Một số bài thuốc, phương pháp y học cổ truyền có tác dụng phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19

19/03/2020 16:18:47
Theo y học cổ truyền, bệnh viêm đường hô hấp cấp tính do SAR-Cov-2 (Covid-19) thuộc phạm vi “ôn dịch” của Học thuyết “Ôn bệnh học” và có tên là “Cảm mạo ôn bệnh”. “Cảm mạo ôn bệnh” là tên gọi chung của những bệnh ngoại cảm có các đặc điểm như khởi phát với phát sốt; bệnh cảnh thiên về nhiệt, diễn biến theo quy luật; bệnh thường cấp tính, diễn tiến nhanh; bệnh cảnh thường nặng và đặc biệt, bệnh lây nhiễm nhanh và khi phát bệnh thành dịch thì được gọi là “ôn dịch”.

(Ảnh minh họa)

Nguyên nhân gây bệnh và phương thức điều trị bằng y học cổ truyền

Nguyên nhân gây bệnh do mùa đông cảm nhiễm phong hàn chưa đủ sức gây bệnh thành phục tà (đông vu thương hàn xuân tất bệnh ôn), khi đến mùa xuân gặp các yếu tố thuận lợi phát thành dịch lệ. Tà khí theo đường phế vệ hoặc vào miệng, hầu họng vào phế. Tùy theo chính khí của mỗi người hoặc phối hợp thêm các nguyên nhân như: nhiệt, thấp, đàm... mà thời gian phát bệnh, nhiều thể bệnh và mức độ bệnh lý nặng nhẹ khác nhau trên lâm sàng. do đó, tùy tình trạng bệnh lý và diễn biến bệnh - theo y học cổ truyền - chia thành 03 giai đoạn. Mỗi giai đoạn bệnh, y học cổ truyền có pháp điều trị khác nhau và áp dụng tại các bệnh viện có đủ điều kiện về nhân lực, trang thiết bị, cơ sở vật chất.

Giai đoạn khởi phát

Với giai đoạn khởi phát, đây là bệnh ở thời kỳ đầu phong hàn xâm phạm vào bì mao và phế vệ, triệu chứng gồm phát sốt, sợ gió lạnh, hắt hơi, ngạt mũi, khát không nhiều, ho ít đàm, hoặc đàm khó khạc, mạch phù sác. Có thể tham khảo một số bài thuốc:

Ngân kiều tán (Ôn bệnh điều kiện)

Liên kiều, 8-12g; Cát cánh, 6- 12g; Đạm trúc diệp, 6 - 8g; Kinh giới tuệ, 4 - 6g; Đạm đậu xị, 8 - 12g; Ngưu bàng tử, 8 - 12g; Kim ngân hoa, 8 - 12g; Bạc hà, 8-12g; Cam thảo, 2-4g; Gia Xuyên tâm liên, 12g; Thanh cao hoa vàng, 12g.

Sắc uống ngày 01 thang, uống chia đều 3 lần, sau ăn.

Ngân kiều tán gia giảm

Kim ngân hoa, 12g; Liên kiều, 8g; Hoàng liên, 8g; Cát cánh, 12g; Bạc hà (tươi), 12g; Đạm trúc diệp (tươi), 12g; Cam thảo, 6g; Ngưu bàng, 12g; Sinh địa, 16g; Đan bì, 12g; Đại thanh diệp, 6g; Huyền sâm, 16g; Bản lam căn, 6g; Gia Xuyên tâm liên, 12g; Thanh cao hoa vàng, 12g.

Sắc uống ngày 01 thang, uống lúc ấm, chia đều 03 lần sau ăn.

Trường hợp người bệnh có rối loạn tiêu hóa gia thêm Bạch truật 16g, Hoắc hương 4-6g; nếu có ho gia Mạch môn 12-16g, Tử Uyển 6-8g, Trần bì 6-8g, Bán hạ 8-12g.

Giai đoạn toàn phát

Giai đoạn này bệnh có thể biểu hiện bệnh ở khí phận hay dinh phận. Nhiệt tà nhập vào những vị trí khác nhau nên xuất hiện các triệu chứng lâm sàng khác nhau. Trường hợp bệnh biểu hiện ở phần khí, bệnh có thể biểu hiện nhiệt chủ yếu ở phế, có thể kết hợp ở vị và đại tràng, triệu chứng sốt, phiền khát, phiền táo, bất an, ho đờm đặc vàng, khó khạc, khí suyễn, có thể ho ra máu, tiểu đỏ, lưỡi đỏ, rêu vàng khô hoặc nhớt, mạch hoạt sác.

Tham khảo bài thuốc Ma hạnh thạch cam thang (Thương hàn luận) với thành phần Ma hoàng, 8 - 12g; Cam thảo, 2-4g; Hạnh nhân, 6-12g; Sinh Thạch cao, 8- 12g (lưu ý, có thể thay Ma hoàng bằng Tỳ bà diệp 12g, Cát cánh 12g, có thể gia thêm Xuyên tâm liên 12g). Cách bào chế như sau thuốc thang sắc, thạch cao đập vụn, gó.0.0.0i trong miếng vải gạc cho vào nồi sắc, đun sôi 30 phút, cho các vị còn lại vào sắc tiếp 45 phút. Sắc uống ngày 01 đến 02 thang, uống thuốc lúc ấm chia đều 03 lần trước ăn.

Giai đoạn hồi phục

Sau giai đoạn toàn phát có thể có biểu hiện các triệu chứng khác nhau và có pháp điều trị khác nhau. Ví dụ, trường hợp biểu hiện các triệu chứng của phế tỳ khí hư như khí đoản, mệt mỏi, ăn kém, buồn nôn, bụng đầy, đại tiện vô lực, đại tiện lỏng, lưỡi nhạt bệu, rêu trắng dơ, có thể tham khảo bài thuốc Bảo nguyên thang, với thành phần Cam thảo chích, 40g; Đảng sâm, 80g; Sinh khương, 4g; Hoàng kỳ chích, 12g; Nhục quế, 2g. Sắc ngày 01 thang, uống lúc ấm, chia đều 03 lần sau ăn.

Xông phòng ở, phòng làm việc để phòng, chống Covid-19 bằng phương pháp y học cổ truyền

Ngoài ra, có thể sử dụng các phương pháp y học cổ truyền xông phòng ở, phòng làm việc để phòng, chống Covid-19 như sử dụng dược liệu chứa tinh dầu Sả chanh, Bạc hà, Quế, Mùi, Bưởi, Tràm gió, Màng tang, Long não, Kinh giới, Tía tô... - dùng một loại dược liệu hoặc phối hợp nhiều loại dược liệu, mỗi loại từ 200 - 400g tùy theo diện tích phòng, cho dược liệu vào nồi, đổ nước ngập dược liệu, đậy nắp nồi, đun sôi lăn tăn, mở nắp để hơi nước bão hòa tinh dầu khuếch tán ra không gian phòng, tiếp tục đun sôi nhỏ thêm 30 phút, đóng cửa phòng khoảng 20 phút. Ngày làm 02 lần, sáng và chiều.

Hoặc dùng tinh dầu Sả chanh, Bạc hà, Hương nhu, Bưởi, Tràm, Quế, Long não được cơ quan có thẩm quyền cấp phép lưu hành. Tùy theo diện tích phòng (10-40 m2), lấy lượng tinh dầu phù hợp (2-4 ml), hòa tan tinh dầu trong ethanol 75%, lắc đều, cho vào bình xịt phun sương, xịt quanh phòng, hoặc xịt vào chỗ cần sát khuẩn, đóng cửa phòng khoảng 20 phút, ngày xịt 02 - 03 lần.

Lưu ý, không xông có tinh dầu trong phòng ngủ có trẻ em dưới 30 tháng tuổi, trẻ em có tiền sử co giật do sốt cao, động kinh, người có dị ứng với tinh dầu.

Đảm bảo chất lượng, không tăng giá dược liệu, thuốc cổ truyền liên quan đến phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19

Ngày 17/03/2020, để chủ động tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh viêm đường hô hấp cấp tính do SAR-Cov-2 (Covid-19) và phát huy thế mạnh của y học cổ truyền trong việc phòng, hỗ trợ điều trị bệnh, Bộ Y tế ban hành Công văn 1306/BYT-YDCT yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Cục Y tế Bộ Công an, Bộ Quốc phòng; Bệnh viện Y học cổ truyền; Khoa Y học cổ truyền bệnh viện đa khoa, chuyên khoa; Các cơ sở kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền: Lựa chọn thuốc cổ truyền, phương pháp tùy theo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền; kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh trong phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19; đánh giá kết quả sử dụng thuốc cổ truyền, phương pháp y học cổ truyền hỗ trợ điều trị người bệnh Covid-19 (nếu có). Thực hiện các quy định về bào chế, sản xuất thuốc trong bệnh viện đảm bảo chất lượng, cung ứng thuốc cho người bệnh nội trú, ngoại trú theo đúng quy định. Tăng cường công tác truyền thông với bệnh nhân, người nhà bệnh nhân và cộng đồng về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh nói chung, phòng, chống dịch bệnh bằng y học cổ truyền  nói riêng để người bệnh, người nhà người bệnh chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh dịch phù hợp. Các chi phí khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền liên quan đến dịch bệnh do Covid-19 gây ra thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Đồng thời, các cơ sở kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền có trách nhiệm đảm bảo chất lượng dược liệu, thuốc cổ truyền, nguồn cung ứng cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn tỉnh; không tăng giá dược liệu, thuốc cổ truyền liên quan đến các biện pháp phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19 gây ra.

Có thể tham khảo các bài thuốc y học cổ truyền trong phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19 do Bộ Y tế cung cấp ở đây.

BS.Phan Kim

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam