Đại dịch Covid-19 và những “lát cắt” An sinh xã hội toàn cầu

02/04/2020 20:30:07
Dịch bệnh Covid-19 đang lan rộng, diễn biến phức tạp tại nhiều quốc gia. Bên cạnh các con số về ca nhiễm mới, con số tử vong, các số liệu thống kê về thiệt hại kinh tế xã hội, tác động đến an sinh xã hội với những ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động được quan tâm, thể hiện qua các dự báo, đánh giá nhận định trước thực tiễn đang thay đổi nhanh chóng qua từng ngày.

Bài 1: Những con số dự báo & và hơn thế nữa

  Thất nghiệp sẽ tăng nhanh!

Ngay khi đại dịch bệnh Covid-19 lan rộng tại, nền kinh tế các quốc gia ngay lập tức bị ảnh hưởng với hàng loạt doanh nghiệp, dịch vụ phải tạm ngừng hoạt động, kéo theo việc làm của hàng triệu người lao động bị tác động mạnh; hoặc bị cắt giảm giờ làm, kéo theo giảm lương hoặc tồi tệ hơn là rơi vào tình trạng mất luôn việc làm trong một khoảng thời chưa rõ là bao lâu.

Bất kể quy mô hay mức độ phát triển của nền kinh tế, các chỉ số thực tế hoặc dự báo về thất nghiệp tại các quốc gia liên tục được đưa ra. Điểm chung là không mấy tươi sáng khi các con số đều có xu hướng tăng cùng với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19. Tại các quốc gia, có thể chưa ghi nhận trường hợp nhiễm bệnh, việc du lịch, giao thương, xuất, nhập khẩu cũng tác động mạnh đến tình hình sản xuất kinh doanh và người lao động là đối tượng chịu sự tác động cuối cùng.  

Dựa vào các kịch bản khác nhau mà tác động của Covid-19 có thể gây ra đối với tăng trưởng GDP toàn cầu, Tổ chức Lao động quốc tế -ILO ước tính số người thất nghiệp toàn cầu sẽ tăng từ 5,3 triệu người (kịch bản “thấp”) đến 24,7 triệu người (kịch bản “cao”). Đây là số tăng thêm so với nền số lượng người thất nghiệp sẵn có là 188 triệu trong năm 2019. Nhìn lại trong tương quan với năm 2008-2009, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khi đó khiến 22 triệu người rơi vào tình trạng thất nghiệp.

Tình trạng thiếu việc làm (không sử dụng được đầy đủ khả năng làm việc của người lao động có việc làm) cũng được dự báo sẽ tăng theo diện rộng, khi những tác động về kinh tế của COVID-19 sẽ khiến cả giờ làm và tiền lương bị giảm. Nhóm lao động tự làm ở các nước đang phát triển – vốn thường là tấm đệm giúp làm nhẹ bớt độ xung của những tác động do những thay đổi đột ngột mang lại – thì lần này sẽ không còn tác dụng vì những hạn chế di chuyển đối với con người và hàng hóa.

Giảm số lượng việc làm đồng nghĩa với việc mất đi nguồn thu nhập lớn cho người lao động. Nghiên cứu của ILO ước tính con số này tương đương từ 860 tỷ USD đến 3,4 nghìn tỷ USD trong năm 2020. Điều này sẽ dẫn tới giảm tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ, từ đó tác động tới triển vọng của doanh nghiệp và các nền kinh tế.

… ngoài những con số dự báo

Do Covid-19, không có việc để làm, thực tế điều này còn đáng sợ hơn là chính căn bệnh Covid-19; Nacho Castillo Jimenez, tài xế taxi tự do, 37 tuổi tại Tây Ban Nha than thở sau một khoảng thời gian lâm vào tình trạng vắng khách đến trầm trọng. Những hóa đơn, khoản nợ, các chi tiêu thiết yếu cho gia đình như thực phẩm, tiền điện, nước, gas … là điều anh này đang lo lắng và tình trạng việc làm sẽ còn trì trệ hơn nữa khi Tây Ban Nha là một trong những quốc gia bùng phát mạnh dịch Covid-19. Đáng ngại hơn, có khoảng 3,7 triệu lao động như Nacho Castillo Jimenez, theo kiểu làm việc tự do hay nói một cách khác là “tự làm chủ” tại Tây Ban Nha.

Lao động tự do đối mặt với nhiều rủi ro khi dịch Covid-19 bùng phát tại nhiều quốc gia 

Thực tế trên cũng đã và đang hiện hữu tại nhiều quốc gia. Nếu như các chỉ số mất việc làm, thất nghiệp là các con số có thể thống kê hay dự báo được thì với nhóm lao động phi chính thức dự báo lại không dễ dàng. Chuyên gia của ILO, bà Janine Berg đặc biệt nhấn mạnh rằng: đây là nhóm bị tổn thương nhiều nhất bởi dịch bệnh Covid-19. Nếu bạn là lao động tự do, không có hợp đồng lao động với những cam kết tối thiểu, ai sẽ chi trả các khoản phúc lợi như chế độ ốm đau (có thể được chi trả trong những ngày nghỉ làm vì phải cách ly dịch bệnh – PV) hay thất nghiệp những lúc như thế này; chuyên gia của ILO đặt câu hỏi sau khi nêu những con số cho thấy sự gia tăng mạnh của loại hình làm việc bán thời gian hay các hình thức quan hệ lao động kiểu mới với sự hỗ trợ của công nghệ, điển hình là lái xe uber, grab…

Thống kê của Tổ chức Lao động quốc tế -ILO cho thấy: có khoảng 02 tỷ lao động phi chính thức, chiếm khoảng 61,2% lực lượng lao động toàn cầu. Ảnh hưởng việc làm, suy giảm thu nhập là điều chắc chắn với nhóm này (dù có thể ở các mức độ khác nhau) và cũng có khá nhiều rào cản để họ có thể tiếp cận được các nguồn hỗ trợ vượt qua những khó khăn do tác động của dịch bệnh Covid-19./.

 

Minh Hằng 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam