ĐẢM BẢO XUYÊN SUỐT MỤC TIÊU AN SINH XÃ HỘI

20/04/2020 08:33:43
Kịp thời chia sẻ khó khăn với người lao động và hỗ trợ doanh nghiệp trong tình hình dịch bệnh kéo dài, phức tạp, ngày 09/4/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP thông qua gói an sinh xã hội lên tới 62 ngàn tỷ đồng, hỗ trợ đến khoảng 20 triệu đối tượng thuộc 07 nhóm khác nhau, trong thời gian tối đa 03 tháng. Số tiền không nhỏ được chi trong bối cảnh ngân sách còn nhiều khó khăn và đang phải dành một nguồn kinh phí đáng kể cho công tác phòng, chống dịch, điều đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước ta đối với Nhân dân, người lao động, người sử dụng lao động và toàn xã hội. Phóng viên Tạp chí BHXH có cuộc trao đổi với TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội về ý nghĩa, những tác động tích cực khi tổ chức thực hiện hiệu quả gói an sinh xã hội này.

Thưa ông, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Xin ông chia sẻ về ý nghĩa của việc ban hành gói an sinh xã hội trong thời điểm này?

TS. Bùi Sỹ Lợi: Dịch Covid-19 đã và đang tác động, ảnh hưởng toàn diện đến mọi mặt, mọi lĩnh vực của nền kinh tế thế giới và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Nhiều doanh nghiệp tạm dừng hoạt động, thu hẹp quy mô, một bộ phận người lao động phải ngừng việc, dừng hợp đồng lao động không hưởng lương hoặc thất nghiệp. Theo ước tính sơ bộ, 19% doanh nghiệp đã tạm dừng hoạt động, thu hẹp quy mô; 98% lao động khu vực du lịch, dịch vụ nghỉ việc; 78% lao động ngành vận tải, giầy da, dệt may bị giảm việc, giãn việc hoặc ngừng việc; 98% lao động hàng không tạm nghỉ việc. Hàng triệu người lao động đã và đang bị ảnh hưởng nặng nề, nhất là lao động giản đơn, thu nhập thấp, không thường xuyên. Đồng thời, dịch bệnh cũng ảnh hưởng lớn tới các đối tượng yếu thế khác như đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo... Dự báo trong tháng 4, tháng 5, dịch bệnh còn phức tạp, ước khoảng 02 triệu lao động ngừng việc, mất việc làm; trường hợp dịch bệnh bùng phát mạnh sẽ có khoảng 3,5 triệu lao động ngừng việc, mất việc làm.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, vừa quyết liệt phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh; vừa duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, giữ vững ổn định xã hội, cần kịp thời ban hành các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người lao động, người dân gặp khó khăn, bị giảm sâu thu nhập do dịch Covid-19. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, từ đầu tháng 04 đến nay, các bộ, ngành chức năng đã hết sức tích cực, chủ động rà soát, đánh giá những tác động tiêu cực của dịch bệnh để từ đó tham mưu, đề xuất với Chính phủ gói an sinh xã hội hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Ý nghĩa của gói chính sách này là đảm bảo xuyên suốt mục tiêu an sinh xã hội cho mọi người dân trên tinh thần không bỏ ai lại phía sau. Và việc các cơ quan của Chính phủ đã có động thái hết sức rốt ráo, quyết liệt, kịp thời với việc xây dựng gói an sinh xã hội này cũng cho thấy, chúng ta đã thực sự đặt Nhân dân là trung tâm trong mọi hoạt động của Chính phủ và ổn định đời sống Nhân dân chính là giá trị cốt lõi.

Là một trong những đơn vị được giao thẩm tra Gói an sinh xã hội này, theo ông, các nhóm đối tượng được đề xuất trong Nghị quyết đã bao phủ toàn diện đến người dân bị ảnh hưởng do dịch bệnh, thời gian hỗ trợ như vậy đã hợp lý?

TS. Bùi Sỹ Lợi: Theo Nghị quyết, 07 nhóm đối tượng được nêu trong chính sách dự kiến gồm khoảng 20 triệu người và ngân sách chi khoảng 62 ngàn nghìn tỷ đồng.

Cụ thể:

- Người lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động phải thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương từ 01 tháng trở lên do các doanh nghiệp gặp khó khăn bởi đại dịch Covid-19, không có doanh thu hoặc không có nguồn tài chính để trả lương thì được hỗ trợ với mức 1,8 triệu đồng/người/ tháng. Thời gian hỗ trợ theo thời gian thực tế tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương, theo hằng tháng tùy theo tình hình thực tế của diễn biến dịch, tính từ ngày 01/4/2020 và không quá 03 tháng.

-Người sử dụng lao động có khó khăn về tài chính và đã trả trước tối thiểu 50% lương ngừng việc cho người lao động theo khoản 3 Điều 98 Bộ luật Lao động trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 6/2020 thì được vay không có tài sản đảm bảo tối đa 50% tiền lương tối thiểu vùng đối với từng người lao động theo thời gian trả lương thực tế nhưng không quá 03 tháng với lãi suất 0%, thời hạn vay tối đa 12 tháng tại Ngân hàng Chính sách xã hội để trả phần lương còn lại và giải ngân trực tiếp hằng tháng đến người bị ngừng việc.

- Hộ kinh doanh cá thể có doanh thu khai thuế dưới 100 triệu đồng/năm, tạm ngừng kinh doanh từ 01/4/2020 được hỗ trợ 01 triệu đồng/hộ/tháng theo hằng tháng tùy theo tình hình thực tế của diễn biến dịch nhưng không quá 03 tháng.

- Người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc nhưng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp; người lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm được hỗ trợ 01 triệu đồng/người/ tháng theo hằng tháng tùy theo tình hình thực tế của diễn biến dịch nhưng tối đa không quá 03 tháng. Thời gian áp dụng từ tháng 4 đến tháng 6/2020.

-Người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng được hỗ trợ thêm 500 nghìn đồng/người/ tháng. Thời gian áp dụng là 03 tháng, từ tháng 4 đến tháng 6/2020 và được chi trả 01 lần.

- Đối tượng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng được hỗ trợ thêm 500 nghìn đồng/người/tháng. Thời gian áp dụng là 03 tháng, từ tháng 4 đến tháng 6/2020 và được chi trả 01 lần.

- Hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia trong danh sách đến ngày 31/12/2019 được hỗ trợ 250 nghìn đồng/khẩu/tháng. Thời gian áp dụng là 03 tháng, từ tháng 4 đến tháng 6/2020 và được chi trả 01 lần.

Nghị quyết của Chính phủ cũng nêu rõ: Người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 dẫn đến phải giảm từ 50% lao động tham gia BHXH trở lên so với thời điểm cơ quan có thẩm quyền công bố dịch (kể cả lao động ngừng việc, tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, thỏa thuận nghỉ không hưởng lương) thì người lao động và người sử dụng lao động được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa không quá 12 tháng. Cho phép người lao động được gửi hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp qua đường bưu điện, thông báo về việc tìm kiếm việc làm hằng tháng được thực hiện dưới hình thức gián tiếp (gửi thư điện tử, fax, qua đường bưu điện…) trong thời gian từ ngày 01/4/2020 đến khi công bố hết dịch mà không phải xin xác nhận UBND xã, phường, thị trấn về việc xảy ra dịch bệnh trên địa bàn. Có thể nói, chỉ trong một thời gian rất ngắn, nhưng các cơ quan tham mưu của Chính phủ đã rà soát, đánh giá và xây dựng một gói an sinh khá toàn diện và theo quan điểm cá nhân tôi, đã bao quát khá đầy đủ những người có thể bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh và tin tưởng rằng sẽ hỗ trợ tích cực, góp phần giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt.

Là người có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, ông có những dự báo như thế nào về tác động của gói an sinh xã hội khi được triển khai và đặc biệt, ông có lưu ý gì trong công tác tổ chức thực hiện để gói chính sách đạt hiệu quả cao nhất?

TS. Bùi Sỹ Lợi: Song song với việc đưa ra các giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt, kiên trì để thành công trong mục tiêu phòng, chống dịch Covid-19, Chính phủ chấp nhận thiệt hại kinh tế trong một giai đoạn ngắn để bảo đảm sức khỏe và tính mạng người dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch bệnh có thể sẽ kéo dài, lúc này chúng ta cần đặt ra vấn đề tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư và an sinh xã hội để có thể hài hòa các mục tiêu và duy trì được tăng trưởng bền vững.

Gói an sinh xã hội này là biện pháp cấp bách, giúp người dân giảm thiểu khó khăn vì dịch bệnh, hỗ trợ phần nào cho các doanh nghiệp. Mới đây nhất, ngày 08/4, Chính phủ đã có Nghị định số 41/2020/NĐ-CP về gia hạn thời gian nộp thuế và tiền thuê đất cho một số doanh nghiệp gặp khó khăn do dịch bệnh. Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 03 cũng chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục xem xét tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, cụ thể như các giải pháp về hạ lãi suất tiền vay, khoanh nợ, giãn nợ… Gói an sinh xã hội này cũng là một trong những chính sách hiện thực hóa rất sớm Nghị quyết phiên họp thường kỳ tháng 3 của Chính phủ và có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Tuy nhiên tôi cũng lưu ý, việc huy động, sử dụng các quỹ trong lĩnh vực an sinh xã hội phải tính tới dài hạn, ổn định vĩ mô và tính chủ động bởi các quỹ này chính là một trong những điểm tựa vững chắc cho cả quốc gia trong bối cảnh đặc biệt khó khăn, tình trạng khẩn cấp, nếu sử dụng ngay cho ngắn hạn mà không có phương án cho tình huống khó khăn hơn hiện nay sẽ gây khó khăn trong trường hợp đại dịch có thể kéo dài. Việc triển khai gói an sinh xã hội trên tinh thần Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm trong việc bảo đảm cuộc sống cho người lao động. Trong đó, Nhà nước cũng ưu tiên dành nguồn lực từ ngân sách nhà nước được phân chia phù hợp giữa ngân sách trung ương và địa phương để thực hiện chính sách hỗ trợ này.

Trong quá trình thực hiện, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan được Chính phủ giao chủ trì hướng dẫn các địa phương cần xác định đúng đối tượng. Số lượng đối tượng thụ hưởng, phương thức triển khai, hỗ trợ phải bảo đảm công khai, đến đúng đối tượng, công bằng, minh bạch, không tạo dư luận thắc mắc, khiếu nại về lạm dụng, trục lợi chính sách.

Đối với các biện pháp đã được pháp luật quy định như Người sử dụng lao động và lao động được tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất đối với lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc phải tạm thời nghỉ việc (kể cả lao động ngừng việc, tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, thỏa thuận nghỉ không hưởng lương) tối đa không quá 12 tháng, Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành liên quan đẩy mạnh triển khai, gấp rút đơn giản hóa các thủ tục hành chính để người lao động, người sử dụng lao động hiểu rõ hơn và thuận tiện trong việc tiếp cận, bảo đảm được hưởng đầy đủ quyền lợi đối với các chính sách này.

Và cuối cùng muốn tổ chức thực hiện tốt, cần phải nêu cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên của Mặt trận phải tham gia giám sát, theo dõi. Ngoài ra, phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý sai phạm để tránh trùng lặp, trục lợi, tránh lạm dụng./.

 

Trân trọng cảm ơn ông!

Thu Hương (thực hiện)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam