Không giải quyết được vấn đề tuổi hưu thì sẽ gặp khó về nguồn nhân lực trong tương lai

16/07/2018 21:55:03
Nghị quyết 28 của hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về cải cách chính sách BHXH cũng đã xác định, tiến hành điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, bắt đầu từ năm 2021.

(ảnh minh hoạ)

Căn cứ vào lộ trình, phương án tăng tuổi nghỉ hưu sẽ được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đưa vào nội dung của dự án sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2012 và được Chính phủ trình Quốc hội vào năm 2019. Theo đó, có 2 phương án được đề xuất. Phương án 1, từ năm 2021, thực hiện điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, mỗi năm tăng 3 tháng đối với nam cho đến khi đạt tuổi 62, mỗi năm tăng 6 tháng đối với nữ cho đến khi đạt tuổi 60. Như vậy, tuổi nghỉ hưu của nam sẽ đạt tuổi 62 vào năm 2028 và nữ đạt tuổi 60 vào năm 2030.

Phương án 2, từ năm 2021, thực hiện điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, mỗi năm tăng 3 tháng đối với nam cho đến khi đạt tuổi 62, mỗi năm tăng 4 tháng đối với nữ cho đến khi đạt tuổi 60. Tuổi nghỉ hưu của nam sẽ đạt tuổi 62 vào năm 2028 và nữ đạt tuổi 60 vào năm 2035.

Trên thực tế, quy định về tuổi hưu hiện nay áp dụng từ năm 1961. Đây cũng là lần thứ tư Bộ LĐ-TB&XH đề xuất phương án tăng tuổi hưu. Theo Bộ LĐ-TB&XH, quy định tuổi nghỉ hưu của hiện hành đã tồn tại gần 60 năm. Trong khi đó, nước ta đang chuyển từ thời kỳ dân số trẻ sang giai đoạn già hóa dân số.

Ảnh minh hoạ

Theo Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp, trong bối cảnh già hóa dân số, hầu hết các nước trên thế giới và các châu lục (trừ Châu Phi) đều đã có kế hoạch điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu. Rất nhiều nước có kỳ vọng sống sau tuổi 60 thấp hơn Việt Nam đều đã có kế hoạch tăng tuổi nghỉ hưu, kể cả các nước xung quanh ta như Indonesia đang trong lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu từ 55 lên 65, Malaysia điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu bình quân từ 60 lên 65 tuổi, Hàn Quốc dự kiến điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu bình quân từ 62 lên 65 tuổi vào năm 2034…).

Bài học kinh nghiệm các nước đều chỉ ra: Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với các yếu tố tăng trưởng kinh tế với giải quyết bài toán về việc làm và thất nghiệp; sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực; trình độ kỹ thuật và công nghệ áp dụng vào sản xuất; qui mô, chất lượng và cơ cấu dân số; bình đẳng giới; cân đối Quỹ BHXH trong dài hạn; xu hướng già hóa dân số, tính chất, loại hình lao động và giữa các ngành nghề, lĩnh vực. Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn nhưng phải được thực hiện sớm và tiến hành khẩn trương theo lộ trình, không tạo sốc cho thị trường lao động. Việc điều chỉnh này là cần thiết để ứng phó với tác động của biến đổi cấu trúc dân số và tiến trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng.

Theo dự báo, đến năm 2015 cứ có 6 người trong độ tuổi lao động thì có 1 người cao tuổi; đến năm 2055 cứ có 2 người trong độ tuổi lao động thì có 1 người cao tuổi. Năm 2000, số người bước vào độ tuổi lao động  (1,7 triệu), gấp 3,4 lần  số ra khỏi tuổi lao động (500 ngàn), năm 2017 chỉ còn gấp 1,36 lần (1,3 triệu so với 953 nghìn); và năm 2035, số vào tuổi lao động chỉ bằng 1,2 lần số ra khỏi tuổi lao động (1,5 triệu so với 1,26 triệu).  Như vậy, nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu thì sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trong tương lai không xa.

Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cũng khẳng định việc điều chỉnh tăng tuổi nói trên là áp dụng đối với những người làm việc trong điều kiện bình thường; đối với những người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người bị suy giảm khả năng lao động thì vẫn tiếp tục được thực hiện với chính sách nghỉ hưu sớm hơn, nghỉ hưu trước tuổi so với độ tuổi quy định nêu trên.

TS. Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Giám sát các vẫn đề xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, trong nhiều năm qua, tuổi nghỉ hưu không thay đổi. Tuổi thọ trung bình dưới 50 tuổi, nhưng bây giờ là 74 tuổi, chính vì vậy nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu sẽ có vấn đề.

Trên thực tế, Việt Nam đã điều chỉnh tuổi nghỉ hưu đối với những người làm trong các ngành giáo dục, y tế như: Giáo sư, bác sĩ, những người làm nghiên cứu khoa học...,  tuổi hưu đã kéo dài đến 65,70. Nhưng nếu nâng tuổi hưu đồng loạt gặp rất nhiều phản ứng của người lao động, đặc biệt là nhóm người lao động ở môi trường độc hại, nguy hiểm, ở lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Những đối tượng này trên thực tế đã được giảm 3-5 năm so với độ tuổi nghỉ hưu trung bình. Do chúng ta đã đưa ra dư luận nhưng không đúng thực tiễn dẫn đến phản ứng không đúng. Những người tham gia BHXH và những người trong quan hệ lao động chỉ chiếm 30% trong tổng số 54 triệu lao động (tức khoảng 16-17 triệu lao động); số còn lại khoảng 38 triệu lao động làm việc không nằm trong mối quan hệ lao động, không đóng BHXH người ta làm đến khi nào (như những người làm trong lĩnh vực nông nghiệp người ta sẽ làm đến khi không làm được nữa). Bây giờ muốn BHXH toàn dân mà giữ nguyên tuổi nghỉ hưu thì không thể cân đối được Quỹ BHXH.

TS Bùi Sỹ Lợi nhân định, thời điểm bắt đầu từ năm 2021 là hợp lý vì thời điểm này gắn cải cách BHXH và cải cách chính sách tiền lương. Nhưng lộ trình và bước đi thế nào thì dứt khoát phải đảm bảo yếu tố bình đẳng giới. Phải nhấn mạnh, nếu không giải quyết được vấn đề tuổi hưu thì sẽ gặp khó khăn về nguồn nhân lực của đất nước trong tương lai. Tuy nhiên, TS Bùi Sỹ Lợi cũng cho rằng, cách đi và hướng đi, nhóm tuổi cần tính toán cẩn thận. Điều này khi sửa Bộ Luật Lao động cần bàn cụ thể. Theo TS. Bùi Sỹ Lợi, nên lấy ý kiến người lao động, không nên lấy ý kiến tập trung ở một nhóm mà cần lấy đồng đều các nhóm lao động./.

Thu Hiền

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam