ, thứ Bảy và chủ nhật, chưa có đề án, chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trên cơ sở Kết luận kiểm tra, BHXH tỉnh yêu cầu BHXH các huyện, thị xã kiểm tra kỹ các chứng từ do Trung tâm y tế huyện Mỹ Hào cấp, chỉ thanh toán chế độ đối với các chứng từ do cơ sở khám, chữa bệnh cấp khi thực hiện đúng quy trình khám bệnh theo quy định của Bộ Y tế. Cùng với đó, BHXH đã gửi hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra đề nghị xác minh giấy tờ có dấu hiệu làm giả do người lao động Công ty Công ty TNHH sản xuất phụ tùng ô tô, xe máy Việt Nam cung cấp. Qua đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã xác minh, trong năm 2017, Trung tâm Y tế huyện Mỹ Hào đã cấp tổng cộng 612 giấy chứng nhận nghỉ việc, 1 giấy ra viện cho 467 người để hưởng chế độ BHXH. Trong đó, chủ yếu cấp cho công nhân của Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam, có địa chỉ tại KCN Phúc Điền (huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương) và Công ty TNHH Sản xuất phụ tùng ô tô, xe máy Việt Nam, địa chỉ tại thị trấn Như Quỳnh (huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên). Các đối tượng đã dùng các chứng từ trên để thanh toán chế độ BHXH tại BHXH tỉnh Hưng Yên và BHXH tỉnh Hải Dương, với số tiền 540.869.300 đồng. Trong đó, Cơ quan CSĐT đã xác định, Trung tâm Y tế huyện Mỹ Hào đã cấp khống 500 giấy chứng nhận nghỉ việc và giấy ra viện (nội dung khám, chữa bệnh thể hiện trên giấy tờ là không có thật). Cụ thể: Đã cấp cho 367 người, trong đó có 74 người thuộc Công ty TNHH Sản xuất phụ tùng ô tô, xe máy Việt Nam sử dụng 126 giấy chứng nhận nghỉ việc, giấy ra viện; 293 người thuộc Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam sử dụng 372 giấy chứng nhận nghỉ việc. Năm 2018, Cơ quan cảnh sát điều tra đã chuyển hồ sơ sang Viện KSND tỉnh đề nghị truy tố các bị can trên theo quy định của pháp luật. Vụ án đã được đưa ra xét xử năm 2019, Cơ quan cảnh sát điều tra cũng đã thu hồi được số tiền 321.193.500 đồng. Sự việc trên đã góp phần tạo tính răn đe, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ sở khám, chữa bệnh trong việc cấp các chứng từ làm căn cứ hưởng chế độ BHXH ngắn hạn theo đúng quy định của pháp luật.

Anh Hai cho biết, những năm gần đây việc xét duyệt chế độ ốm đau, thai sản đối với người lao động trên địa bàn tỉnh ngày càng được quản lý chặt chẽ, từng bước ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng lạm dụng quỹ. Đơn vị sử dụng lao động hiểu rõ trách nhiệm pháp lý nếu khai báo không đúng về lao động và việc làm, bắt tay với người lao động để lạm dụng quỹ.

Anh Đỗ Văn Hai tâm sự, công việc của những cán bộ làm công tác chế độ BHXH là công việc khó khăn, vất vả, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, vì vậy nên bản thân anh và các đồng nghiệp luôn phải đề cao thận trọng. Anh và các đồng nghiệp vẫn nói với nhau, cán bộ làm nhiệm vụ giải quyết chế độ, chính sách lúc nào cũng như đứng giữa hai làn nước ngược chiều, vừa phải đảm bảo thời hạn giải quyết chế độ, giảm thiểu tối đa những thắc mắc, đảm bảo quyền lợi chính đáng nhất cho người lao động nhưng đồng thời phải kiểm tra, thẩm định chặt chẽ tránh bị lạm dụng, trục lợi, gây thất thoát Quỹ BHXH. “Do tính chất đặc thù của công việc nên không tránh khỏi những căng thẳng, áp lực nhưng tôi luôn tự nhủ đã gắn bó với nghề, đã yêu nghề rồi thì sẽ nỗ lực làm việc, hết mình cống hiến, cố gắng phấn đấu làm tròn nhiệm vụ được lãnh đạo tin tưởng giao phó” – Anh Hai chia sẻ.

Thu Hiền

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam