Giá trị khoa học của Tạp chí BHXH

12/12/2018 14:08:18
Trong bài viết trước (số kỳ 02 tháng 7), chúng tôi đã đề cập đến sức sống, giá trị thông tin từ những bài báo khoa học đăng tải trên Tạp chí BHXH suốt 20 năm qua. Linh hồn của những bài viết đó chính là những nhà khoa học nghiên cứu về An sinh xã hội và BHXH, BHYT, vì một cơ duyên đã gắn bó và bền bỉ song hành với Tạp chí BHXH từ những ngày đầu còn trong hình hài một Bản tin nội bộ, từng bước phát triển, được đưa vào danh mục các tạp chí khoa học có uy tín.

PGS TS. Mạc Văn Tiến, Viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học dạy nghề, Bộ Lao động, Thương binh và xã hội phát biểu ý kiến tại buổi gặp mặt cộng tác viên đầu Xuân Mậu Tuất 2018

Giữa buổi chiều Thu đầu tháng 8, trong “ngõ nhỏ, phố nhỏ” của Hà Nội, chúng tôi tìm đến nhà PGS TS. Mạc Văn Tiến – một cái tên không mấy xa lạ với độc giả Tạp chí BHXH trong nhiều năm qua. Đã hẹn mấy lần, tính để qua kính gửi nhuận bút và trao đổi, đặt một số bài viết về Nghị quyết 28-NQ/TW nhưng công việc cứ cuốn đi, mãi cho tới hôm nay, khi đã xuất bản xong số Tạp chí chuyên đề BHYT học sinh, sinh viên, chúng tôi mới có dịp đến gặp được một trong những cộng tác viên tích cực từ nhiều năm nay. Sự tích cực của cộng tác viên này được thể hiện rất cụ thể qua số lượng, chất lượng các bài viết gửi đến Tạp chí BHXH những năm qua. Kiểm tra lại trên hệ thống email của Tạp chí BHXH, những bài viết từ email của PGS TS. Mạc Văn Tiến (canada2006_tien@ yahoo.com) gửi đến Ban Biên tập còn lưu lại từ cách đây hơn 10 năm. Bên cạnh vấn đề số lượng, điểm đặc biệt đáng chú ý hơn là sự đa dạng, đa chiều trong cách tiếp cận vấn đề bàn luận thể hiện qua nhiều bài viết khoa học của PGS TS. Mạc Văn Tiến. Không chỉ dừng lại ở những vấn đề cơ bản của chính sách BHXH, rất nhiều khía cạnh khác nữa luôn được đề cập cho thấy góc nhìn rộng, bao quát và chuyên sâu. Trong năm 2007 – khoảng thời gian còn lưu lại các bài viết trên email Tạp chí BHXH, chúng tôi thấy được một số bài viết của PGS TS. Mạc Văn Tiến bàn về tâm lý người nghỉ hưu, thực thi, chế tài pháp luật xử lý vi phạm về BHXH, giải quyết khiếu nại tố cáo, chỉ tiêu thống kê về

BHXH hay văn hóa BHXH – những vấn đề được bàn luận đánh giá từ cách đây hơn 10 năm, cho đến nay vẫn rất mới mẻ, hấp dẫn với giới nghiên cứu và nhất là những người làm công tác quản lý, xây dựng chính sách, pháp luật BHXH. Xa hơn nữa, đọc lại tập Tạp chí BHXH xuất bản năm 1999, ngay trong số đầu tiên phát hành ngày 5/2/1999, với bút danh Mạc Tuấn Linh, cộng tác viên Mạc Văn Tiến ghi dấu ấn trong chuyên mục Nghiên cứu – Trao đổi với bài viết “Luật BHXH – ý Đảng lòng dân” – bước đầu đặt ra những vấn đề cơ bản, tiền đề cho quá trình xây dựng Luật BHXH sau này. Cũng trong các số Tạp chí BHXH năm 1999, các bài viết khoa học dưới bút danh Mạc Tiến Anh, Tiến Anh, Mạc Tuấn Linh, Tuấn Linh, Linh Anh xuất hiện nhiều hơn và gần như gắn chủ yếu gắn với chuyên mục Nghiên cứu – Trao đổi. Tiêu biểu có thể kể đến các bài viết như: Những vấn đề đặt ra khi thực hiện BHXH cho lao động nông thôn (số tháng 5/1999); Tiến tới hình thành Luật BHXH: Sự cần thiết và những vấn đề đặt ra (số tháng 9/1999); Lao động phi kết cấu với nhu cầu tham gia BHXH (hai kỳ, đăng số tháng 11 và tháng 12/1999) … Nhưng những gì chúng tôi biết về quá trình gắn bó của đồng chí cộng tác viên thân thiết với Tạp chí BHXH chỉ qua những dòng email cũ, những bài báo khoa học đã được đăng tải trong các số Tạp chí BHXH suốt 20 năm qua. Kỳ thực còn nhiều điều thú vị hơn thế khi chúng tôi được nghe PGS TS. Mạc Văn Tiến kể lại cơ duyên đến Ngành BHXH cũng như Tạp chí BHXH: trước thời điểm thành lập Ngành BHXH, mình được may mắn giữ vai trò là thư ký đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước về đổi mới BHXH trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Sau đó quá trình công tác tại Viện khoa học Lao động xã hội rồi Vụ BHXH thuộc Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, tiếp tục được nghiên cứu nhiều hơn, sâu hơn về những nội dung liên quan đến BHXH, chứng kiến những bước đi đầu tiên trong quá trình hình thành hệ thống cơ quan tổ chức thực hiện chính sách BHXH độc lập với cơ quan quản lý nhà nước và sau đó là những bước xây dựng, hoàn thiện Luật BHXH với nhiều dấu ấn quan trọng. Cũng chính từ những ngày đó, cơ duyên đến với Tạp chí BHXH như một lẽ tất nhiên, xuất phát từ nhu cầu mong muốn được chia sẻ, trao đổi thông tin kiến thức, lý luận về một lĩnh vực còn khá mới mẻ nhưng vô cùng quan trọng thiết thực với người lao động trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt nam đang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu an sinh càng lớn hơn bao giờ hết. Yêu cầu từ thực tiễn ngày đầu tổ chức hệ thống cơ quan BHXH hay yêu cầu khi xây dựng Luật BHXH thì cái gì cũng mới mẻ nên cái gì cũng cần đến lý luận, đến phân tích, dự báo tác động thực tiễn, để xuất, kiến nghị…. Nhu cầu tìm tài liệu để đọc, để tham khảo rồi để viết, trao đổi, bàn luận, để làm cơ sở hoạch định chính sách hay đơn giản chỉ để khơi gợi vấn đề với những người làm nghiên cứu, làm chính sách khi đó là rất lớn.  Từ những lời chia sẻ, chúng tôi cảm nhận rõ sự tâm huyết của một nhà nghiên cứu khoa học về một lĩnh vực mà hiện nay đang được Đảng, Nhà nước ta định hướng phát triển, hướng tới “toàn dân”. Chính từ những tâm huyết với chính sách BHXH, cái tên Mạc Văn Tiến dần xuất hiện nhiều hơn trên Tạp chí BHXH mà thực tế là đã xuất hiện từ những số đầu tiên khi còn được gọi là “Bản tin” cho đễn mãi ngày hôm nay, qua hơn 20 năm bền bỉ song hành. Trong câu chuyện trao đổi với chúng tôi, đồng chí cộng tác viên có thâm niên cộng tác bằng tuổi đời của Tạp chí BHXH nhắc lại nhiều kỷ niệm với Ban biên tập từ những ngày đầu tiên – với những ưu tư, trăn trở, trao đổi từng vấn đề, đề tài cho từng số phát hành ở từng thời điểm quan trọng; hồi ức từ những ngày trụ sở làm việc của Tạp chí BHXH còn đặt tại địa chỉ 61E đường La Thành, Hà Nội… 20 năm đã qua, điều thú vị nhất với PGS TS. Mạc Văn Tiến là chiêm nghiệm lại những bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí BHXH, thấy được những ý tưởng khoa học dần từng bước được hiện thực hóa trong thực tiễn. Từ góc nhìn của nhà khoa học này, dấu ấn đáng nhớ nhất, cho thấy rõ bước phát triển chính là việc Tạp chí BHXH được Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước bầu chọn, đưa vào Danh mục các tạp chí có uy tín, được tính điểm công trình khoa học các bài đăng trên Tạp chí khi xét phong tặng học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư; tính chất chiều sâu thông tin khoa học về BHXH, BHYT chính là dấu ấn rất riêng, rất đặc biệt của Tạp chí BHXH.  20 năm đã qua, tâm huyết của nhà khoa học này không chỉ vẹn nguyên mà vẫn giàu sức sống hơn xưa. Xuyên suốt câu chuyện trao đổi với chúng tôi là những băn khoăn, trăn trở về về những vấn đề đặt ra với quá trình xây dựng chính sách cũng như tổ chức thực hiện BHXH thời gian tới, nhất là khi nhìn từ Nghị quyết 28-NQ/TW – định hướng chỉ đạo mạnh mẽ, toàn diện của Đảng với phát triển BHXH. PGS TS. Mạc Văn Tiến bình luận: định hướng đổi mới rất hay, thiết thực nhưng cũng còn nhiều nội dung công việc cần phải làm để hiện thực hóa trong thực tiễn; từ xây dựng chính sách, pháp luật đến điều chỉnh trong tổ chức thực hiện đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ về lý luận, tổng kết thực tiễn và nhất là dự báo tác động thực tế để xây dựng lộ trình thực hiện bảo đảm tính khả thi, hiệu quả. Chẳng hạn Nghị quyết có nêu xây dựng chính sách BHXH linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại, hội nhập quốc tế. Nhưng hiểu như thế nào là linh hoạt, đa tầng rất khác nhau, giữa trong nước và nước ngoài và làm thế nào để đưa được những quan điểm chỉ đạo đó vào cuộc sống một cách có hiệu quả là những vấn đề cần được nghiên cứu, cần được chia sẻ. Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh là trong các nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu được nêu trong Nghị quyết 28NQ/TW đã đề cập đến việc “nâng cao năng lực và hiệu quả công tác nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn về BHXH”. Chỉ một câu viết trong Nghị quyết nhưng để cụ thể hóa trong thực tiễn thì khó vô cùng, nhất là với sự mênh mông của khoa học lý luận và thực tiễn đang không ngừng phát triển ở nước ta trước sự tác động vô mạnh mẽ của kinh tế thị trường và khoa học công nghệ được gọi bằng một thuật ngữ ngày càng phổ biến: cách mạng công nghiệp 4.0. Bối cảnh, yêu cầu đặt ra hiện nay cũng tương tự như thời điểm đầu bắt đầu xây dựng Ngành BHXH, cụ thể hóa chủ trương lớn xây dựng cơ quan tổ chức thực hiện BHXH độc lập với cơ quan quản lý nhà nước; Quỹ BHXH được quản lý độc lập với ngân sách nhà nước khi chính sách BHXH được mở rộng đến lao động trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh, có sự đóng góp của chủ sử dụng lao động và người lao động… Tạp chí BHXH đã phát huy vai trò trong thời điểm lịch sử, khoảng thời gian đầu tiên hình thành hệ thống cơ quan BHXH, giờ cũng là lúc tiếp tục phát huy vai trò, sứ mệnh đóng góp cho quá trình cần đến sự liên tục, kế thừa mang tính biện chứng, đó là: nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn ở tầm cao hơn và mới hơn. Những chia sẻ từ góc nhìn, dự cảm trong đó có cả niềm tin của một nhà khoa học cũng là cộng tác viên thân thiết lâu năm đem đến cho chúng tôi – thế hệ biên tập viên, phóng viên tiếp nối của

Tạp chí BHXH niềm tự hào và cũng đầy trách nhiệm. Làm báo và lại là làm báo khoa học – trong một tạp chí chuyên ngành về một lĩnh vực vừa rộng, vừa chuyên sâu như BHXH, BHYT quả thật vô cùng nhiều thách thức, luôn đòi hỏi nỗ lực, sáng tạo mang tính đặc thù, phải thể hiện được góc nhìn mới, mới từ cả góc nhìn khoa học và thực tiễn trong từng bài viết; rất cần đến sự kết hợp kỹ năng, kiến thức về truyền thông và những tri thức về BHXH, BHYT. Nhu cầu thông tin lý luận, tổng kết thực tiễn về BHXH, BHYT sẽ ngày càng lớn khi nhìn từ định hướng cải cách chính sách BHXH của Đảng. Quan trọng hơn, chính thực tiễn phát triển BHXH, BHYT trong bối cảnh nước ta hiện nay cũng đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, dự báo một cách thấu đáo. Cũng từ quan điểm này, PGS TS. Mạc Văn Tiến nêu đề xuất: bên cạnh những nghiên cứu chuyên sâu, Tạp chí phải thể hiện tích cực hơn vai trò là Diễn đàn vì sự nghiệp An sinh xã hội - đúng như tiêu chí hoạt động đã được Ban Biên tập xác định rõ từ năm 2008, yêu cầu tăng số trang để tăng dung lượng chuyển tải thông tin nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn cần được tính đến, đáp ứng yêu cầu ngày một cao hơn trong bối cảnh mới./.

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam