Đình, chùa quá tải, di tích lịch sử vắng hoe

22/02/2011 14:43:55
Qua các thời kỳ lịch sử, Hà Nội là địa phương có rất nhiều di tích lịch sử cách mạng,nhưng số di tích được quản lý, tôn tạo và nâng cấp còn quá ít. Nhiều di tích bị bỏ quên, thậm chí trở thành phế tích đang ngày càng phổ biến…

Di tích bị lãng quên
 
Hà Nội, Thủ đô ngàn năm tuổi là một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa lớn của cả nước. Không nơi nào trên mảnh đất hình chữ S này lại hội tụ nhiều di tích, danh thắng và địa chỉ văn hóa, lịch sử như ở Hà Nội. Trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, Hà Nội, đã ghi dấu hàng trăm, hàng ngàn dấu tích của một thủ đô anh hùng đang ngày một phát triển.
 
Có thể nói, những di tích gắn liền với lịch sử cách mạng Việt Nam là một phần di sản quý giá của Hà Nội. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, những di tích cách mạng kháng chiến (CMKC) đang tồn tại, mang trong mình những dấu ấn khó quên của một thời kỳ hào hùng lại đang không được thật sự quan tâm và nhiều nơi đã rơi vào quên lãng.
 
Thử dạo qua một vòng những di tích ấy trên địa bàn Thủ đô, có thể thấy rằng chúng ta vẫn chưa có cái nhìn đúng mức về chúng. Và trên hết, không biết lưu giữ và khai thác để giới thiệu tới người dân cả nước, cũng như du khách nước ngoài biết đến những di tích đặc biệt này.

Có những di tích lịch sử nhiều năm nay được “trưng dụng” làm cơ quan, văn phòng. Điển hình như ngôi nhà ở số 5D Hàm Long nơi chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên được thành lập nhiều năm qua được trưng dụng làm trụ sở của Bảo tàng Hà Nội. Còn ngôi nhà 90 Thợ Nhuộm, nơi đồng chí Trần Phú viết Cương lĩnh cũng như vậy, toàn bộ tầng 2 và tầng 3 do Ban Quản lý di tích ở Hà Nội “đóng quân”. Và một điều chắc chắn rằng những du khách trong và ngoài nước đi qua muốn vào thăm quan sẽ chẳng mấy người “dám” vào những nơi như thế.

Ngôi nhà ở 48 Hàng Ngang nơi Bác Hồ viết bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, một trong những di tích quan trọng của lịch sử cách mạng cũng là một ví dụ. Nếu đến đây vào bất kể thời gian nào trong ngày cũng đều thấy tình cảnh vắng như… chùa Bà Đanh. Toàn bộ mặt tiền của ngôi nhà bị chiếm dụng làm bãi trông xe. Thỉnh thoảng nơi này cũng có những cuộc triển lãm trưng bày những hình ảnh hay một số hiện vật, tuy nhiên cũng rất ít được mọi người quan tâm, trừ những người… trong ban tổ chức.
 
Di tích lịch sử văn hóa Nghĩa trang Hợp Thiện - khu tưởng niệm của những nạn nhân chết đói năm 1945 - nằm tít tắp tận cùng trong trong một ngõ nhỏ tại khu tập thể Nhà máy dệt 8-3, quận Hai Bà Trưng. Qua thời gian dài, bỏ bê đến giờ đài tưởng niệm lọt thỏm giữa ngút ngàn nhà cao tầng. Dường như khu di tích này chỉ có người viếng thăm vào ngày lễ xá tội vong nhân.
 
Chưa có cách “kéo” người dân đến di tích

 
Các di tích lịch sử cách mạng của Hà Nội hiện nay tồn tại dưới 4 hình thức: Tồn tại độc lập như nhà 48 Hàng Ngang, pháo đài Láng...; nằm trong các di tích lịch sử văn hoá như chùa Hà, chùa Vua, nhà D67 trong Thành cổ; nằm trong các công sở nhà nước, cơ quan, trường học như Trường THCS Mạc Đĩnh Chi, Trường tiểu học Thăng Long... và số lượng lớn di tích nằm trong nhà dân. Bởi vậy, các di tích này hiện nay đang chịu sự quản lý của ngành văn hoá (đối với các nhà lưu niệm, phòng trưng bày...), các cơ quan không thuộc ngành văn hoá nhưng có di tích và các hộ gia đình trực tiếp sử dụng.
 
Chính vì điều này nên chỉ có các di tích do ngành văn hoá quản lý mới có điều kiện tôn tạo, bảo vệ, còn lại phần lớn các di tích không được quan tâm, thậm chí có di tích còn bị làm biến dạng hoặc sử dụng sai mục đích. Nếu như đình, chùa còn được sự công đức, quan tâm của nhân dân thì việc trùng tu các di tích lịch sử này chỉ trông vào ngân sách nhà nước nên không tránh khỏi việc xuống cấp.

Về tình trạng vắng vẻ tại các khu di tích lịch sử cách mạng - ông Nguyễn Doãn Tuân – Trưởng ban Quản lý Di tích và danh thắng Hà Nội cho biết:  “Chúng tôi cũng nhiều lần xin ý kiến của các nhà quản lý, các nhà khoa học rồi nhưng mà làm thế nào để di tích cách mạng là điểm đến hấp dẫn đối với du khách thì cũng thực sự là khó”.
 
Mặc dù hàng năm, những di tích lịch sử cách mạng này được đầu tư kinh phí khá nhiều nhưng rõ ràng chính những sự đầu tư trưng bày ít ỏi, thủ pháp trưng bày hạn chế và thiếu khoa học nên đã không hút được người đến.
 
Ngay kể cả trong những ngày Thủ đô rộn ràng đón chào Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội hay những ngày tháng giêng dài rộng này thì các địa chỉ này hầu như cũng không được nhắc đến. Lý giải về “hiện tượng” này, ông Nguyễn Doãn Tuân cho rằng: Thực tế các di tích này không được ấn tượng và được để ý như những di tích tín ngưỡng, mà chủ yếu là phục vụ cho những khách mang tính nghiên cứu, mang tính học tập, mang tính kỷ niệm. Thứ hai là những di tích cách mạng đặc điểm là đơn sơ, không có bài trí gì ở trong cả thế nên lượng khách cũng ít, không được như các di tích tín ngưỡng.
 
Những di tích lịch sử cách mạng không những là những bảo tàng đẹp về lịch sử cách mạng Việt Nam nói chung và của Hà Nội nói riêng mà còn là một minh chứng cho thế hệ con cháu mai sau. Tất nhiên, chỉ với điều kiện nếu như chúng ta biết cách ứng xử với di tích.
 
Lại nhìn sang các nước, vụ thảm sát bằng bom nguyên tử ở Nhật Bản có số người chết chỉ bằng ¼ nạn đói năm 1945 nhưng Nhật Bản cũng tưởng niệm hằng năm và không chỉ người Nhật mà người dân ở các nước cũng tới chia buồn.

Huống chi nạn đói của chúng ta làm chết một lúc hai triệu người. Con số  khủng khiếp đến mức có người nghi ngờ sự xác thực của nó đầu thập kỷ 90, các nhà sử học tiến bộ Nhật Bản đã sang ta để tiến hành cuộc điều tra. Họ lật lại những trang sách cũ, đi về các làng quê, tiếp xúc với các dòng họ, gia đình, nhân chứng đã từng lâm nạn đói… Họ bàng hoàng khi biết đó là sự thật. Và, những  sử gia Nhật Bản đã lặn lội tới nghĩa trang Hợp Thiện, một lần nữa họ tỏ ra kinh ngạc với sự thờ ơ của chúng ta.
 
Làm thế nào để nhân dân ta thấy?

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam