Những dấu mốc đổi mới lĩnh vực BHXH vì ASXH: Bước phát triển mới trong tư duy lý luận

13/01/2020 09:22:12
Dưới ánh sáng đường lối đổi mới qua 7 kỳ Đại hội Đảng toàn quốc từ năm 1986 đến nay, cơ chế, chính sách BHXH, BHYT ngày càng hoàn thiện, là tiền đề quan trọng cho việc xây dựng, hoàn thiện pháp luật và phát huy hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện BHXH, BHYT trong thực tiễn.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII - kỳ Đại hội đầu tiên đưa ra những quyết sách về đổi mới chính sách BHXH

Trải qua các kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, đặc biệt là từ Đại hội VI đến nay, chúng ta thấy các quan điểm của Đảng về xây dựng, hoàn thiện chính sách BHXH liên tục có sự phát triển về tư duy lý luận và đổi mới trong thực tiễn.

Từ năm 1986, Việt Nam thực hiện cải cách kinh tế và chuyển đối nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường, có quản lý của Nhà nước và đổi mới về cơ chế kinh tế đòi hỏi phải có sự thay đổi tương ứng về chính sách xã hội. Trong giai đoạn này, các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước bắt đầu đề cập tới chính sách BHXH.

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII năm 1991 đã đề ra phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu trong 5 năm từ 1991-1995, nêu rõ định hướng: “Đổi mới chính sách BHXH theo hướng: mọi người lao động và đơn vị kinh tế thuộc các thành phần kinh tế đều đóng góp vào Quỹ BHXH. Từng bước tách Quỹ BHXH đối với công nhân viên chức nhà nước khỏi ngân sách và hình thành Quỹ BHXH chung cho người lao động thuộc mọi thành phần kinh tế”. Đại hội đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xác định phương hướng quan trọng: “Cải cách chế độ bảo hiểm... Thiết lập một hệ thống đồng bộ và đa dạng về bảo hiểm và trợ cấp xã hội”.

Chỉ 01 năm sau khi BHXH Việt Nam được thành lập, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII năm 1996 nhấn mạnh: “Mở rộng chế độ BHXH đối với người lao động thuộc các thành phần kinh tế, áp dụng bắt buộc đối với các cơ quan, các doanh nghiệp. Tổ chức quản lý và sử dụng tốt các quỹ bảo hiểm; bảo đảm đời sống của người nghỉ hưu”. Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 26/5/1997 về “Tăng cường sự lãnh đạo thực hiện các chế độ bảo hiểm xã hội”, trong đó yêu cầu các tỉnh uỷ, thành uỷ, các ban, đảng đoàn, ban cán sự đảng và đảng uỷ trực thuộc Trung ương tập trung chỉ đạo thực hiện chế độ BHXH, xác định trọng tâm là thu BHXH, đảm bảo nguyên tắc có tham gia thì mới được hưởng; kiểm tra, rà soát hồ sơ, cấp lại thẻ lĩnh lương hưu, trợ cấp, cấp sổ BHXH cho người lao động đảm bảo chặt chẽ, công bằng; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chống các biểu hiện tiêu cực, gây thất thoát trong tổ chức thực hiện; kiện toàn tổ chức, bộ máy thực hiện BHXH; tổ chức sơ kết hoạt động BHXH trong thời gian qua, có những kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện các chế độ BHXH, tạo điều kiện mở rộng chế độ BHXH đối với người lao động thuộc các thành phần kinh tế và sớm xây dựng Luật BHXH; quan tâm, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ nghiệp vụ và trang bị các phương tiện kỹ thuật cần thiết để nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và rộng hơn trên lĩnh vực này.

Trước thực tiễn tổ chức thực hiện chính sách BHXH đòi hỏi phải có một hành lang pháp lý để hoạt động BHXH ngày càng hiệu quả hơn, báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (năm 2001) đã chỉ ra “Sớm xây dựng và thực hiện chính sách bảo hiểm đối với người lao động thất nghiệp”; đồng thời Đại hội đã thông qua Phương hướng phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2001-2005, trong đó xác định “Cải cách cơ chế BHXH và bảo đảm xã hội, cải cách và tăng cường chất lượng hệ thống BHXH, cung cấp dịch vụ xã hội cơ bản cho nhân dân, nhất là cho người nghèo, vùng nghèo. Ban hành Luật BHXH”.

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X (năm 2006) đề ra phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006 – 2010, trong đó nêu rõ “Đổi mới hệ thống BHXH theo hướng đa dạng hoá hình thức và phù hợp với kinh tế thị trường; xây dựng chế độ bảo hiểm thất nghiệp, thực hiện tốt chế độ bảo hộ lao động, an toàn lao động và vệ sinh lao động”. Đây chính là định hướng lớn để Chính phủ khẩn trương hoàn thiện Dự án Luật BHXH trình Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006 tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XI.

Ngày 28/01/2008, tại Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X đã ra Kết luận số 20-KL/TW “Về cải cách chính sách tiền lương, BHXH và trợ cấp ưu đãi người có công giai đoạn 2008 - 2012”. Theo đó, cải cách chính sách tiền lương, BHXH và trợ cấp ưu đãi người có công giai đoạn 2008 - 2012 được thực hiện theo các mục tiêu và quan điểm: Coi việc trả lương đúng cho người lao động là thực hiện đầu tư cho phát triển, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần làm trong sạch và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước; cải cách chính sách tiền lương phải tiến tới bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng tiền lương ở mức trung bình khá trong xã hội. Cải cách chính sách tiền lương, BHXH và trợ cấp ưu đãi người có công phải gắn với việc kiềm chế tốc độ tăng giá, bảo đảm tốt hơn đời sống của người nghèo, đồng bào dân tộc, đối tượng chính sách xã hội nhằm đạt mục tiêu Đại hội X của Đảng đã đề ra là: “Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sách phát triển”.

Cùng với các chủ trương định hướng phát triển, hoàn thiện chính sách BHXH, định hướng của Đảng về phát triển BHYT, tiến tới BHYT toàn dân được các Nghị quyết của Đảng liên tục chỉ ra, cụ thể: “Phát triển BHYT” (Nghị quyết số 04/NQ-HNTW ngày 14/01/1993 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII); “Mở rộng hình thức mua bảo hiểm sức khỏe” (Nghị quyết Đại hội VII); “Đa dạng hóa các loại hình BHYT. Xóa bỏ sự phân biệt giữa khám, chữa bệnh theo chế độ bảo hiểm và theo chế độ thu phí dịch vụ” (Nghị quyết Đại hội VIII); “Thực hiện công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe; đổi mới chính sách viện phí; tiến tới BHYT toàn dân. Có chính sách trợ giúp cho người nghèo được khám, chữa bệnh” (Nghị quyết Đại hội IX);  “Xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa dạng; phát triển mạnh hệ thống BHXH, BHYT, tiến tới BHYT toàn dân” (Nghị quyết Đại hội X); “Đổi mới và hoàn thiện đồng bộ các chính sách BHYT, khám, chữa bệnh và viện phí phù hợp; có lộ trình thực hiện BHYT toàn dân” (Nghị quyết Đại hội XI). Đặc biệt, sau khi Quốc hội thông qua Luật BHYT (11/2008) đứng trước sự phát triển của chính sách BHYT, ngày 07/9/2009, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa X ban hành Chỉ thị số 38-CT/TW về “Đẩy mạnh công tác BHYT trong tình hình mới”. Sau trên 17 năm hoạt động, đây là bản Chỉ thị đầu tiên của Đảng về công tác BHYT, có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện BHYT ở nước ta.

 Sau khi đánh giá những thành tựu của 17 năm thực hiện, chỉ rõ những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân, tại Chỉ thị số 38-CT/TW, Ban Bí thư Trung ương Đảng yêu cầu các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân quán triệt và thực hiện tốt: (1) Tiếp tục quán triệt sâu sắc và nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, ý nghĩa của BHYT; (2) Tổ chức thực hiện đồng bộ, có hiệu quả các chính sách về BHYT; (3) Đổi mới công tác thông tin, truyền thông và tuyên truyền về BHYT; (4) Tăng cường công tác quản lý nhà nước về BHYT; (5) Phát động cuộc vận động toàn dân tham gia BHYT và chuẩn bị lộ trình tiến đến BHYT bắt buộc trong những năm tiếp theo.

ThS.Dương Ngọc Ánh

Bài sau: Những dấu mốc đổi mới lĩnh vực BHXH vì ASXH: Định hướng đổi mới không ngừng để ngày càng hoàn thiện

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam