Lời giải bền vững và hiệu quả cho bài toán lao động

04/02/2018 15:47:24
Cuộc cách mạng 4.0 đã và đang tác động toàn diện tới mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, nhận thức và thói quen, năng lực của mọi quốc gia và toàn cầu, cũng như từng cá nhân; xuất hiện nhiều năng lực, cơ hội và mô hình kinh doanh mới, cùng với sự biến mất những sở trường, cơ hội cũ, lợi thế kinh doanh và năng lực cũ.

Theo nghiên cứu của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), trong tương lai, trung bình 9% việc làm hiện nay có nguy cơ bị thay thế hoàn toàn bởi tự động hóa; khoảng 47% các công việc hiện tại ở Mỹ có thể sẽ biến mất vì tự động hóa; 30% việc làm sẽ trải qua quá trình trang bị lại, bao gồm các kỹ năng mới. Đồng thời, sẽ xuất hiện những thiếu hụt lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao trong thị trường kỹ thuật số. Ước tính đến năm 2020, riêng khu vực châu Âu có thể thiếu khoảng 825.000 chuyên gia trong mảng lĩnh vực này. Sự bất mãn cũng có thể được nhân lên bởi các thiết bị công nghệ số và các mạng truyền thông xã hội. Hơn 30% dân số toàn cầu hiện đang sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội để kết nối, học hỏi và chia sẻ thông tin.

Theo ước tính của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), cách mạng 4.0 sẽ khiến 75% lao động ngành điện tử, 86% lao động ngành dệt may, da giày của Việt Nam có nguy cơ bị máy móc thay thế, tạo gánh nặng cho chính sách an sinh xã hội. Đồng thời, xu hướng già hóa xuất hiện trên thị trường lao động khiến lợi thế dân số của Việt Nam đang trên đà giảm. Việt Nam sẽ phải đối mặt với nguy cơ dư thừa lao động ở một số ngành nghề.

Tính đến 1/10/2017, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước ước 54,88 triệu người, tăng 446,4 nghìn người so với cùng kỳ năm 2016 (nam 28,38 triệu người, chiếm 51,7%); lực lượng lao động trong độ tuổi lao động ước tính 48,21 triệu người, tăng 391,8 nghìn người (nam 26,03 triệu người, chiếm 54%); lao động khu vực nông thôn là 32,11 triệu người, chiếm 66,6%.

Tính chung 11 tháng năm 2017, cả nước có 116.045 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký là 1.131,8 nghìn tỷ đồng, tăng 14,1% về số doanh nghiệp và tăng 41,9% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2016; vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 9,8 tỷ đồng, tăng 24,3%. Tuy nhiên, tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong 11 tháng năm 2017 chỉ là 1.065 nghìn người, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. Trước đó, tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong năm 2016 là 1.268 nghìn người, chỉ bằng 86,1% năm 2015. Trong khi số lao động dự kiến được tạo việc làm của các doanh nghiệp thành lập mới trong năm 2015 là 1471,9 nghìn người, tăng 34,9% so với năm 2014.

Theo Viện Khoa học lao động và xã hội, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trong báo cáo “Xu hướng lao động và xã hội Việt Nam giai đoạn 2012 - 2017”, trong 5 năm qua tỉ lệ thất nghiệp ở Việt Nam tăng nhẹ từ 1,96% lên 2,26% vào quý II/2017. Đáng ngại hơn, chỉ trên 23% lao động có bằng cấp, chứng chỉ; trong đó, có hơn 50% thuộc nhóm trình độ CĐ và ĐH trở lên, có chứng chỉ nghề trình độ trung cấp chỉ chiếm 5,42% và chứng chỉ nghề ngắn hạn chiếm 5,6% trong tổng lực lượng lao động.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, lời giải bền vững và hiệu quả cho bài toán lao động cả nước cần được tìm trong sự chủ động phối hợp chính sách về tín dụng, thuế, BHXH, đào tạo nghề và thúc đẩy liên kết, tạo môi trường thuận lợi cho sự luân chuyển và trao đổi lao động; điều chỉnh nội dung và phương thức giáo dục đào tạo theo hướng thị trường, tiếp cận vị trí việc làm cụ thể và nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu phi chính thức sang chính thức; thích ứng với xu hướng lao động di cư từ nông thôn ra thành thị, hỗ trợ lao động bị mất việc do máy móc thay thế và ưu tiên nguồn lực cho vùng đói nghèo, mở rộng độ bao phủ BHXH. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an sinh xã hội, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý, điều hành nhằm tiết kiệm chi phí, hạn chế sự trục lợi các chính sách hỗ trợ, ưu tiên; bảo vệ quyền của người lao động, xây dựng môi trường làm việc an toàn, bình đẳng giữa nam và nữ, coi trọng trang bị kỹ năng nghề nghiệp phù hợp.../.

Thuỷ Hà 

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam