Mục tiêu mới, quyết tâm mới

26/02/2018 12:51:08
Năm 2017 đi qua, để lại nhiều ấn tượng trên các lĩnh vực công tác của BHXH Việt Nam, đặc biệt là công tác thu, phát triển đối tượng, giảm tỷ lệ nợ đọng. Bước vào năm 2018, công tác thu BHXH, BHYT đứng trước không ít khó khăn, thách thức, với những mục tiêu mới, đòi hỏi quyết tâm mới cao hơn.

Ảnh minh họa

Từ kết quả đáng khích lệ
Kết thúc năm 2017, số người tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện cả nước đạt khoảng 13,9 triệu người, bằng 100,8% so với kế hoạch giao. Số tham gia BHYT đạt khoảng 79,9 triệu người, chiếm 86% dân số cả nước, đạt 102,1% so với kế hoạch được giao. Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN toàn Ngành đạt khoảng 291.321 tỷ đồng, bằng 101,6% so với kế hoạch giao. Tỷ lệ nợ BHXH, BHYT ở mức dưới 3% so với kế hoạch thu, giảm 0,8% so với năm 2016. Các con số cho thấy, toàn Ngành hoàn thành và vượt chỉ tiêu kế hoạch của Chính phủ giao; tỷ lệ nợ đọng BHXH ở mức thấp nhất từ trước tới nay. Có được kết quả này là do nhiều biện pháp tăng cường thu được thực hiện trong năm 2017. Công tác kiểm tra, thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT, BHTN được tập trung triển khai, đẩy mạnh thanh tra liên ngành đối với các đơn vị có hành vi vi phạm pháp luật về đóng BHXH, BHYT, BHTN. Cụ thể, năm 2017 đã thanh tra, kiểm tra tại 10.229 đơn vị, trong đó thanh tra chuyên ngành tại 3.009 đơn vị; kiểm tra 4.348 đơn vị; thanh tra liên ngành là 2.872 đơn vị. Tiếp tục mở rộng hệ thống Đại lý thu BHXH, BHYT trên toàn quốc, bố trí các điểm thu, nhân viên đại lý thu đến từng thôn, bản, tổ dân phố. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị chức năng (cơ quan Thuế, Kế hoạch - Đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước về lao động) xác định số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc để đôn đốc, yêu cầu đơn vị, doanh nghiệp tham gia BHXH bắt buộc đầy đủ cho người lao động; phối hợp với cơ quan Thi hành án dân sự, ngân hàng thương mại trong việc thu, thu nợ BHXH, BHYT.
Tuy nhiên, nhìn lại năm 2017, dấu ấn công tác thu, phát triển mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT không chỉ ấn tượng ở những con số tăng trưởng, quan  trọng hơn còn đánh dấu một bước chuyển cơ bản trong hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, thể hiện tại Quyết định 595/QĐ-BHXH của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam ban hành ngày 14/4/2017 về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT. Quyết định 595/QĐ-BHXH được xây dựng nhằm cụ thể hóa mạnh mẽ hơn những nội dung quy định của Luật BHXH 2014, Luật BHYT 2008 và Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật BHYT, Luật Việc làm, Luật An toàn vệ sinh lao động cùng hệ thống các Nghị định, Thông tư hướng dẫn dần được ban hành đầy đủ hơn trong thời gian gần đây; hướng dẫn tương đối đầy đủ quy định của pháp luật về tham gia, đóng BHXH (bao gồm cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện), BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ, BNN) và cấp sổ BHXH, thẻ BHYT. Quyết định 595/QĐ-BHXH rút ngắn thời gian, thủ tục thực hiện nhiệm vụ về thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT; bảo đảm các quy trình mới được xây dựng trên cơ sở dữ liệu tập trung, lấy dữ liệu hộ gia đình làm trung tâm và kết nối liên thông với dữ liệu đóng, hưởng BHXH, BHYT. Quy định việc xử lý, phân tích, kết nối dữ liệu thuế để làm căn cứ xác định số người, số tiền tham gia BHXH. Quy định rõ trách nhiệm của các phòng nghiệp vụ trong việc phát triển đối tượng, đôn đốc thu hồi nợ và tăng cường việc kiểm tra, thanh tra theo hình thức hậu kiểm. Hệ thống biểu mẫu được chuẩn hóa, đơn giản các chỉ tiêu, mẫu biểu để phục vụ giao dịch điện tử và thuận tiện trong việc kê khai của đơn vị, người dân.
Với những ưu điểm nói trên, Quyết định 595/QĐ-BHXH tạo sự thay đổi đáng kể trong quy trình quản lý, tăng cường liên thông dữ liệu, ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị, các cấp quản lý trong hệ thống cơ quan BHXH cũng như với các đơn vị ngoài Ngành, trong đó, chủ yếu là với cơ quan thuế. Các chức năng mới của cơ quan BHXH, nhất là chức năng thanh tra chuyên ngành được bảo đảm thực hiện đồng bộ với các hoạt động nghiệp vụ khác như khai thác, phát triển đối tượng, quản lý thu, thu nợ....
Với những điểm mới thay đổi quan trọng, ngay sau thời điểm được ban hành, Quyết định 595/QĐ-BHXH được nhanh chóng cụ thể hóa trong thực tiễn. Cơ quan BHXH từ Trung ương đến địa phương triển khai nhiều nội dung công tác chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, vì chỉ 03 tháng sau thời điểm ban hành, Quyết định 595/QĐ-BHXH chính thức có hiệu lực – ngày 01/7/2017. BHXH Việt Nam nhanh chóng tổ chức các hội nghị triển khai, tập huấn đến đội ngũ lãnh đạo BHXH tỉnh, cán bộ chủ chốt làm công tác thu cho BHXH 63 tỉnh, thành phố. Nội dung quan trọng nhất, phức tạp nhất là quá trình cấp mã số BHXH cho người tham gia BHXH, thực hiện gần như song song với quá trình rà soát bàn giao sổ BHXH và phải bảo đảm đồng bộ với dữ liệu thông tin tham gia BHYT từ dữ liệu hộ gia đình được kê khai trước đó. Các nội dung phải thực hiện với tiến độ gấp, ít nhất phải bảo đảm sẵn sàng cấp thẻ BHYT năm 2018 với dữ liệu đồng bộ hoàn chỉnh; việc kê khai, bổ sung thông tin được BHXH các tỉnh, thành phố triển khai nhanh chóng, trong bối cảnh lượng công việc cuối năm như đốc thu, giảm nợ vẫn nhiều như thường lệ.
Hết năm 2017, toàn quốc thực hiện rà soát, cấp mã số BHXH đồng bộ giữa cơ sở dữ liệu quản lý thu, sổ - thẻ với cơ sở dữ liệu hộ gia đình cho trên 66,3 triệu người đang tham gia, đạt tỷ lệ 87,8%, còn 9,2 triệu người chưa có mã số BHXH, chiếm tỷ lệ 12,2% (không bao gồm Nghệ An, Hà Tĩnh và khối lực lượng vũ trang), trong đó có 12 tỉnh, thành phố đạt tỷ lệ cao từ 95% trở lên như: Đồng Nai (99,9%), Cao Bằng (99,7%), Quảng Bình (99,6%), Yên Bái (99,2%) ... Toàn quốc đã cấp thẻ BHYT theo mã số BHXH cho trên 15,8 triệu người, đạt tỷ lệ 20,9% so với tổng số người đang tham gia BHXH, BHYT và đạt 23,8% so với người đã cấp mã số BHXH.

Mục tiêu mới, quyết tâm mới
Bước vào năm 2018, công tác thu BHXH, BHYT sẽ có không ít khó khăn thách thức. Mục tiêu phát triển mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT năm 2018 cao hơn, tương ứng với đó là số thu được Chính phủ giao toàn Ngành sẽ lớn hơn. Thực hiện các quy định của Luật BHXH 2014, tiền lương tháng đóng BHXH tính trên lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác một mặt tăng thu song cũng tạo áp lực không nhỏ trong quá trình thực hiện. Tương tự, quy định tham gia BHXH bắt buộc với lao động hợp đồng từ 01-03 tháng và với lao động người nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam đặt ra áp lực lớn hơn trong quá trình thực hiện thu BHXH, BHYT tại các doanh nghiệp.
Nhận định rõ những khó khăn trên, đội ngũ cán bộ làm công tác thu toàn Ngành phát huy triệt để bài học kinh nghiệm đã có, tiếp tục phát huy những kết quả đạt trong năm 2017. Theo đó, tiếp tục quá trình triển khai Quyết định 595/QĐ-BHXH, bảo đảm các quy trình nghiệp vụ liên quan đến công tác thu dần được thực hiện đi vào nền nếp. Phát huy hiệu quả hệ thống quản lý bằng ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp giao dịch thu và xét hưởng chế độ cho người lao động.
Đẩy mạnh công tác thanh tra chuyên ngành đóng, thực hiện quy định của Luật Hình sự sửa đổi về tội danh trốn đóng BHXH, BHYT tạo tác động tích cực đến công tác thu BHXH, BHYT tại các doanh nghiệp. Số tham gia BHXH tự nguyện dự báo sẽ có nguồn động lực mới khi thực hiện quy định hỗ trợ người dân tham gia với nhóm đối tượng thuộc hộ gia đình nghèo, cận nghèo và các đối tượng khác – mức hỗ trợ lần lượt là 30%, 25% và 10% theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Cơ quan BHXH phải chủ động tham mưu để cấp ủy, chính quyền tạo thuận lợi, bố trí kinh phí từ ngân sách kịp thời, thu hút người dân tham gia BHXH tự nguyện tích cực hơn.
Với BHYT, quá trình thực hiện lộ trình tính đúng tính đủ giá dịch vụ y tế tiếp tục sẽ khuyến khích, tạo hiệu ứng để người dân tham gia BHYT nhiều hơn, duy trì đà tăng trưởng đạt được trong năm qua, dần tiệm cận mục tiêu BHYT toàn dân. Dù vậy cần tiếp tục tăng cường công tác truyền thông để người dân hiểu và tham gia BHYT dài lâu, tạo tiền đề phát triển BHYT bền vững hơn.
Cụ thể hơn, hệ thống Đại lý thu phải tăng cường việc vận động trực tiếp đến các hộ gia đình, thực hiện kịp thời việc gia hạn thẻ cho người tham gia, tránh để ngắt quãng, ảnh hưởng đến quyền lợi BHYT với người dân.
Nghị quyết 96/NQ-BCS của Ban Cán sự Đảng BHXH Việt Nam về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác truyền thông BHXH, BHYT trong tình hình mới định hướng, chỉ đạo: yêu cầu mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong Ngành là một “Thông tin viên”. Với đội ngũ cán bộ làm công tác thu, yêu cầu này càng quan trọng hơn, truyền thông tốt, hiệu quả, sẽ tạo thuận lợi cho việc mở rộng đối tượng tham gia và tăng thu, giảm nợ đọng. Cụ thể hơn, cán bộ thu phải bám sát tại các doanh nghiệp, tích cực tư vấn, giải thích, truyền thông trực tiếp với chủ sử dụng lao động, cán bộ làm công tác BHXH, BHYT tại doanh nghiệp và nhất là người lao động; tập trung vào các nội dung liên quan đến quy định có hiệu lực từ năm 2018 của Luật BHXH 2014 về tiền lương tháng đóng BHXH, quy định tham gia BHXH bắt buộc với lao động hợp đồng 01-03 tháng, quy định của Luật Hình sự sửa đổi về tội danh trốn đóng BHXH, BHYT… Hướng dẫn đơn vị sử dụng lao động thực hiện các thủ tục, kịp thời tháo gỡ khi có vướng mắc phát sinh; tăng cường truyền thông để người dân nhận thức rõ bản chất của chính sách BHXH, BHYT, nhất là các quy định mới của Luật được xây dựng vì mục đích An sinh xã hội của người dân, nhấn mạnh thông điệp: quyền lợi, mức hưởng các chế độ BHXH của người lao động phụ thuộc rất lớn và quá trình đóng, mức đóng từ phía các đơn vị sử dụng lao động, vậy nên người lao động phải hiểu và tham gia giám sát thực hiện, phối hợp cùng cơ quan BHXH để bảo vệ quyền lợi của chính mình./.

ThS. Nguyễn Trí Đại
Trưởng Ban Thu, BHXH Việt Nam

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam