Đồng hành với mùa Xuân...

12/02/2018 09:12:49
Ngạn ngữ Ả Rập có câu: “Có hai cái mà chỉ khi mất đi người ta mới thấy quý: Đó là tuổi trẻ và sức khỏe”. Càng ngẫm càng thấm thía, nhất là đối với những người mắc trọng bệnh, gắn bó với thầy thuốc, bệnh viện có khi còn hơn cả ở nhà mình. Đối với tôi, tuổi trẻ và sức khỏe mang lại niềm vui, sức sống, niềm lạc quan, yêu đời - là mùa Xuân của cuộc đời. Là người trong cuộc, tôi trân trọng cảm ơn BHYT, người bạn đã đồng hành mang đến và bảo vệ những mùa Xuân cho con người, cho đất nước...

Tôi từng có thời thanh xuân khỏe mạnh, không bệnh. Tuổi trung niên, trải qua 06 năm nghiên cứu sinh ở Liên Xô, (1986 đến 1992), bảo vệ luận án Tiến sĩ nghệ thuật, tôi chẳng hề hấn gì về sức khỏe, dù ở St-Petersburg, (thành phố lấy lại tên cổ, bỏ tên Leningrag, khi nước Nga mang tên mới, SNG, với nền kinh tế thị trường, năm 1991), mùa đông nào cũng giá lạnh, miên man hoa tuyết bay, phủ trắng thành phố bên sông Nhêva. Từ SNG, năm 1992, tôi về giảng dạy tại trường ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, sống cùng con gái, và chỉ một lần dùng thẻ BHYT mổ một hạch nhỏ ở cổ. Tuổi 49, năm 2000, tôi chuyển từ TP. HCM ra Hà Nội, phát hiện bị bệnh tiểu đường tuýp 2. Từ đấy, thi thoảng tôi phải nằm Viện Nội Tiết, và khám định kỳ mỗi tháng và tấm thẻ BHYT là người bạn đồng hành với tôi đã 18 năm. Cuối tháng 4/2016, tôi bất ngờ nhập viện cấp cứu, phát hiện bị K (ung thư) đại tràng, sau lần mổ tại Bệnh viện Việt Đức. Trong suốt chặng đường chiến đấu với bệnh tật, nhất là từ khi mắc bệnh tiểu đường, song hành với điều trị ung thư, tôi càng thấu hiểu giá trị của tấm thẻ BHYT. Khi đối mặt với căn bệnh ung thư quái ác mà chi phí điều trị có thể “ngốn” bay cả gia tài của bất cứ ai, tôi mới càng thấy rõ sự cần thiết phải có BHYT. Chứng kiến không ít người đồng cảnh ngộ vì không có BHYT nên phải bỏ dở cuộc chữa trị hoặc phải bán cả gia tài đi để chữa bệnh, tôi chỉ muốn bằng câu chuyện của mình, làm cho nhiều người biết được ý nghĩa nhân văn và ích lợi to lớn của việc tham gia BHYT…
 
Có chết cũng phải biết lý do và phải được đối thoại
Tôi hoàn toàn không biết mình bị K, kể cả khi đau bụng, vào Bệnh viện Việt Đức cấp cứu, làm một loạt xét nghiệm. Sau vài ngày tôi nằm viện, có kết luận viêm túi thừa cấp, GS.TS, bác sĩ Trịnh Hồng Sơn, Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức đã đích thân đến giường bệnh của tôi để… đối thoại. Sau tôi nhớ, chúng tôi từng quen biết. Dăm năm trước, khi mổ cấp cứu cho bố tôi tại BV Hữu Nghị Việt-Xô, tôi đã từng đối thoại với BS. Sơn trước ca mổ. BS. Sơn nhắc tôi nhớ ca mổ bố tôi mát mái xuôi chèo, và rất vui khi biết bố tôi khỏe mạnh sau mổ. Năm nay, 2016, ông đã 90 tuổi mụ (sinh 1927) mà vẫn đi xe máy đều đều, tham gia hoạt động xã hội với tư cách cựu chiến binh và ca sĩ, vừa được Nhà nước phong danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú. Thỉnh thoảng ông vẫn hát trong dịp lễ lạt của Đài Tiếng nói Việt Nam và ở khu phố. Ông luôn nhớ ơn BS. Sơn đã mổ K đại tràng cho ông thành công. Chừng muốn làm dịu nỗi sợ vì đau đã vài ngày mà tôi chưa biết sẽ được chữa trị cách nào, BS. Sơn đã “đối thoại mở” với tôi. BS. nhẹ nhàng đưa ba giải pháp, cho tôi chọn một: dùng kháng sinh liều cao, mổ nội soi hoặc mổ phanh.
Dù đang đau, tôi vẫn đủ tỉnh táo để đối thoại. Vẫn giữ cách gọi thân mật, tôi hỏi ngay: Em từng mổ cho bố chị. 90 tuổi, cụ vẫn sống khỏe. Là bệnh nhân, chị không biết chọn thế nào. Em chọn giùm chị phương án tốt nhất. Được không?
BS. Sơn ngắn gọn: Vậy em chọn mổ phanh cho chị. Tôi hoang mang hỏi: Liệu mổ phanh, chị có... chết không? BS. Sơn nở nụ cười sáng bừng mặt, trả lời: “Nếu chị chết thì chị em mình cùng dắt tay nhau xuống mồ cho vui!”. Tôi thấy yên lòng ngay và đã có thể cười. Đến giờ, tôi vẫn không quên nụ cười ấy của Sơn và cuộc đối thoại có ý nghĩa quyết định ấy, với người bệnh là tôi.
Sau mổ, BS. Sơn mới cho tôi biết là đã phải mổ K. đại tràng cho tôi giống mổ cho bố tôi. Song, vì tôi bị tiểu đường nên cuộc mổ không dễ dàng, và vì tôi nhập viện khá muộn. Rồi BS. Sơn ôn tồn giải thích: Bệnh nhân K.đại tràng ở Việt Nam như tôi, không hiếm. Và hiện nay có nhiều phác đồ chữa trị.
Vốn muốn đối thoại để đối diện sự thật đắng về bệnh K, tôi lo ngại hỏi: Vậy theo Sơn, cách nào tốt nhất để chị chữa trị K đại tràng sau mổ? Và BS. Sơn, một chuyên gia hàng đầu của ngoại khoa Việt Nam, vẫn nhớ rất rõ người bệnh là tôi luôn muốn “gọi sự vật bằng tên”, nên đã thẳng thắn khuyên: Cách tốt nhất là chị phải vững tinh thần. Muốn điều trị K hiệu quả, thì 50%, tự người bệnh phải vững tinh thần. Còn 50% là mổ xẻ, hóa trị, xạ trị, thuốc thang… theo phác đồ của bác sĩ. Em sẽ gắng tìm phác đồ thích hợp nhất cho trường hợp của chị.
Tôi yên tâm, nghĩ: nếu phải chết, thì mình đã được biết tại sao, vì đã được đối thoại thẳng thắn với bác sĩ”. Và tôi tự hứa: sẽ vững tinh thần, cho đủ 50%.
Tôi bồi hồi nhớ ngày 28/4/2017, 01h30 sáng, tôi được y tá đẩy xe cáng từ tầng 7 khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Việt Đức xuống khu phẫu thuật dưới sân vườn. Bánh xe kim loại lọc cọc kêu trên hành lang bệnh viện. Những bóng người đứng ngồi lố nhố trên ghế đá. Trên trời là vòm cây đen thẫm và những ánh sao. Con gái và con rể chờ tôi ngoài vườn. Và tôi, đang đau, chờ cuộc đại phẫu đầu tiên trong đời…
Sáng bảnh, cảm giác đau tận óc cho tôi biết ca mổ đã kết thúc. Lần đầu tiên trong đời, tôi biết khái niệm “ung thư” đại tràng. Chính lúc ấy, tôi thoáng nghĩ đến viết di chúc. Nhưng, sau đó, tôi biết ca mổ kết thúc khá hoàn hảo, mình còn sống, nên tự xác định phải chiến đấu với bệnh, phải tiếp tục nhìn đời bằng con mắt hài hước!
Chẳng thế mới xảy ra chuyện khôi hài: tôi đang nén đau, tập đi đứng sau mổ ở hành lang, mọi người mừng tôi trải qua mổ, đều chỉ trỏ: “Giai điệu tự hào” đang tập đi kìa!”. Sau này, sang bệnh viện Nội tiết điều trị tiểu đường, vào K3 Tân Triều điều trị sau mổ K, nhiều bệnh nhân thấy tôi, cũng ngạc nhiên ồ lên: “Giai điệu tự hào” cũng bị ung thư này!”. Tôi chỉ cười thay cho lời chào, nghĩ vui: Ừ, thì ung thư, thì vẫn giai điệu tự hào, thì phải sống chung với lũ. Có sao?

Ôm “bom” hóa chất đi chấm giải sân khấu quốc tế
Tuy nhiên, khi xuống Bệnh viện K3, bác sĩ đã không muốn dùng ngay liệu pháp hóa trị hoặc xạ trị cho tôi, vì mức đường trong máu chưa ổn, vết mổ chưa lành. Tôi “sướng rơn” khi bác sĩ cho điều trị ngoại trú, uống thuốc viên. Việc này giúp tôi ở nhà điều trị có thể phối hợp ba nhân viên từ 3 bệnh viện: Nội tiết kiểm soát tiểu đường, Việt Đức xử lý hậu phẫu và K3 Tân Triều khám định kỳ hàng tháng.
Điều trị ngoại trú đến tháng thứ 4. Bác sĩ Sơn cho biết, tôi đủ điều kiện trở về Việt Đức để hóa trị 12 đợt theo phác đồ của BS. Sơn. Mỗi đợt sẽ truyền một “bom” (từ chuyên môn) hóa chất vào người. Tôi lại phải tập cách ứng xử với ”bom” hóa chất, mỗi tháng đến Việt Đức truyền hai “bom”, xác định sống chung với “bom” một cách can đảm. Cứ mệt thì tôi nằm nghỉ và không mệt thì động não và buộc mình làm việc mà tôi vẫn làm trước mổ: giảng dạy, bình luận trên truyền hình, hướng dẫn luận văn, luận án, viết bài đăng báo ngay trong những đợt truyền hóa chất, và ngay khi kết thúc 12 đợt truyền hóa chất, tháng 5/2017. Bạn tôi có người khuyên tôi bán nhà ra nước ngoài điều trị. Có người khuyên bỏ Tây y, theo thuốc nam cho “nhẹ nhàng”. Nhưng với bản năng người làm nghề nghiên cứu và giảng dạy đại học, tôi hiểu mình phải có cử chỉ ứng xử khoa học. Và tôi quyết theo phác đồ của BS. Trịnh Hồng Sơn.
Thế là “quả bom” hóa chất đó đã theo tôi đi làm công việc thường ngày tôi vẫn làm, (tất nhiên, tôi được bác sĩ đồng ý và khuyến khích). Tôi nhét “bom” trong túi áo khoác mùa thu, áo ấm mùa đông, ngồi Hội đồng chấm giải cho Liên hoan thử nghiệm sân khấu quốc tế hàng chục ngày mà chẳng ai hay biết. Dường như tôi hợp phác đồ điều trị của BS. Sơn, nên rất vui khi 12 đợt hóa xạ trị kết thúc mà không bị rụng tóc, sức khỏe ổn định, và hạnh phúc nhất là vẫn làm được và làm tốt công việc mình yêu thích.
Kể cả khi mang trọng bệnh, tôi vẫn giữ thói quen luyện tập yoga mỗi sáng trên sân thượng nhà mình. Từ vài tháng cuối năm 2017, tôi quay lại luyện tập ở một trung tâm thể thao mà trước đó, tôi đã tập 3 năm. Tôi lại tập yoga, đi bộ, ngồi thiền ở nhà và tập với huấn luyện viên ở trung tâm. Chính là BS. Trịnh Hồng Sơn, cũng phải tin rằng, do tôi có thể lực tốt, và lạc quan, mới có thể mang “bom” hóa chất một cách thoải mái và trải qua 12 đợt truyền hóa chất nhẹ nhàng như thế!
Tôi lại nhớ, có lần đang nằm truyền thuốc ở Việt Đức thì đạo diễn kịch 9x Nguyễn Phi Anh đến đàm đạo về nhạc kịch “Mộng ước không xa vời” của Phi Anh mà tôi đã xem và đang diễn ở Trung tâm văn hóa Pháp 24 Tràng Tiền.
Vốn mến mộ “kẻ viết kịch ương bướng” và đạo diễn trẻ tài năng này, tôi đã dành cho Phi Anh hai giờ đồng hồ “đối thoại” bên giường bệnh. Và đấy là cuộc đối thoại nhớ đời của cả hai cô cháu, để sau đó, tôi đã viết bài bình luận đích đáng về nhạc kịch “Mộng ước không xa vời”. Từ đó thiết lập quan hệ rất đẹp giữa người phê bình sân khấu và người sáng tạo vở diễn nhạc kịch…

Tìm bình yên trong hoa sen Hồ Tây Hà Nội và “giật mình” về những con số ấn tượng
Tôi lại nhớ năm ngoái, sau mổ, tôi phải ở nhà hàng tháng để chờ nhập Viện K3 Tân Triều. Người gầy yếu, tâm trạng chênh chao, tôi bèn lên Hồ Tây, tìm sự thanh thản để di dưỡng tinh thần, bằng cách ngắm hoa sen và thưởng trà sen, là hai thú vui mà tôi rất thích đã vài năm nay. Cơ duyên xui khiến tôi rẽ vào nhà nghệ nhân Ngô Văn Xiêm, có nghề làm trà sen nhiều đời. Ngôi nhà cạnh hồ Tây của ông, sáng nào cả gia đình già trẻ lớn bé cũng miệt mài bận rộn làm trà sen tươi và trà sen khô. Tôi sà vào đám cánh hoa sen ngồn ngộn chất đống hương thơm quanh những người làm trà, xin được xem và được học làm trà sen tươi, là núm trà khô được gói kĩ trong từng bông sen tươi, được hái trên hồ từ sáng sớm.
Tôi đã học nhiều buổi thú vị ở nhà ông Xiêm, trong hương lên ngùn ngụt của cánh sen bị rứt ra để làm trà sen khô, trong hương thầm của những đóa trà hoa đang được vào hương và sự thân ái của gia đình ông Xiêm, mong tôi đỡ bệnh. Và tôi đã tự làm hàng trăm bông sen trà qua hai mùa sen thắm Hồ Tây, năm 2016 và 2017. Năm nay sen Hồ Tây được mùa, nhuận hai tháng sáu, tôi làm trà sen tươi chất đầy tủ đá trong nhà, để uống mỗi sáng sớm, và tặng bạn bè gần xa. Lại hái mỗi mùa một chùm thơ sen. Tôi chép tặng bạn đọc, bài “Gạo sen”: Sen cuối mùa/loi thoi vài bông/nở buồn trên cuống lá. Tôi cầm chiếc sàng mắt thưa/ ngồi giữa người làm trà/ sàng sẩy/hất tung cánh hoa/ ngược lên đỉnh đầu/ cho rơi xuống/ những hạt gạo sen cuối. Chỉ người làm trà mới biết/ bao giờ cũng sót lại/ trong hoa vụn/ lấm tấm vài hạt gạo sen… (Chùm thơ bất chợt của tôi, tháng 10.2016)…
Một ngày cuối năm, tình cờ đến thăm người học trò, Tổng Biên tập Tạp chí BHXH Dương Văn Thắng, câu chuyện về quá trình chữa bệnh, ơn nhờ BHYT đã cứu giúp tôi, đã làm cho cuộc đối thoại cô - trò thêm phần sinh động. Tôi giật mình trước những thông tin được Tổng Biên tập Dương Văn Thắng cho biết về những con số biết nói của BHYT năm 2017 với trên 166.687 triệu lượt người khám, chữa bệnh BHYT, trên 87 ngàn tỷ đồng được Quỹ BHYT chi trả; đặc biệt, có 42 người hưởng mức chi từ 1 tỷ đến 4,5 tỷ đồng; 66.956 người được chi trả từ 100 triệu đến 1 tỷ đồng; 135.405 người được chi trả từ 50 triệu đến 100 triệu đòng; 7.581 người khám BHYT từ 10 lần trở lên...
Mặc dù cậu học trò, Tổng Biên tập “tế nhị” không nói ra tôi là bệnh nhân có mức chi cụ thể bao nhiêu, nhưng với căn bệnh mạn tính, trầm kha đã gắn bó với tôi hàng chục năm nay, cũng đủ làm tôi “giật mình”... Ngày Xuân chia sẻ câu chuyện gắn bó với BHYT, thay lời cảm ơn chân thành tới những người đã gây dựng, phát triển BHYT ở nước ta. Cảm ơn Đảng và Nhà nước đã ban hành, thực hiện một chính sách nhân văn, vì An sinh xã hội toàn dân./.

PGS TS. Nguyễn Thị Minh Thái

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam