Giải trình về chất lượng và hiệu quả của mạng lưới y tế cở sở

07/08/2018 22:47:39
Ngày 7/8, tại Hà Nội, Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình về chất lượng và hiệu quả của mạng lưới y tế cở sở. Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thuý Anh chủ trì Phiên giải trình.

Tham gia phiên giải trình có Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến; Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh; các thành viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội cùng đại diện các Bộ, Ngành liên quan.

Mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, hiện cả nước có 11.400 trạm y tế xã bao gồm cả mạng lưới y tế thôn bản; gần 99% xã, phường và thị trấn đã có nhà trạm; 87,5 % trạm có bác sĩ khám chữa bệnh; 97% có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản nhi; gần 75% thôn, bản, tổ dân phố có nhân viên y tế hoạt động, trong đó ở nông thôn, miền núi là 96%.

Về công tác y tế dự phòng, nâng cao sức khỏe, tiêm chủng được củng cố, triển khai bền vững tại 100% xã, phường; tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em luôn đạt trên 90%. Công tác bảo vệ và chăm sóc bà mẹ, trẻ em được triển khai rộng khắp. Công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là phòng, chống các yếu tố nguy cơ được triển khai theo các Chương trình mục tiêu y tế, gắn với chăm sóc sức khỏe ban đầu và điều trị bệnh có hiệu quả tích cực…

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại phiên giải trình

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, một số Trạm Y tế xã đã bước đầu thực hiện quản lý một số bệnh không lây nhiễm, mạn tính như tim mạch, huyết áp, đái tháo đường… theo mô hình bác sĩ gia đình. Người dân đã tiếp cận và sử dụng nhiều hơn dịch vụ KCB tại tuyến y tế cơ sở. Đến nay, đã triển khai KCB BHYT tại khoảng 80% tổng số Trạm Y tế. Đặc biệt, chất lượng KCB tại tuyến huyện ngày càng tăng, nhiều đơn vị đã thực hiện được các kỹ thuật của tuyến trên, góp phần tăng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân lên đến gần 50% số thẻ đăng ký KCB ban đầu tại bệnh viện và Trung tâm y tế huyện.

Tuy nhiên, Y tế cơ sở gồm tuyến huyện và tuyến xã còn nhiều hạn chế về chất lượng chuyên môn, chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, khiến người bệnh chưa tin tưởng và thường vượt lên tuyến trên gây nên tình trạng quá tải tại bệnh viện tuyến tỉnh, Trung ương. Trạm y tế xã chưa quan tâm đến phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, cũng như chưa sàng lọc phát hiện được sớm các bệnh cho người dân... Tổ chức hệ thống y tế chưa ổn định, lúc nhập vào, lúc tách ra, chất lượng nguồn nhân lực còn yếu. Về nền tảng và tiềm năng, nhìn chung chất lượng chưa cao chưa đồng bộ. Đầu tư cho y tế cơ sở còn thấp, có trạm y tế rất xơ xác. Chính sách đãi ngộ cho nhân viên y tế cơ sở chưa thỏa đáng. Quỹ bảo hiểm y tế chi cho y tế cơ sở còn chưa thỏa đáng. Nhận thức, quan điểm chỉ đạo của cấp chính quyền và cơ quan y tế chưa quan tâm đến y tế cơ sở...

71% thẻ BHYT đăng ký KCB ban đầu tại tuyến y tế cơ sở

Báo cáo về thực hiện trách nhiệm trong tăng cường chất lượng hoạt động y tế cơ sở, Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh cho biết, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH các tỉnh và phân cấp cho các huyện tổ chức thực hiện BHYT tại các cơ sở y tế, trong đó có tuyến y tế cơ sở. Đồng thời, hướng dẫn người tham gia BHYT lựa chọn nơi đăng ký KCB ban đầu, không phân biệt địa giới hành chính, phù hợp với nơi làm việc, nơi cư trú và khả năng đáp ứng của cơ sở KCB. Năm 2017, đã có 61% số thẻ BHYT được đăng ký KCB ban đầu tại tuyến y tế cơ sở và năm 2018 là 71%.

Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh báo cáo tại phiên giải trình

Trong giai đoạn 2010-2014, số lượt KCB tại tuyến xã tăng qua các năm, với tỷ lệ gia tăng bình quân 4%. Chi phí bình quân/lượt tại tuyến xã, huyện tăng mạnh qua các năm, trong đó chi phí bình quân tuyến xã của 6 tháng đầu năm 2018 gần gấp đôi so với năm 2014 và gấp rưỡi so với năm 2016. Chi phí bình quân tuyến huyện 6 tháng đầu năm 2018 gấp 1,8 lần so với năm 2015. Đặc biệt, cơ cấu chi phí đang có sự dịch chuyển tỷ lệ chi KCB từ tuyến Trung ương xuống tuyến huyện (năm 2015 tỷ lệ chi tại tuyến trung ương chiếm 22,4%; năm 2017 chiếm 18% tổng chi KCB các tuyến). Trong khi đó, chi phí KCB tuyến tuyện, xã gia tăng (26,3% năm 2015 tăng lên 31,3% năm 2017).

Hệ thống y tế cơ sở phát triển, giúp cho công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân được tăng cường; tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Người dân không phải đi lại tốn kém lên tuyến trên, gây quá tải tuyến trên và phải chờ đợi dẫn đến sự không hài lòng của người bệnh.

Tuy nhiên, theo Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Minh, chất lượng KCB tại y tế cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu của người dân, do thiếu nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế. Tình trạng khám bệnh, kê đơn, cấp thuốc tại nhiều Trạm y tế xã còn bất cập; tình trạng chỉ định quá mức dịch vụ kỹ thuật diễn ra khá phổ biến tại các bệnh viện tuyến huyện, đặc biệt là việc kê thêm giường, kéo dài ngày điều trị nội trú, chỉ định thuốc, VTYT chưa hợp lý; không quản lý được tình trạng KCB vượt tuyến… Đơn cử, ở một số BV, bệnh nhân phẫu thuật Phaco phải nằm viện từ 5-7 ngày; đẻ thường nằm viện tới 5-6 ngày; hay có những bệnh nhân chỉ bị viêm họng nhưng y tế cơ sở vẫn giữ lại điều trị tới 3 ngày để được BHYT chi trả nhiều hơn...

Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Tham gia báo cáo, giải trình tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hiếu chỉ rõ, giai đoạn 2011-2015, mạng lưới y tế cơ sở đã được quan tâm đầu tư, từng bước được củng cố, tăng cường. Thông qua việc đầu tư từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, hầu hết bệnh viện đa khoa huyện, bệnh viện đa khoa khu vực liên huyện, các phòng khám đa khoa khu vực đã được nâng cấp, cải tạo hoặc xây mới hoàn thành đưa vào sử dụng, góp phần tăng số giường bệnh/10.000 dân từ 17,9 (năm 2005) lên 25,7 giường bệnh/10.000 dân (năm 2017), vượt chỉ tiêu Quốc hội giao.

Về các chính sách tài chính phục vụ cho y tế cơ sở, đại diện lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, Bộ đã phối hợp với Bộ Y tế, BHXH Việt Nam, bộ, ngành liên quan cùng các cơ quan của QH trình UBTVQH chi phí quản lý BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT giai đoạn 2016-2018 và 2019-2021. Bộ cũng chủ động phối hợp với Bộ Y tế và BHXH Việt Nam trong xây dựng giá dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT để bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHYT, cơ sở y tế và phù hợp với khả năng chi trả của Quỹ BHYT.

Tại phiên giải trình, các đại biểu cho rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của mạng lưới y tế cơ sở còn nhiều tồn tại, hạn chế. Người dân chưa tin tưởng vào chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại một số bệnh viện huyện, trạm y tế xã. Mạng lưới y tế cơ sở chưa làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu nên nhiều người chưa quan tâm nhiều đến y tế dự phòng. Khả năng cung ứng dịch vụ của tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là trạm y tế cấp xã còn hạn chế… Một số ý kiến chỉ rõ, tỷ trọng ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế chi cho y tế cơ sở còn thấp so với chức năng, nhiệm vụ được giao. Nguồn nhân lực tại y tế cơ sở còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng, có xu hướng bác sỹ không muốn làm việc tại y tế cơ sở mà muốn làm việc ở tuyến trên hoặc khu vực tư nhân.

 

Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội khóa XII, XIII phân tích, Bộ Y tế chưa xác định đúng vai trò y tế xã trong hệ thống khi tham mưu cho các cấp dồn hết nguồn lực trái phiếu cho xây dựng các bệnh viện tuyến trước, đến khi cạn nguồn mới đưa ra kế hoạch đầu tư y tế xã. Bên cạnh đó, thiếu cơ chế thúc đẩy để y tế xã làm việc có hiệu quả. Việc khoán khám chữa bệnh bảo hiểm y tế cho tuyến xã tối đa 20% cũng là nguyên nhân khiến người dân ít muốn đến trạm y tế khám chữa bệnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh kết luận phiên giải trình

Phát biểu kết luận Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh đánh giá cao sự tham gia, đóng góp ý kiến nhiệt tình, thẳng thắn của các bộ, ngành và đại biểu tham dự. Trong đó đều nhấn mạnh vai trò quan trọng của y tế cơ sở trong thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần tăng khả năng tiếp cận của người dân đối với dịch vụ y tế ngay tại cơ sở, bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe và giảm thấp nhất chi phí cho người dân.

Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh cũng khẳng định, kết quả của Phiên giải trình một lần nữa khẳng định quyết tâm cũng như sự chung tay của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và cả hệ thống chính trị nhằm giúp mạng lưới y tế cơ sở ngày càng phát triển bền vững, thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân một cách toàn diện, chu đáo, chất lượng và hiệu quả./.

T.Hà

Tại phiên giải trình, trả lời câu hỏi của các đại biểu về việc cơ sở y tế sử dụng nguồn tiền từ quỹ BHYT như thế nào, Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh cho biết, hiện nay, tiền cơ cấu tập trung cho người bệnh nhiều hơn. Cơ sở KCB cứ chi, nhưng Hệ thống giám định BHYT của cơ quan BHXH sẽ lưu lại toàn bộ dữ liệu liên quan và cơ quan BHXH sẽ có ý kiến đối với từng vấn đề sau khi việc đó diễn ra. Theo Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Minh, quy trình chuyên môn cần phải thực hiện nghiêm túc. Cơ quan BHXH sẽ căn cứ vào các quy định của ngành Y tế để giám sát những vấn đề liên quan, như chi phí gia tăng bất thường. Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Minh cũng khẳng định, BHXH Việt Nam xác định luôn thực hiện đúng quy định của pháp luật, trong đó có việc thanh toán chi phí KCB BHYT. Trong thời gian qua, xuất hiện tình trạng không sử dụng hết định mức vật tư, chi phí tiền giường tăng lên nhiều. Do đó, BHXH Việt Nam và Bộ Y tế thống nhất giảm định mức một số dịch vụ cao so với thực tế…

Liên quan việc đẩy nhanh thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân, Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Minh chia sẻ, năm 2015, người cận nghèo tham gia BHYT được 3,1 triệu người; năm 2016 giảm còn 1,7 triệu; năm 2017 là 2,6 triệu và năm 2018 là 2,5 triệu. Số người cận nghèo tham gia BHYT giảm, là do sau khi thoát cận nghèo họ không còn được Nhà nước hỗ trợ tham gia, trong khi bản thân nhiều người cũng không đăng ký tham gia tiếp. Hiện, các địa phương đang tích cực hỗ trợ người cận nghèo tham gia BHYT, có nhiều địa phương hỗ trợ 30% mệnh giá còn lại của thẻ; có địa phương hỗ trợ 20%. Còn với hộ gia đình làm nông- lâm- ngư nghiệp, trong những năm qua tham gia BHYT tăng nhanh, là do công tác tuyên truyền vận động cũng như sự quan tâm, hỗ trợ của địa phương. Thứ trưởng, Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Minh mong muốn các địa phương tiếp tục quan tâm để những đối tượng này tham gia BHYT, nhất là những địa phương có ngân sách lớn cố gắng để đẩy tỷ lệ này lên./.

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam