Gia Lai: Nỗ lực phát triển BHXH tự nguyện

05/10/2019 15:15:31
Với diện tích 15.537 km², Gia Lai là địa bàn tỉnh có diện tích lớn thứ 02 trong số 63 tỉnh, thành phố (chỉ sau tỉnh Nghệ An), đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội khu vực Tây Nguyên. Tình hình thực tiễn cùng những khảo sát đánh giá về BHXH tự nguyện tại Gia Lai phần nào cho thấy bức tranh toàn cảnh phát triển chính sách này tại địa bàn vùng núi Tây Nguyên.

Truyền thông vận động tham gia BHXH tự nguyện tại huyện Mang Yang, Gia Lai

Năm 2008, năm đầu tiên thực hiện BHXH tự nguyện, toàn tỉnh Gia Lai có 12 người tham gia BHXH tự nguyện, chủ yếu tập trung vào những lao động đã tham gia BHXH bắt buộc còn thiếu thời gian tham gia BHXH để đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, tập trung ở các huyện Chư Sê, An Khê, Kbang và Kông Chro.

Năm 2009, sau một năm triển khai Luật BHXH, trên địa bàn tỉnh có 260 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 248 người so với năm 2008, thì đến cuối năm 2017 có 1.239 người tham gia BHXH tự nguyện, bằng 0,14% lực lượng lao động; tăng 23,28% so với năm 2016 và tăng 1.227 người so với năm 2008, năm đầu tiên thực hiện Luật BHXH. Năm 2016, số người tham gia BHXH tự nguyện giảm, do phần lớn tham gia BHXH tự nguyện đủ điều kiện nghỉ hưởng chế độ hưu trí, mặt khác do cán bộ bán chuyên trách xã, phường, thị trấn tham gia BHXH tự nguyện chuyển sang tham gia BHXH bắt buộc, nhưng nguyên nhân chủ yếu do đối tượng đăng ký số lượng tham gia BHXH tự nguyện mới thấp.

Có thể thấy công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện còn gặp nhiều khó khăn, số người tham gia BHXH tự nguyện còn thấp so với tiềm năng, chưa có sự đột phá về tăng trưởng số người tham gia. Năm 2017, số người tham gia BHXH tự nguyện mới chỉ bằng 0,14% số lao động thuộc diện tham gia. Trong đó, tất cả các huyện, thị xã, thành phố trong toàn tỉnh đều có tỷ lệ người tham gia BHXH tự nguyện trên số người thuộc diện tham gia thấp, cao nhất là thành phố Pleiku có 282 người, bằng 22,8% số người tham gia và thấp nhất là huyện Chư Pưh 12 người, bằng chỉ đạt 0,96%, điều này cho thấy BHXH tự nguyện thời gian gần đây vẫn chưa thu hút được nhiều lao động mới tham gia.

Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai khá đa dạng ở tất cả các lĩnh vực phi chính thức, khu vực nông nghiệp, cán bộ không chuyên trách ở thôn, làng, tổ dân phố, người đồng bào có uy tín ở các buôn làng, đây là dấu hiệu thuận lợi cho việc mở rộng thêm các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện. Trong đó tập trung chủ yếu là lao động thuộc khu vực phi chính thức và cán bộ bán chuyên trách ở thôn, làng, tổ dân phố; người có uy tín ở cộng đồng, còn số lượng lao động làm nông, lâm, ngư, diêm nghiệp tham gia BHXH tự nguyện còn hạn chế.

Nguyên nhân của vấn đề này là do đời sống của Nhân dân còn nhiều khó khăn, phụ thuộc lớn vào mùa vụ nông nghiệp và sự hỗ trợ của nhà nước, trình độ dân trí của người dân còn hạn chế, người đồng bào dân tộc thiểu số chiếm lệ cao, sinh sống ở vùng nông thôn hoặc vùng sâu vùng xa nên có chưa có điều kiện thuận lợi để tham gia BHXH tự nguyện. Trong khi đó lao động thuộc khu vực phi nông nghiệp (xây dựng, công nghiệp, thương mại dịch vụ) thường có thu nhập ổn định, cao hơn khi vực nông nghiệp, đồng thời những lao động phi nông nghiệp đa số sinh sống ở trung tâm của các địa phương.

Năm 2013, toàn tỉnh Gia Lai có 191 người lao động thuộc khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 31,2%; đến năm 2017 toàn tỉnh có 618 người tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 49,90%. Năm 2016, do tác động bởi Luật BHXH sửa đổi, bổ sung, nhóm đối tượng tham gia BHXH tự nguyện chuyển sang đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, để hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch BHXH Việt Nam giao, BHXH tỉnh Gia Lai có nhiều chuyển biến tích cực trong công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, trong đó tập trung vào nhóm đối tượng lao động thuộc khu vực phi chính thức, nhờ vậy mà năm 2016, có 548 người lao động thuộc khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 78,7% tổng số người tham gia BHXH tự nguyện. Năm 2017, số người tham gia BHXH tự nguyện ở khu vực phi chính thức là 618 người, chiếm tỷ lệ 49,9% tổng số người tham gia; khu vực nông nghiệp chiếm 2%. Tuy nhiên, lao động thuộc khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chưa tương xứng với tiềm năng, nhất là ở các địa bàn thuận lợi như Thành phố Pleiku; Thị xã Ayun Pa và Thị xã An Khê. Qua 5 năm, từ năm 2013 - 2017, số người tham gia BHXH tự nguyện được giải quyết chế độ BHXH tại Gia Lai tăng đều qua mỗi năm, hầu hết là những người hưởng chế độ hưu trí. Người tham gia BHXH tự nguyện tại Gia Lai đã được giải quyết các chế độ BHXH tự nguyện kịp thời, quyền lợi được đảm bảo. Năm 2017, do có sự thay đổi linh hoạt về phương thức đóng BHXH tự nguyện cho người đã đủ điều kiện về tuổi đời, có thời gian tham gia BHXH BB còn thiếu tối đa không quá 05 năm được đóng một lần cho thời gian thiếu để hưởng chế độ hưu trí, nên số lượng hưởng chế độ BHXH tự nguyện tăng cao hơn gần 69,10% so với năm 2016.

Qua số liệu tổng hợp cũng cho thấy, trong 05 năm số người hưởng chế độ BHXH tự nguyện tại Gia Lai rất ít, chỉ khoảng gần 548 người được hưởng chế độ BHXH tự nguyện, hầu hết đây là số người đã có thời gian tham gia BHXH bắt buộc trước đây. Do đó, người lao động tham gia BHXH tự nguyện, nhất là những người lần đầu tham gia BHXH tự nguyện chưa thực sự thấy được quyền lợi nên chưa tích cực tham gia. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây khó khăn cho việc vận động người lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện./.

 

Thu Hà 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam