Nhận chế độ BHXH một lần: Lợi trước mắt, thiệt lâu dài

19/06/2018 11:51:01
Nhiều người lao động có suy nghĩ, nghỉ việc sớm để hưởng BHTN, trợ cấp thôi việc và nhận BHXH một lần. Tuy nhiên theo các chuyên gia lao động, đây là quan niệm “lợi trước mắt, nhưng sẽ thiệt lâu dài”…

(ảnh minh họa)

Theo số liệu của BHXH Việt Nam, số lượng người lao động (NLĐ) nhận trợ cấp BHXH một lần đang có chiều hướng tăng cao. Trong tháng 5/2018, toàn ngành BHXH đã giải quyết cho 85.117 người hưởng trợ cấp 1 lần; 5 tháng đầu năm 2018, cả nước có gần 300.000 NLĐ được BHXH Việt Nam giải quyết chế độ trợ cấp một lần. Theo thống kê, những năm gần đây, bình quân mỗi năm, có khoảng 700.000 người làm thủ tục BHXH hưởng chính sách trợ cấp một lần.

Nhiều người lao động nghỉ việc ở độ tuổi 35-40 tuổi là có thật

Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Thị Thanh Liễu độ tuổi lĩnh BH thất nghiệp từ 25-40 tuổi tại trung tâm trong năm qua chiếm hơn 80%. Phó ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam) Lê Đình Quảng cho rằng, việc lao động nghỉ việc, nhận BHXH 1 lần là thực trạng đáng báo động, rất đáng lo ngại trong việc đảm bảo quyền lợi và chính sách an sinh xã hội lâu dài cho người lao động. Đồng chí Lê Đình Quảng, nguyên nhân khiến lao động nhận BH thất nghiệp gia tăng do bị mất việc, trong đó có nhiều người phải nghỉ việc ở độ tuổi 35-40 tuổi. Trước tình trạng người lao động trong độ tuổi từ 35-40 tuổi bị sa thải, hoặc bất đắc dĩ “phải chọn” nghỉ việc ở độ tuổi 35-40 vì không thể đảm đương tiếp được công việc trong điều kiện sức khỏe không thể đáp ứng, đồng chí Lê Đình Quảng cho rằng, đây là vấn đề rất nóng xảy ra thời gian gần đây mà người lao động và các nhà hoạch định chính sách, cơ quan BHXH và tổ chức Công đoàn đều rất quan tâm.

Theo số liệu nghiên cứu và khảo sát cụ thể của Viện Công nhân Công đoàn (Tổng LĐLĐ Việt Nam) và qua nắm bắt số liệu từ các Trung tâm Dịch vụ Việc làm, nơi giải quyết chính sách trợ cấp thất nghiệp cho người lao động cho thấy điều đó là việc lao động bị sa thải ở độ tuổi 35-40 là có thật. Cụ thể, tại Hà Nội, ghi nhận từ 10.000 hồ sơ thôi việc có trên 90% là lao động ở tuổi trên 35 tuổi. Điều đó cho thấy đây là hiện tượng có thực trong quan hệ lao động hiện nay. Phó Trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng LĐLĐ Việt Nam cho rằng, thực tế đáng buồn này đang diễn ra khá phổ biến ở các doanh nghiệp sử dụng rất nhiều lao động như dệt may, da giày, thủy sản… Đồng chí Lê Đình Quảng cho biết, gần đây nhất, khi Hội đồng Tiền lương Quốc gia đi khảo sát tại 1 doanh nghiệp thủy sản ở tỉnh Hậu Giang, Tổng Giám đốc doanh nghiệp này cho biết, trong 4 năm, trong số khoảng 15.000 lao động của doanh nghiệp, duy nhất chỉ có 1-2 người về hưu đúng độ tuổi, còn phần lớn lao động đến độ tuổi 35-40 không thể làm thêm được nữa vì sức khỏe không đảm đương được công việc, do đó, họ tự xin thôi việc.

Phó Trưởng ban Quan hệ lao động Lê Đình Quảng chỉ rõ, rời doanh nghiệp ở tuổi này, những người lao động đó đương nhiên rất khó có thể xin việc nơi khác ở khu vực có quan hệ lao động để tiếp tục tham gia BHXH vì tuổi đã cao. Và tất yếu, số lao động này chọn hưởng BHXH 1 lần, làm gia tăng số lao động nhận trợ cấp 1 lần trên thị trường lao động. Đặc biệt, ông Lê Đình Quảng cho hay, qua tìm hiểu, có hiện tượng một số doanh nghiệp tìm mọi cách để vận động người lao động thôi việc vì lao động càng thâm niên thì doanh nghiệp càng phải trả lương cao, kéo theo tiền đóng BHXH cũng cao hơn, trong khi việc huy động số lao động ở độ tuổi này tăng ca, tăng kíp lại rất khó.

Trước đó, một nghiên cứu của Viện Công nhân công đoàn (Tổng LĐLĐ Việt Nam) cũng đã chỉ ra rằng, ở một số nơi, có tới 80% phụ nữ trên 35 tuổi làm việc trong các khu công nghiệp bị buộc nghỉ việc hoặc tự bỏ việc với lý do chính là do cơ cấu lại sản xuất, hoặc tự nghỉ do không chịu được điều kiện làm việc khắc nghiệt.

Cân nhắc thấu đáo trước khi nhận chế độ BHXH một lần

Theo Luật BHXH 2014, ngoài quy định về chế độ hưởng lương hưu, NLĐ có thể được hưởng chế độ BHXH một lần. Tuy nhiên, nếu không cân nhắc kỹ trước khi quyết định nhận BHXH một lần hay hưởng lương hưu, NLĐ sẽ bị thiệt thòi. Theo các chuyên gia lao động, tự thân NLĐ cần lưu ý suy nghĩ thấu đáo khi quyết định nhận BHXH một lần, bởi vì nếu nhận BHXH một lần thì cũng sẽ mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có gì bảo đảm cho cuộc sống lúc tuổi già, sẽ trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

(Ảnh minh họa)

Theo luật sư Đặng Anh Đức (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), NLĐ cần hiểu rằng khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là của để dành quý giá của chính mình, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng, NLĐ hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ một phần kinh phí từ nhà nước.

 Luật sư Đặng Anh Đức tư vấn, trong thời gian bảo lưu nếu chẳng may qua đời thì còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân tùy theo điều kiện được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng (tối đa 4 người) đến khi trưởng thành (nếu là con) hoặc hưởng đến khi chết (nếu là vợ, chồng hoặc cha, mẹ đã hết tuổi lao động và không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thấp hơn mức lương cơ sở); trường hợp nhận trợ cấp tuất một lần thì mức trợ cấp được tính như BHXH một lần. Với những lợi ích trên, NLĐ phải cân nhắc kỹ để bảo đảm cho tương lai một cách lâu dài.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực LĐLĐ TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Khải, nếu nhận BHXH một lần, NLĐ sẽ thiệt thòi rất lớn. Với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương, trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 2 tháng lương. Như vậy, NLĐ bị thiệt mất 0,64 tháng lương. 

Còn đồng chí Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban quan hệ lao động, LĐLĐ Việt Nam thì các cấp Công đoàn phải tập trung tuyên truyền, giải thích cho NLĐ hiểu tác hại của việc nhận trợ cấp BHXH một lần, đừng vì lợi ích trước mắt mà hứng chịu thiệt thòi về lâu dài. Bên cạnh đó, Luật BHXH cũng cần nghiên cứu rút ngắn điều kiện về thời gian đóng BHXH tối thiểu được hưởng lương hưu, tăng mức hỗ trợ của nhà nước cho người tham gia BHXH tự nguyện… để NLĐ thấy được lợi ích thiết thực khi tích lũy thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu./.

 T.Hà

Nguyên thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Phạm Minh Huân nhìn nhận, việc lao động trên 35 tuổi bị sa thải, sẽ tác động không nhỏ đến xã hội. Khi phần lớn họ đều là những lao động phổ thông, không qua đào tạo, nên sẽ rất khó tìm những công việc khác sau khi chấm dứt quan hệ lao động với doanh nghiệp. Hơn nữa, tại nhiều địa phương hiện nay, người dân đa phần bỏ ruộng, chuyển đổi dần sang lao động trong khu vực công nghiệp, nếu mất việc, khi không còn ruộng đất cũng sẽ đặt ra bài toán khó cho các địa phương. Vấn đề cần tháo gỡ hiện nay là làm sao để ngăn chặn tình trạng sa thải lao động cũng như tạo ra việc làm cho lao động khi thất nghiệp. Một trong các giải pháp hàng đầu được chuyên gia này nhấn mạnh là nhanh chóng nghiên cứu các chính sách dạy nghề mới, đào tạo lại cho những đối tượng lao động có nguy cơ mất việc ở tuổi 35. Đặc biệt, hệ thống đào tạo nghề cũng cần có những thay đổi linh hoạt để thích ứng và đáp ứng được thay đổi của xã hội, đào tạo nhân lực chuyên sâu 1 ngành nghề, hiểu biết đa ngành. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động dài hạn. Về phía mình, người lao động nên có sự thay đổi tâm lý, chuẩn bị sẵn sàng những kỹ năng, kinh nghiệm cần thiết để có thể tự xoay chuyển khi doanh nghiệp có những biến đổi./.

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam