Đảm bảo quyền lợi người lao động khi doanh nghiệp nợ BHXH

22/10/2019 16:31:00
Tình trạng các đơn vị, doanh nghiệp trốn đóng, nợ đóng BHXH đẩy nhiều người lao động bị mất quyền lợi khi không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tại nạn bệnh nghề nghiệp, không chốt được sổ BHXH... Thực trạng này đang diễn ra hầu hết các tỉnh, thành phố, những tháng cuối năm 2019, các cơ quan chức năng đang tích cực vào cuộc giải quyết tình trạng này.

Ảnh minh họa

Ngày 12/08/2019, ban lãnh đạo (quốc tịch Đài Loan) Công ty TNHH Kaiyang Việt Nam (Số 196 Đường Hoàng Quốc Việt, Phường Ngọc Sơn, Quận Kiến An, TP.Hải Phòng) bất ngờ rời khỏi doanh nghiệp biến mất. Cuộc khủng hoảng với hơn 2.000 công nhân vẫn đang bị nợ tiền lương tháng 07 và 10 ngày của tháng 08 với tổng số tiền gần 30 tỷ đồng, nợ BHXH từ tháng 05/2019 là hơn 9,5 tỷ đồng; nợ kinh phí công đoàn phí từ tháng 03/2019 khoảng 1,5 tỷ đồng. Ngay sau đó, các công nhân đã ngưng việc và liên tiếp kéo đến trụ sở công ty để đòi quyền lợi. Để ổn định đời sống, bảo đảm quyền lợi cho người lao động, ngày 28/08/2019, Chủ tịch UBND TP.Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng cho phép Kho bạc Nhà nước Hải Phòng chuyển số tiền hoàn thuế giá trị gia tăng khoảng 9,3 tỷ đồng của Cục Thuế TP.Hải Phòng để trả tiền BHXH cho hơn 2.000 công nhân tại Công ty TNHH Kaiyang Việt Nam. Đó là một trong nhiều tình trạng điển hình của việc chủ doanh nghiệp bỏ trốn, khiến hàng nghìn công nhận bị ảnh hưởng quyền lợi nghiệm trọng, đặc biệt vấn đề nợ BHXH.

Tính đến tháng 09, Ngành BHXH tiến hành thanh tra, kiểm tra 18.078 đơn vị. Qua thanh tra chuyên ngành phát hiện, 23.285 lao động chưa đóng, đóng thiếu thời gian phải tham gia với số tiền truy đóng là 91.914 triệu đồng. Bên cạnh đó, có 25.990 lao động đóng không đúng mức quy định với số tiền truy đóng do đóng thiếu mức quy định là 45.196 triệu đồng. Cơ quan BHXH đã ban hành 609 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền xử phạt phải thu là 27.963 triệu đồng.

Thông kê mới nhất cho thấy, cả nước hiện có 610.000 doanh nghiệp đang hoạt động, thế nhưng theo số liệu của BHXH Việt Nam thì chỉ 327.000 doanh nghiệp tham gia BHXH. Như vậy, còn tới 283.000 doanh nghiệp chưa tham gia BHXH cho người lao động. Đương nhiên, trong số đó có những doanh nghiệp nhỏ, số lao động thời vụ, nhưng cũng có doanh nghiệp cố tình né đóng BHXH cho người lao động.

Đáng chú ý là con số thống kê mà đồng chí Đào Ngọc Dung, Bộ trưởng Bộ LĐ – TB&XH cho biết, đến nay Quỹ BHXH đang có tổng số nợ khó thu lên đến 2.500 tỷ đồng vì doanh nghiệp “mất tích”, phá sản, giải thể, chủ bỏ trốn.

Điều nhức nhối nhất hiện nay là tình trạng nợ đọng BHXH đang tăng cao. Chỉ trong tháng 9, Hà Nội có số nợ BHXH phải tính lãi gần 2.000 tỷ đồng, chiếm 4,27% so với số phải thu. Trong đó, số tiền nợ ở khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng lớn; số doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động có chiều hướng tăng, việc xử lý nợ BHXH, BHYT đối với doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động gặp nhiều khó khăn.

Theo đại diện BHXH Việt Nam, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn đóng, nợ đóng BHXH vì một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh bị thu hẹp, chiếm dụng vốn, nợ chồng chéo, chậm được giải ngân dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán, bị phong tỏa hóa đơn và số doanh nghiệp dừng hoạt động, giải thể. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả, có lợi nhuận, trả lương, thưởng cho người lao động bình thường nhưng vẫn tìm cách đối phó, trốn tránh, chiếm dụng tiền đóng của người lao động để sử dụng vào mục đích khác... Ngoài ra, vẫn còn tình trạng người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận, chủ động trốn đóng BHXH, đóng không đúng mức quy định, cũng như sự hiểu biết pháp luật của người lao động còn hạn chế, chưa đấu tranh để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Hiện nay, vấn đề trốn đóng, nợ đóng BHXH, nhất là với doanh nghiệp nợ thời gian dài, số tiền nợ lớn không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn ảnh hưởng tới niềm tin và tính nghiêm minh của pháp luật.

Trước tình trạng trên, Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận hội nghị thực hiện công tác giữa Chính phủ và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam năm 2019. Theo đó, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận định tình trạng trốn đóng  BHXH,  BHYT, nợ đọng, chiếm dụng tiền BHXH, BHYT ở các doanh nghiệp vẫn diễn ra tại nhiều địa phương.

Vì vậy, Thủ tướng đề nghị thời gian tới cần sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 47/2017 của Quốc hội khóa XIV theo hướng ưu tiên giải quyết nợ lương, trợ cấp thôi việc, BHXH, BHYT đối với người lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể, đảm bảo sự đồng bộ với Luật Phá sản doanh nghiệp và Bộ luật Lao động.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, cần sớm nghiên cứu có đề xuất phù hợp để xử lý tiền BHXH tồn đọng kéo dài, không còn khả năng trả nợ của các doanh nghiệp có chủ bỏ trốn. Nếu không sớm giải quyết thì hàng nghìn người lao động sẽ rất khó khăn vì họ không có lương hưu và cũng không chốt được sổ để tham gia BHXH mới.

Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh là hai địa phương nằm trong danh sách có số nợ đọng bảo hiểm thuộc top đầu cả nước. 

Về phía BHXH TP. Hà Nội, để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động về các chế độ BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn và đạt chỉ tiêu giảm tỷ lệ nợ BHXH năm 2019 xuống dưới 2%, BHXH TP Hà Nội đã cùng các sở, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã tiếp tục tăng cường tuyên tuyền chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, thường xuyên nhắc nhở các doanh nghiệp thực hiện đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động hàng tháng đúng quy định; phối hợp với cơ quan liên quan thanh tra, kiểm tra tại các đơn vị nợ đóng BHXH, BHYT, BHTN... BHXH TP. Hà Nội phối hợp các cơ quan: Công an, Viện Kiểm sát, TAND xem xét, xử lý hình sự đối với những đơn vị, doanh nghiệp vi phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015; Liên đoàn Lao động Thành phố tiếp tục chỉ đạo Công đoàn cơ sở khởi kiện theo quy định của pháp luật đối với các doanh nghiệp nợ đóng BHXH để bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Từ đầu năm đến nay, BHXH TP. Hồ Chí Minh đã chuyển Cơ quan điều tra, Công an Thành phố danh sách hơn 30 doanh nghiệp nợ BHXH đề nghị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật. Giữa tháng 8/2019, BHXH TP. Hồ Chí Minh có công văn gửi Công an Thành phố danh sách hơn 20 doanh nghiệp nợ BHXH và đề nghị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật. Ước tính tổng số tiền các doanh nghiệp này nợ BHXH gần 50 tỷ đồng, kéo dài nhiều năm liền làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của hàng trăm công nhân, người lao động. 

Dư luận đang trông chờ các cơ quan thực thi pháp luật xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến nợ đọng BHXH, nhất là khi Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2019 hướng dẫn thực thi một số điều Bộ luật Hình sự về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN./.

Châu Anh

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam