Dưới 8% số lao động nông nghiệp chuyển sang khu vực công nghiệp hoặc dịch vụ

30/03/2018 12:59:34
Đây là thông tin từ lễ công bố nghiên cứu “Dịch chuyển xã hội và bình đẳng cơ hội tại Việt Nam: Xu hướng và các yếu tố tác động” do tổ chức Oxfam thực hiện diễn ra ngày 29/3 tại Hà Nội.

Với góc nhìn bao quát khá toàn diện về dịch chuyển xã hội tại Việt Nam, nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ Khảo sát mức sống dân cư Việt Nam (VHLSS, 2004-2014) và phỏng vấn gần 700 người dân tại ba tỉnh Lào Cai, Nghệ An và Đắc Nông trong năm 2016. Trong đó, bức tranh về dịch chuyển xã hội tại Việt Nam được phân tích qua ba khía cạnh: ngành nghề, kỹ năng và thu nhập.

Theo nghiên cứu, dịch chuyển ngành nghề chưa có nhiều biến động, với 79% số lao động nông nghiệp của năm 2004 vẫn tiếp tục làm nông nghiệp vào năm 2008; 83% số lao động nông nghiệp của năm 2010 vẫn tiếp tục làm nông nghiệp vào năm 2014. Mặc dù có định hướng, nỗ lực rõ về chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, chỉ có dưới 8% số lao động nông nghiệp chuyển sang khu vực công nghiệp hoặc dịch vụ, tương tự trong cả hai giai đoạn 2004-2008 và 2010-2014. Đối với nhiều thanh niên có bằng cấp cao, bức tranh dịch chuyển nghề nghiệp cũng không rõ ràng, do chưa tìm được việc làm phù hợp.

Tiếp đó, dịch chuyển kỹ năng còn chậm và có hiện tượng dịch chuyển ngược. Chưa đến 1/5 số lao động nông nghiệp đã chuyển sang khu vực công nghiệp và dịch vụ trong cả hai giai đoạn 2004-2008 và 2010-2014. Chỉ khoảng 1/5 số lao động phổ thông hoặc truyền thống đã chuyển sang lao động có tay nghề trong cả hai giai đoạn trên. Tỷ lệ chuyển dịch ngành nghề và kỹ năng của người dân tộc thiểu số rất thấp. Khoảng 1/4 lao động dịch chuyển từ khu vực công nghiệp sang nông nghiệp, từ công việc có thay nghề sang công việc không có thay nghề.

Tại ba địa bàn nghiên cứu, nhiều thanh niên chỉ làm lao động phổ thông hoặc làm công nhân một thời gian, rồi lại quay về làm nông nghiệp ở địa phương do điều kiện làm việc khắc nghiệt tại các công ty, do trách nhiệm với gia đình hoặc nhận thấy thu nhập không đủ để tạo lập một cuộc sống ổn định. Một tỷ lệ đáng kể lao động đã dịch chuyển từ khu vực công nghiệp sang nông nghiệp, từ công việc có tay nghề sang lao động phổ thông.

Ngoài ra, xu hướng dịch chuyển thu nhập đang chậm lại. 45% hộ thuộc nhóm nghèo nhất (lớn tuổi) của năm 2004 đã vươn lên các nhóm cao hơn sau bốn năm, nhưng tỷ lệ này giảm xuống còn 37% trong giai đoạn 2010-2014. 33% hộ thuộc nhóm nghèo nhất có chủ hộ dưới 30 tuổi đã vượt lên các nhóm có thu nhập cao hơn trong giai đoạn 2004-2008, nhưng trong giai đoạn 2010-2014 tỷ lệ này đã giảm xuống 16%. Nghiên cứu cũng gợi mở hướng đi về giảm nghèo, giảm nghèo đa chiều, giảm bất bình đẳng, phát triển bền vững và bao trùm trong tương lai.

Trình độ học vấn, địa vị về kinh tế, xã hội của bố mẹ và năng lực đa dạng hóa sinh kế là ba yếu tố cốt lõi thúc đẩy dịch chuyển xã hội ở Việt nam. Nghiên cứu cho thấy, trong số những người bố chưa tốt nghiệp tiểu học năm 2014, chỉ có 15,5% và 2,2% con cái có trình độ học vấn trung học phổ thông và cao đẳng, đại học. Trong khi đó, với những người bố đã tốt nghiệp cao đẳng, đại học, có đến 47,5% con cái có trình độ học vấn cao đẳng, đại học.

Người dân tại ba địa phương khảo sát tin tưởng vai trò thúc đẩy của giáo dục đối với dịch chuyển xã hội. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục thấp lại là một rào cản của dịch chuyển xã hội, nhất là với các công việc đòi hỏi có kỹ năng. Các rào cản khác là sự phân biệt, kỳ thị đối với người dân tộc thiểu số, chênh lệch về tiếp cận giáo dục giữa người nghèo và người giàu.

Giám đốc quốc gia của Oxfam tại Việt Nam Babeth Ngọc Hân Lefur cho biết, gia tăng dịch chuyển xã hội tại Việt Nam chỉ có thể đạt được như mong muốn, khi các nhà hoạch định chính sách quan tâm mạnh mẽ hơn đến vai trò của giáo dục, chất lượng giáo dục hướng nghiệp và đào tạo nghề, giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp, cơ chế hỗ trợ lao động xa nhà, thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn, giữa dân tộc Kinh và dân tộc thiểu số./.

PV

 

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam