Phối hợp truyền thông về BHXH, BHYT - tiếng nói từ Gia Lai

03/07/2017 04:05:37
Trong Giải Báo chí toàn quốc về BHXH, BHYT năm 2015-2016 do BHXH Việt Nam và Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức, Gia Lai là tỉnh có số lượng tác phẩm đạt giải nhiều nhất với 04 giải, bao gồm 01 giải B, 02 giải khuyến khích và 01 giải tập thể. Điều gì làm nên thành công này? Phóng viên Tạp chí BHXH đã tìm gặp một số tác giả bài viết đạt giải để có được câu trả lời.

  Có ý định tìm gặp các tác giả đạt Giải Báo chí toàn quốc về BHXH, BHYT năm 2015-2016 của Gia Lai ngay sau khi biết kết quả cuộc thi, tuy nhiên với đặc thù công việc làm báo bận rộn, khoảng cách Hà Nội – Gia Lai lại rất xa, để phỏng vấn, trò chuyện với họ quả thật không dễ chút nào. Hầu hết các tác giả này không thể thu xếp trực tiếp ra Hà Nội nhận giải thưởng vào dịp tháng 12/2016 bởi đây là khoảng thời gian những người làm báo phải lao vào “chiến dịch” báo Tết. Phải đến gần 21/06 – Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, chúng tôi và những người đồng nghiệp mới có chút thời gian chia sẻ với nhau câu chuyện nghề đằng sau trang viết đã được đông đảo bạn đọc biết đến.

  Người đầu tiên chúng tôi trao đổi trò chuyện là nhà báo Nguyễn Thị Như Nguyện, bút danh Như Nguyện, một trong hai tác giả của loạt 03 bài viết: Gia Lai tiến tới BHYT toàn dân – đạt giải B (loại hình Báo điện tử). Ấn tượng mạnh nhất trong loạt 03 bài viết này chính là những câu chuyện đậm chất thực tế từ những thôn, bản xa xôi nhất của Gia Lai như làng Pnuk, xã Ia Kriêng, huyện Đức Cơ, buôn Tham, xã Ia Trôk, huyện Ia Pa… vốn được biết đến là nơi “rừng thiêng nước độc”, bệnh tật luôn chực chờ, bủa vây người dân. Qua lời kể của già Kpuih Dông hay bà Ksor Hmet, ông Siu Dung, khi bị đau ốm, người làng chữa bệnh bằng việc cúng heo béo, giết thịt con trâu, con bò để tế Yàng, xua đuổi tà ma để khỏe lại bình thường. Thương tâm hơn là nhiều phụ nữ mang thai ở các làng đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa ngày xưa phải vượt cạn theo bản năng; nhiều người chết vì sinh khó, vì mất máu. Mọi chuyện chỉ dần thay đổi nhờ có BHYT. Được cấp thẻ BHYT, cán bộ đến tận nhà vận động khám bệnh, bệnh khỏi và còn không mất tiền, những người từ chỗ chỉ tin vào thầy cúng chữa bệnh nay càng thấm thía giá trị của tấm thẻ BHYT như một phép màu.

  Để có được loạt 03 bài viết đầy ắp những câu chuyện thực tế như vừa nêu, nhà báo Như Nguyện chia sẻ: Do không rành tiếng Jrai, Bahnar nên việc tiếp cận người dân gặp ít nhiều khó khăn. Muốn gặp thì phải có cuộc hẹn trước vì họ thường lên rẫy chiều tối mới về. Phải có sự tin tưởng và sự giới thiệu của những người có uy tín trong vùng thì họ mới đồng ý gặp. Đáng ngại hơn, trong bài viết có phần đề cập đến những hủ tục, tập tục lạc hậu mà động chạm tới điều này là động chạm tới một phần tín ngưỡng thiêng liêng của đồng bào nên hầu như ai cũng ngại ngùng ít dám chia sẻ. Phải trò chuyện, giải thích và thuyết phục rất lâu thì người dân mới dám nói...

  Lặn lội xa xôi, đầu tư thu xếp, kiên trì tác nghiệp như vậy nhưng nhà báo Như Nguyện không hề kêu khó, than khổ. Chị tâm sự: Phóng viên báo viết như chúng mình có điều kiện khai thác sâu hơn, việc lấy tư liệu tuy có vất vả nhưng so với các đồng nghiệp bên truyền hình, phát thanh cũng thấy nhàn hơn nhiều. Cùng đi về vùng sâu vùng xa đợt đó, những đồng nghiệp của Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh vừa phải vừa lấy tư liệu vừa phải ghi hình; đồ đạc tác nghiệp cũng nhiều hơn, vừa cầm máy quay vừa trèo đèo lội suối để tác nghiệp, khổ hơn nhiều phần. Đó là chưa kể khi thực hiện loạt bài này vào cuối tháng 07 đầu tháng 08, Gia Lai đang là mùa mưa cộng thêm đất đỏ bazan đặc thù của Tây Nguyên, khó khăn càng nhiều hơn.

   Dù vậy, trong suy nghĩ của những người làm phát thanh, truyền hình ở Gia Lai khó khăn với họ không chỉ là chuyện phải lặn lội ở vùng sâu, vùng xa. Với 11 năm kinh nghiệm ở cả phát thanh và truyền hình, nhà báo Nguyễn Anh Tuất, bút danh Song Nguyễn - một trong hai tác giả đạt giải Khuyến khích ở loại hình báo phát thanh trong Cuộc thi tâm sự: Viết tin, bài về mảng đề tài BHXH, BHYT thật ra nói khó cũng không hẳn là khó nhưng cũng không phải dễ làm. Nếu là sản phẩm truyền hình thì không dễ chút nào đâu vì hình ảnh sử dụng rất dễ rơi vào khô cứng. Với mỗi chủ đề, phải tính toán, chọn lựa đưa hình ảnh nào sao cho phù hợp và chọn phỏng vấn để đúng trọng tâm. Nếu ai đã từng trực tiếp làm báo phát thanh, truyền hình có lẽ sẽ hiểu được và đồng cảm với những chia sẻ của nhà báo Song Nguyễn. “Chọn phỏng vấn để đúng trọng tâm” – câu nói tưởng như bình thường, mang tính lý thuyết, ai cũng biết nhưng quả thực để làm được và làm hay thì không dễ chút nào. Có thể thấy rõ nhất điều này ở tác phẩm phát thanh “Cần có chế tài xử lý hành vi trốn đóng, trục lợi BHXH, BHYT của người lao động” – tác phẩm đạt giải Khuyến khích (loại hình Báo phát thanh) trong cuộc thi báo chí toàn quốc về BHXH, BHYT, do nhà báo Song Nguyễn đồng nghiệp Linh Chi ở Đài Phát thanh – Truyền hình Gia Lai thực hiện. Khai thác về đề tài trốn đóng, nợ đọng BHXH, BHYT của đơn vị sử dụng lao động thì không mới và thực tế có rất nhiều tác phẩm về vấn đề này trên cả báo in, phát thanh hay truyền hình. Điểm đáng chú ý trong tác phẩm, Song Nguyễn - Linh Chi đã làm được việc khó nhất là phỏng vấn trực tiếp chủ đơn vị sử dụng lao động nợ đọng BHXH, BHYT. Đó là ông Nguyễn Văn Hóa, Giám đốc Công ty TNHH tư vấn thiết kế Thiên Ý (đơn vị được đánh giá làm ăn có lãi nhưng tiền nợ BHXH đã lên tới 43 tháng, tương ứng với số tiền hơn 450 triệu đồng). Khi được hỏi tại sao công ty có 34 lao động mà chỉ có 08 người nằm trong danh sách đóng BHXH, ông giám đốc đưa ra nhiều lý do giải thích lòng vòng, khó hiểu. Ngay như với Phó Giám đốc công ty Lê Viết Tiến cũng không nắm được quyền lợi của mình được thực thi đến đâu.

  - PV hỏi: Việc đóng BHXH ở công ty mình thực hiện như thế nào?

  - Trả lời: Cái đấy bên công ty, công đoàn lo chứ mình không biết.

  - PV hỏi: Anh có thẻ BHYT không?

  - Trả lời: Anh thì có nhưng là BHYT bên hộ gia đình do bên nhà vợ mua.

  - PV hỏi: Bây giờ anh có biết công ty anh đã nợ BHXH 03 năm rồi không?

  - Trả lời: Cái này thì chịu.!!

  (Trích kịch bản tác phẩm: Cần có chế tài xử lý hành vi trốn đóng, trục lợi BHXH, BHYT của người lao động)

  Với thể loại phỏng vấn phát thanh, có lẽ nhóm tác giả Song Nguyễn – Linh Chi chỉ cần thực hiện với lãnh đạo BHXH tỉnh Gia Lai là đã tương đối đạt yêu cầu. Tuy nhiên phần phóng sự đề dẫn với nội dung phản ánh thực tế một đơn vị sử dụng lao động trốn đóng BHXH cùng những trả lời trực tiếp của lãnh đạo đơn vị này như đã trích dẫn ở trên cho thấy sự đầu tư của nhóm tác giả. Nhà báo Song Nguyễn chia sẻ: Quá trình thực hiện có nhiều khó khăn, nhất là khi tiếp cận với, chủ sử dụng lao động và người lao động. Họ hay né tránh khi được chúng tôi hỏi và tìm hiểu thông tin. Trải qua các công đoạn, từ thu thập thông tin, phỏng vấn tại hiện trường, về nghe lại, chọn hướng tiếp cận, khai thác thông tin, sau đó viết, chuyển lãnh đạo duyệt kịch bản và dựng hậu kỳ, mất rất nhiều thời gian.

  Kết quả như đã nói, tác phẩm của nhóm tác giả Song Nguyễn – Linh Chi vượt qua nhiều tác phẩm khác để có tên trong danh sách đạt giải. Dù giải thấp hay cao, có là vui và động viên quá trình làm nghề rồi – nhà báo Song Nguyễn tâm sự.

  Cũng từ những chia sẻ, tâm sự của những người đồng nghiệp tại Gia Lai, chúng tôi được biết, trong suốt quá trình tác nghiệp họ luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ phía BHXH tỉnh. Nhà báo Như Nguyện nhớ lại, khoảng giữa năm 2010 bắt đầu tiếp cận mảng BHXH, BHYT gặp nhiều bỡ ngỡ, lúng túng. Nội dung nào không hiểu phải nhờ tư vấn, tham khảo từ phía Ngành BHXH hoặc những người đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này nên dần dà cũng quen và hiện nay chịu trách nhiệm thực hiện chuyên trang về nội dung này hàng tháng. Đề tài bài viết chị đạt giải B trong cuộc thi báo chí toàn quốc về BHXH, BHYT cũng là do BHXH tỉnh Gia Lai, trực tiếp là Phó Giám đốc BHXH tỉnh Lê Quốc Khánh gợi ý, tập trung khai thác, phản ánh tình hình tại các huyện Ia Pa, Chư Pah và Đức Cơ. Sự hỗ trợ từ BHXH tỉnh rất lớn, tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho phóng viên tác nghiệp từ đầu đến cuối, không chỉ gợi ý tiếp cận đề tài mà còn hỗ trợ phương tiện di chuyển đến các làng xã, vùng sâu trên địa bàn để các phóng viên thu thập thông tin. Chính nhờ sự hỗ trợ ấy, đã giúp chúng tôi dễ dàng tiếp cận đề tài và thu thập thông tin quý giá giúp tác phẩm thành công – nhà báo Như Nguyện nhấn mạnh.

  Nhà báo Song Nguyễn cũng chia sẻ: Không biết ở những nơi khác thế nào, riêng ở Gia Lai, cơ quan BHXH tham gia rất tích cực trong công tác phối hợp tuyên truyền về BHXH, BHYT. Tôi nghĩ để chính sách BHXH, BHYT của Nhà nước đi vào cuộc sống, đối với các cơ quan BHXH cần chủ động hơn nữa trong cung cấp thông tin cho báo chí, khi cần nên tham gia cùng chúng tôi đi thâm nhập cơ sở, để hiểu rõ hơn về công việc của chúng tôi và cũng là dịp để cơ quan BHXH có cái nhìn thực tế hơn để tham mưu ban hành và thực thi có hiệu quả chính sách BHXH, BHYT.

                                                                                                                Minh Đức

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam