Điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là cần thiết, phù hợp với xu thế tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng tăng cao

24/10/2019 09:35:54
Tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV, trong phiên thảo luận toàn thể tại hội trường chiều ngày 23/10 về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội tiếp tục dành nhiều sự quan tâm đến quy định về mở rộng khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa; về việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu và thời giờ làm việc bình thường.

Liên quan đến mở rộng khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa, bà Nguyễn Thúy Anh - Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết: Nhiều ý kiến ĐBQH và đoàn ĐBQH đề nghị giữ khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa như hiện hành; có ý kiến tán thành việc mở rộng lên 400 giờ/năm nhưng chỉ áp dụng đối với một số ngành, nghề nhất định, trả tiền lương lũy tiến cho thời gian làm thêm giờ và khống chế số giờ làm thêm tối đa theo tháng.

Hiện nay Chính phủ vẫn mong muốn tiếp tục trình Quốc hội phương án tăng thời giờ làm thêm do đó Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin báo cáo đề xuất 2 phương án trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Theo đó phương án 1 quy định theo hướng giữ khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa như Bộ luật hiện hành, nhưng cần ghi rõ nâng thời giờ làm thêm theo tháng là 40 giờ/tháng thay vì 30 giờ/tháng và bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp được tổ chức làm thêm giờ từ trên 200 giờ đến 300 giờ/năm để người lao động biết, làm cơ sở cho việc giám sát, bảo vệ được quyền lợi, sức khỏe của người lao động. Còn phương án 2 quy định nâng khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa từ 300 giờ theo quy định hiện hành lên 400 giờ/năm theo đề xuất của Chính phủ.

Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) cho rằng, rút ngắn hơn nữa thời gian lao động sẽ làm suy giảm năng lực cạnh tranh quốc gia, gây trở ngại cho việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng và khó đưa đất nước thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nguy cơ lớn nhất với tương lai của nền kinh tế Việt Nam. Bên cạnh đó, để duy trì sản xuất trong điều kiện giảm giờ làm thì doanh nghiệp buộc phải tuyển thêm lao động nhưng trong điều kiện thị trường lao động hiện khá khan hiếm sẽ buộc doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất. 

Tranh luận tại nghị trường, đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) cho rằng vai trò của Quốc hội ở đây là phải làm chính sách như thế nào để người công nhân có thu nhập đủ sống, đủ trang trải cuộc sống để họ có thời giờ học tập, nâng cao tay nghề và đặc biệt là có thời gian để giải trí, chăm sóc bản thân, chăm sóc gia đình.

Các đại biểu Tống Thanh Bình (Lai Châu); Phùng Thị Thường (Vĩnh Phúc); Hoàng Văn Hùng (Thái Nguyên); Bùi Thị Hằng (Hòa Bình) cũng bày tỏ quan điểm nên giữ nguyên như quy định hiện hành. Từ kinh nghiệm từng công tác hơn 10 năm trong khối doanh nghiệp FDI, bà Thường cho biết đã chứng kiến nước mắt của không ít công nhân lao động. Xu hướng giảm giờ làm là yếu tố cần thiết trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, bởi để tăng năng suất lao động, sức lao động là thứ yếu còn chủ yếu là dựa vào máy móc công nghệ. Do đó nên giữ nguyên như Luật hiện hành, đồng thời giảm giờ lao động bình thường từ 48 giờ/năm xuống 44 giờ/năm.

Trước ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội về việc giảm thời giờ làm việc bình thường xuống còn 44 giờ/tuần hoặc 40 giờ/tuần, đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An) cho rằng có thể áp dụng khoản 4 Điều 105 dự thảo Bộ luật quy định Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động áp dụng tuần làm việc 40 giờ và khoản 5 Điều 105 quy định giao cho Chính phủ có lộ trình phù hợp để giảm thời gian lao động xuống dưới 48 giờ/tuần.

Về vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu, do còn có ý kiến khác nhau và là vấn đề có tác động lớn đối với người lao động và thị trường lao động, chính vì vậy Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã trình Quốc hội 2 phương án quy định về tuổi nghỉ hưu. Theo đó phương án 1 quy định: Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với nữ vào năm 2035.  Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 3 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với lao động nam và 4 tháng đối với lao động nữ.

Còn phương án 2 quy định: Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam và đủ 60 tuổi đối với nữ. Kể từ ngày 1/1/2021, căn cứ theo ngành nghề, tính chất công việc, môi trường và điều kiện lao động, địa bàn và cung, cầu của thị trường lao động, xu hướng già hóa dân số, Chính phủ quy định cụ thể lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu của người lao động.

Qua thảo luận, nhiều đại biểu bày tỏ quan điểm đồng tình với phương án 1. Theo đại biểu Nguyễn Sơn (Hà Tĩnh), phương án này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH. Tuy nhiên, mức tăng và lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu phải xem đến các yếu tố lĩnh vực, ngành nghề cần được thiết kế linh hoạt hơn. Vì vậy cần cân nhắc đến các đối tượng là công nhân, đối tượng lao động trực tiếp trong khu vực sản xuất và một số ngành nghề đặc thù như giáo viên mầm non, tiểu học và giao Chính phủ quy định xem xét và có lộ trình tăng chậm hơn, không gây tác động đến thị trường.

Đồng tình phương án 1, song theo ĐB Nguyễn Anh Trí (TP Hà Nội) bày tỏ tán thành với phương án tăng tuổi nghỉ hưu nhưng cần sửa đổi theo hướng tuổi nghỉ hưu của lao động nữ là 58 tuổi; trường hợp đặc biệt có thể được nghỉ sớm và tối đa là 10 năm; bên cạnh đó cũng được kéo dài thời gian làm việc không quá 5 năm. Đại biểu cũng lưu ý việc kéo dài thời gian làm việc phải có sự thỏa thuận bằng văn bản của người lao động và cơ quan, đơn vị.

Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An), cho rằng, để thể chế đường lối của Đảng, chủ động với vấn đề già hóa dân số và ứng phó với thị trường lao động thì việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo hướng tăng lên là phù hợp.

Nhất trí với quan điểm tăng tuổi nghỉ hưu là cần thiết, phù hợp với xu thế tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng tăng cao, phát huy được kinh nghiệm trong lao động, công tác, song đại biểu Y Khút Niê (Đắk Lắk), cho rằng việc áp dụng chung tuổi nghỉ hưu cho tất cả các đối tượng, các ngành nghề và khu vực là chưa phù hợp. Bởi mỗi ngành nghề, lĩnh vực đều có tính chất đặc thù, nhu cầu sức khỏe làm việc cũng khác nhau. Nếu tuổi nghỉ hưu áp dụng chung là nam 62 tuổi, nữ 60 tuổi để làm căn cứ tính BHXH thì người lao động bị suy giảm khả năng lao động, làm nghề công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, điều kiện làm việc khó khăn mà nghỉ hưu sớm sẽ bị trừ tỉ lệ phần trăm lương hưu và sẽ thiệt thòi cho người lao động.

Mặt khác tăng tuổi hưu cần xem xét đến việc bố trí việc làm cho lao động trẻ, sinh viên mới ra trường, bảo đảm hài hòa ổn định thị trường lao động. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng đối với lao động phổ thông, lao động trong điều kiện đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nên giữ như hiện hành; đối với lao động trí óc, lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao và một số trường hợp đặc biệt trong lĩnh vực cụ thể quy định tuổi nghỉ hưu đối với nam là 62 tuổi, nữ là 58 tuổi hoặc cao hơn.

Theo đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình), công chức và một bộ phận viên chức có thể làm đến 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam, còn phần đông lao động trực tiếp, nặng nhọc thì nên nghỉ theo quy định hiện hành.

Đại biểu Ngọ Duy Hiểu (Hà Nội), nhấn mạnh, toàn bộ công chức cần tăng tuổi nghỉ hưu trừ lực lượng vũ trang, một bộ phận lớn viên chức cũng cần tăng tuổi nghỉ hưu, còn đối với người lao động cần phải nghiên cứu, cân nhắc kĩ là có tăng tuổi nghỉ hưu hay không và nếu tăng thì ở mức độ nào để phù hợp với điều kiện, sức khỏe của người lao động.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng cho biết, sau một ngày thảo luận tại hội trường đã có 48 đại biểu Quốc hội phát biểu và 06 đại biểu Quốc hội tranh luận.

Với tinh trách nhiệm cao, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi nhưng cũng thận trọng, khách quan, thẳng thắn về các nội dung của dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi). Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội nhất trí với Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý của dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) và cho rằng Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra đã lắng nghe, tiếp thu ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội cũng như của những người thụ hưởng và thực hiện luật. Cùng với đó dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) cũng có bình luận nhận xét của Tổ chức Lao động Thế giới.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng nêu rõ, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận về nhiều nội dung còn ý kiên khác nhau của dự thảo Bộ luật như về làm thêm giờ, việc tăng tuổi nghỉ hưu quy định như thế nào, về tăng thêm ngày nghỉ có hưởng lương, đồng thời thẳng thắn góp ý về kĩ thuật xây dựng văn bản. Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cũng đã giải trình, tiếp thu nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội và cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan hữu quan để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Bộ luật. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng cũng cho biết, đối với các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau sẽ được lấy phiếu xin ý kiến của đại biểu Quốc hội trước khi biểu quyết thông qua./.

Thu Hiền

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam