Gần 09 triệu trẻ em có thể tử vong nếu toàn cầu không đối phó với bệnh viêm phổi

24/06/2020 20:11:44
Theo một nghiên cứu, việc toàn cầu tăng cường nỗ lực phòng, chống bệnh viêm phổi có thể cứu sống gần 09 triệu trẻ em có nguy cơ tử vong khi mắc căn bệnh này. Cụ thể, các chuyên gia từ Trường Đại học Johns Hopkins chỉ ra, mở rộng dịch vụ dự phòng và điều trị bệnh viêm phổi có thể cứu sống 3,2 triệu trẻ em dưới 05 tuổi; đồng thời, tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp ngăn chặn 5,7 triệu ca tử vong ở trẻ em do các bệnh có liên quan khác.

(Ảnh minh họa)

Cứ 39 giây thì có 01 trẻ em tử vong do viêm phổi

Viêm phổi gây ra do vi khuẩn, virus hoặc nấm khiến trẻ em khó khăn để thở khi phổi chứa đầy mủ và chất lỏng. Đây là căn bệnh tưởng chừng đơn giản, song gây nguy hiểm cho trẻ em nhiều nhất, cướp đi sinh mạng của trung bình 800.000 trẻ em/năm; nói cách khác, cứ 39 giây thì có 01 trẻ em tử vong do viêm phổi. Tuy nhiên, trên thế giới hiện vẫn còn hàng chục triệu trẻ em vẫn chưa được tiêm phòng; trong 03 trẻ thì có 01 trẻ không được chăm sóc y tế thiết yếu, mặc dù một số loại viêm phổi có thể được phòng ngừa bằng vaccine và có thể dễ dàng điều trị bằng thuốc kháng sinh giá rẻ nếu được chẩn đoán kịp thời.

Tỷ lệ tử vong trẻ em do viêm phổi tập trung ở các quốc gia thuộc tốp nghèo nhất thế giới. Dự báo 6,3 triệu trẻ em dưới 05 tuổi có thể tử vong vì viêm phổi trong khoảng thời gian từ năm 2020 – 2030; số ca tử vong có khả năng cao nhất ở Nigeria (1,4 triệu), Ấn Độ (880.000), Cộng hòa Dân chủ Congo (350.000) và Ethiopia (280.000). Các can thiệp liên quan sức khỏe như cải thiện chế độ dinh dưỡng, cung cấp kháng sinh và tăng độ bao phủ vaccine, tăng tỷ lệ bú sữa mẹ là các biện pháp chính giúp giảm nguy cơ trẻ tử vong do viêm phổi và ngăn ngừa hàng triệu trẻ em tử vong do tiêu chảy (2,1 triệu), nhiễm trùng huyết (1,3 triệu), sởi (280.000).

Giải quyết thách thức về ô nhiễm không khí

Giám đốc điều hành UNICEF Henrietta Fore nhận định: “Để bảo đảm an toàn sinh mạng cho trẻ em, chúng ta phải nghiêm túc trong việc phòng, chống bệnh viêm phổi. Như sự bùng phát Covid-19 hiện nay cho thấy, hơn lúc nào hết, cần phải phát hiện và phòng ngừa kịp thời căn bệnh này. Một số giải pháp bao gồm chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, kê phác đồ điều trị đúng; bên cạnh đó, giải quyết  nguyên nhân gây tử vong do viêm phổi như suy dinh dưỡng, thiếu tiếp cận với vaccine, kháng sinh và cốt lõi là giải quyết thách thức khó khăn hơn về ô nhiễm không khí”.

Theo nghiên cứu của Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME-GBD), ô nhiễm không khí ngoài trời chiếm tới 17,5% tổng số ca tử vong do viêm phổi ở trẻ em dưới 05 tuổi trên toàn thế giới; ô nhiễm tại hộ gia đình góp phần làm tăng thêm 195.000 ca tử vong (29,4%). 91% dân số thế giới đang phải hít thở không khí ngoài trời ô nhiễm vượt quá ngưỡng tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Với các nguyên nhân khác gây tử vong do viêm phổi là suy dinh dưỡng và thiếu tiếp cận với vaccine, kháng sinh – theo nghiên cứu, nếu như cải thiện tốt 02 vấn đề này, có thể giảm bớt 3,9 triệu ca trong tổng số gần 8,9 triệu ca tử vong do viêm phổi toàn cầu.

TS.Seth Berkley, Giám đốc điều hành Liên minh Vaccine (Gavi) cho biết: “Viêm phổi do phế cầu là một bệnh dễ điều trị, thường có thể chữa được và đáng lẽ không bậc phụ huynh nào phải trải qua nỗi đau mất con vì căn bệnh này. Trong thập kỷ qua, thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc thúc đẩy số trẻ em được tiêm vaccine phế cầu khuẩn. Điều quan trọng là chúng ta cần phải tiếp tục nỗ lực để bảo vệ thế hệ tiếp theo chống lại căn bệnh chết người này”.

Điều phối viên của Liên minh Every Breath Counts Leith Greenslade phân tích: "Bảo vệ trẻ em khỏi bệnh viêm phổi thực sự có thể thúc đẩy các nỗ lực quốc gia để đạt được Mục tiêu phát triển bền vững SDG của LHQ, nhất là trẻ em ở các quốc gia kém phát triển. Trong xã hội, trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi suy dinh dưỡng và tiếp xúc với không khí ô nhiễm. Nếu không tích cực bao phủ vaccine chống viêm phổi, chẩn đoán nhanh, chuẩn, nghiên cứu thuốc kháng sinh thân thiện với trẻ em và bảo đảm oxy/trợ thở nếu trẻ em không may mắc bệnh thì gần 09 triệu trẻ em sẽ bị đe dọa tính mạng”.

Phát triển các chiến lược quốc gia nhằm giảm tử vong do viêm phổi

Hồi đầu năm 2020, 09 Tổ chức Y tế, Tổ chức liên quan đến trẻ em hàng đầu, là ISGlobal, Save the Children, UNICEF, Every Breath Counts, Tweets la Caixa, Foundation, Bill & Melinda Gates Foundation, USAID, Unitaid và Gavi, Vaccine Alliance đã nhóm họp với các nhà Lãnh đạo thế giới tại Diễn đàn Toàn cầu về bệnh viêm phổi (Barcelona, Tây Ban Nha). Các sáng kiến về bệnh viêm phổi được công bố tại Diễn đàn bao gồm:

  1. Cam kết của Chính phủ các quốc gia về tăng tốc bao phủ tiêm chủng thông qua hỗ trợ của Gavi, 2020, đảm bảo bao phủ tiêm chủng công bằng hơn và khả năng chi trả vaccine;
  2. Một loại vaccine PCV mới có giá phải chăng hơn từ Viện Huyết thanh Ấn Độ;
  3. Chiến lược kiểm soát viêm phổi ở Nigeria – Tham luận do Bộ trưởng Bộ Y tế Nigeria trình bày, nhằm mục đích đạt được mục tiêu 03 trường hợp tử vong do viêm phổi ở trẻ em trên 1.000 ca sinh vào năm 2030;
  4. Đầu tư 43 triệu USD để cải thiện khả năng tiếp cận với oxy hóa xung và chẩn đoán liên quan các công cụ tại 09 quốc gia hợp tác với PATH, Viện Sức khỏe Cộng đồng và Nhiệt đới Thụy Sĩ, ALIMA, Viện Quốc gia de la Santé et de la Recherche Médicale (INSERM) và Solthis và Terre des Hommes;
  5. Hướng dẫn Sử dụng thiết bị oxy mới của WHO-UNICEF về Liệu pháp oxy cung cấp hỗ trợ cho nhân viên y tế và các chuyên gia chương trình về việc lựa chọn, mua sắm, sử dụng và bảo trì các sản phẩm thiết yếu để cung cấp oxy.

Trường Đại học Johns Hopkins cũng đưa ra Công cụ cứu sống (LiST) được thiết kế để ước tính các ca được cứu sống từ hiệu quả can thiệp sức khỏe của bà mẹ và trẻ em. Thay vì cung cấp dự báo tuyến tính đơn giản, Công cụ này ước tính hồ sơ tử vong do viêm phổi ở trẻ em vào năm 2030 sẽ như thế nào theo các yếu tố nguy cơ dân số như suy dinh dưỡng, tỷ lệ tiêm chủng và tìm kiếm chăm sóc sức khỏe. Theo đó, 02 dự báo đã được thực hiện, là: Dự án Business as usual, trong đó, tỷ lệ tiến triển chống lại các yếu tố nguy cơ chính của viêm phổi tiếp tục tăng theo xu hướng lịch sử của họ cho đến năm 2030; Kịch bản Mở rộng quy mô, trong đó, 19 can thiệp về sức khỏe, dinh dưỡng với tác động trực tiếp đến việc giảm tử vong do viêm phổi ở trẻ em, chẳng hạn như tiêm chủng hoặc tiếp cận với kháng sinh đạt tỷ lệ bao phủ 100% vào năm 2030.

BS.Phan Kim (Theo UNICEF, IHME-GBD, Gavi)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam