Phong cách lãnh đạo trong Tác phẩm "sửa đổi lối làm việc"

25/02/2014 21:47:46
Khi nghiên cứu tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (10-1947), nhiều điều đọng lại trong mỗi chúng ta, nhưng tinh thần cơ bản là sửa đổi cách làm việc, cách lãnh đạo của người lãnh đạo, của một Đảng chân chính cách mạng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải có tinh thần “tự chỉ trích”, tự phê bình và sửa chữa. Có nhiều nội dung cần được sữa chữa trong lãnh đạo, như vấn đề cán bộ, đạo đức, tư cách của người lãnh đạo, công tác lý luận... Một trong những nội dung vừa cấp bách, vừa cơ bản lâu dài trong sửa đổi lối làm việc và cách lãnh đạo là giải quyết mối quan hệ giữa Đảng, cán bộ, đảng viên với quần chúng nhân dân.

 Tại sao phải sửa đổi cách lãnh đạo trong quan hệ với dân?

 Theo Hồ Chí Minh, có nhiều cán bộ quên rằng so với nhân dân thì số đảng viên chỉ là tối thiểu, hàng trăm người dân mới có một người đảng viên. Nếu không có nhân dân giúp sức, thì Đảng không làm được việc gì hết. Người lãnh đạo không nên kiêu ngạo, mà nên hiểu thấu. Sự hiểu biết và kinh nghiệm của mình cũng chưa đủ cho sự lãnh đạo đúng đắn.Vì vậy, ngoài kinh nghiệm của mình, người lãnh đạo còn phải dùng kinh nghiệm của đảng viên, của dân chúng để thêm cho kinh nghiệm của mình. “Nghĩa là phải lắng tai nghe ý kiến của đảng viên, của nhân dân, của những người “không quan trọng”. Nhưng “dân chúng chính là những người chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta”. Một số cán bộ không nhận thức rõ “dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra”. Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng “dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được. Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”. Dân chúng rất khôn khéo, rất hăng hái, rất anh hùng. Nhưng đặc điểm rõ nhất trong tư tưởng của dân chúng là “họ hay so sánh. Họ so sánh bây giờ và so sánh thời đã qua. Họ so sánh từng việc và họ so sánh toàn bộ phận. Do sự so sánh, họ thấy chỗ khác nhau, họ thấy mối mâu thuẫn. Từ đó, họ kết luận, đề ra cách giải quyết. Dân chúng so sánh đúng, giải quyết đúng, là vì tai mắt họ nhiều, việc gì họ cũng nghe, cũng thấy. Vì sự so sánh kỹ càng đó, mà cách giải quyết của dân chúng bao giờ cũng gọn gàng, hợp lý, công bình”.

 Lắng tai nghe ý kiến của dân- một giá trị trong văn hóa lãnh đạo

 Khi nêu câu hỏi: “Vì ai mà làm? Đối ai phụ trách?”, Hồ Chí Minh cho rằng chắc số đông cán bộ sẽ trả lời: “Làm cho Chính phủ hoặc Đảng, phụ trách trước cấp trên”. Theo Người, câu trả lời đó chỉ đúng một nửa, thậm chí chưa được một nửa. Vì “họ phụ trách trước Đảng và Chính phủ, đồng thời họ phải phụ trách trước nhân dân. Mà phụ trách trước nhân dân nhiều hơn phụ trách trước Đảng và Chính phủ, vì Đảng và Chính phủ vì dân mà làm các việc, và cũng phụ trách trước nhân dân”.

Liên lạc mật thiết với dân chúng, không xa rời dân chúng có nhiều cách, nhưng cách hàng đầu, có ý nghĩa quan trọng nhất là “phải học dân chúng, phải hỏi dân chúng, phải hiểu dân chúng”. “Việc gì cũng phải học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích cho dân chúng”. Có một thực tế trước đây cũng như hiện nay, giải quyết vấn đề gì, “chỉ mấy cán bộ đóng cửa lại mà làm, ngồi ỳ trong phòng giấy mà viết, cứ tưởng những cái mình làm là đúng, mình viết là hay. Nào có biết, cách làm chủ quan đó, kết quả là “đem râu ông nọ, chắp cằm bà kia”.

Từ những nhận thức gốc rễ đó, có hai luận điểm hết sức quan trọng sau đây giúp cán bộ giải quyết tốt mối quan hệ giữa lãnh đạo với quần chúng:

Một là, muốn lãnh đạo trong mọi công tác thiết thực phải “gom góp mọi ý kiến rời rạc, lẻ tẻ của quần chúng, rồi phân tích nó, nghiên cứu nó, sắp đặt nó thành những ý kiến có hệ thống. Rồi đem nó tuyên truyền, giải thích cho quần chúng, và làm cho nó thành ý kiến của quần chúng, và làm cho quần chúng giữ vững và thực hành ý kiến đó. Đồng thời nhân lúc quần chúng thực hành, ta xem xét lại, coi ý kiến đó đúng hay không. Rồi lại tập trung ý kiến của quần chúng, phát triển những ưu điểm, sửa chữa những khuyết điểm, tuyên truyền, giải thích, làm cho quần chúng giữ vững và thực hành... Rồi lại đem kinh nghiệm chung và mới, đúc thành chị thị mới. Cứ như thế mãi”.

Kinh nghiệm này đúng trong mọi trường hợp, cho từng chi bộ, đảng bộ và toàn Đảng. Nghị quyết hay chỉ thị phải từ trong quần chúng ra. Tức là bất cứ việc to việc nhỏ, chúng ta phải xét rõ và làm cho hợp trình độ văn hóa, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ, lòng ham, ý muốn, tình hình thiết thực của quần chúng. Do đó mà định cách làm việc, cách tổ chức. Đó là cách lãnh đạo dân chủ. Nếu không làm được như thế hoặc lãnh đạo theo cách quan liêu hay chủ quan thì “Quần chúng và Đảng xa rời nhau. Trên thì tưởng cái gì cũng tốt đẹp. Dưới thì có gì không dám nói ra... Họ không dám nói ra thì họ cứ để trong lòng, rồi sinh ra uất ức, chán nản. Rồi sinh ra thói “không nói trước mặt, chỉ nói sau lưng”, “trong Đảng im tiếng, ngoài Đảng nhiều mồm”, sinh ra thói “thậm thà thậm thụt” và những thói xấu khác”. Làm theo cách quan liêu, theo chủ quan, cột vào cho quần chúng theo kiểu “khoét chân cho vừa giầy” (chân là quần chúng, giầy là cách tổ chức và làm việc của ta) thì cán bộ tự đắc “hoàn thành nhiệm vụ”, làm được mau, có thành tích. Còn dân thì oán. “Dân oán, dù tạm thời may có chút thành công, nhưng về mặt chính trị, là thất bại”.

Hai là, “Đảng phải luôn luôn xét lại những nghị quyết và những chỉ thị của mình đã thi hành thế nào. Nếu không vậy thì những nghị quyết và chỉ thị đó hóa ra những lời nói suông mà còn hại đến lòng tin cậy của nhân dân đối với Đảng”. “Nghị quyết gì mà quần chúng cho là không hợp thì để họ đề nghị sửa chữa. Dựa vào ý kiến của quần chúng mà sửa chữa cán bộ và tổ chức của ta”

Đây không chỉ là vấn đề thuộc về cách lãnh đạo, mà còn thuộc về một trong 12 điều thuộc tư cách của Đảng chân chính cách mạng. Vấn đề gốc rễ là ở chỗ cách tổ chức và cách làm việc đều vì lợi ích của quần chúng, cần cho quần chúng. “Vì vậy, cách tổ chức và cách làm việc nào không hợp với quần chúng thì ta phải có gan đề nghị lên cấp trên để bỏ đi hoặc sửa lại. Cách nào hợp với quần chúng, quần chúng cần, thì dù chưa có sẵn, ta phải đề nghị lên cấp trên mà đặt ra. Nếu cần làm thì cứ đặt ra, rồi báo cáo sau, miễn là được việc”. Vấn đề cần nhận thức sâu sắc ở đây chính là tinh thần trách nhiệm, dám phụ trách trước quần chúng. Không chấp nhận “quá hữu” và “quá tả”. Cuộc sống cho thấy, đôi khi “quá tả” thì dễ thấy và do đó dễ bị phê phán. Còn “quá hữu” thì khó thấy và do đó ít bị phê phán, có khi còn được khen là “giữ vững lập trường, ổn định”. Nhưng thực tế đây là vấn đề rất nguy hiểm, vì chỉ biết khư khư giữ nếp cũ, không dám sửa bỏ cái cũ xấu xa, hư hỏng, cái không hợp; còn cái cần thiết thì không dám đặt mới. Cuộc sống hôm nay rất cần tư duy mới và dám sáng tạo cái mới phù hợp quy luật phát triển của dân tộc và thời đại. Cần nhận thức đúng đắn rằng không phải đổi mới, sáng tạo thì tốt, mà phải thấy không đổi mới, không sáng tạo thì chết. Người lãnh đạo đừng cố níu kéo những tư duy cũ kiểu như người lãnh đạo là cao nhất, không cần tham khảo, lắng nghe ý kiến quần chúng, cấp dưới. Thành tích một chút thì phô ra, cố thuyết phục quần chúng ghi nhận đó là thành tích lớn để được nhận các loại danh hiệu; còn khuyết điểm, yếu kém thì đậy lại, sợ cấp trên biết thì không được danh hiệu gì. Người lãnh đạo phải hiểu rằng chức vụ mình giữ là do quần chúng ủy thác. Nếu bỏ cái áo khoác chức vụ đó ra thì những điều cơ bản nhất, quan trong nhất, cần thiết nhất như đạo đức, tài năng, bản lĩnh chưa chắc đã bằng một quần chúng bình thường, những người “không quan trọng”.

Những điều lý giải ở trên là rường cột để thiết lập mối quan hệ giữa cán bộ với quần chúng, giữa lãnh đạo và người bị lãnh đạo, giữa cấp trên với cấp dưới, giữa cán bộ có chức, có quyền với cán bộ thường. Bởi vì như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết: “Giữ chặt mối liên hệ với dân chúng và luôn luôn lắng tai nghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảng lực lượng của Đảng và nhờ đó mà Đảng thắng lợi. Vì vậy, cách xa dân chúng, không liên hệ chặt chẽ với dân chúng, cũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại”.


Giá trị lý luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu trong tình hình hiện nay

 Toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Bác Hồ đã chỉ rõ, tham ô, lãng phí, quan liêu là loại giặc khá nguy hiểm, vì nó không mang gươm mang súng, nhưng nó phá hoại từ trong phá ra. Nó là bạn đồng minh của các loại giặc khác và đáng sợ hơn giặc bên ngoài. Chống giặc bên trong thường phải áp dụng nhiều bộ “công cụ”.

Chúng ta đã có Luật Phòng, chống tham nhũng và Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Đây là những công cụ quan trọng vào bậc nhất xét dưới góc độ quản lý nhà nước. Nhưng rõ ràng, từ khi luật có hiệu lực (tháng 12/2005) đến nay, vấn đề tham nhũng và lãng phí chưa giảm, ngược lại có chiều hướng gia tăng. Như vậy, “vũ khí hiện đại” nhất chưa phát huy tác dụng, luật chưa đi vào cuộc sống. Mặt khác, việc thi hành luật chưa thật nghiêm minh nên đang có dấu hiệu “nhờn” luật. Chúng ta chưa làm đúng chỉ dẫn của Hồ Chí Minh là “pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở địa vị nào và làm nghề nghiệp gì”, và chỉ dẫn của Lênin: “Không xử bắn lũ ăn của đút lót, mà xử một cách pha trò, mềm mỏng nhẹ nhàng như vậy, - đó là một điều xấu hổ cho những đảng viên cộng sản, cho những người cách mạng”.

Giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức là một cách làm cần được duy trì thường xuyên, và trên thực tế đã đạt được một số kết quả. Tuy nhiên, những kẻ tham nhũng, lãng phí thì không bao giờ còn “giây thần kinh xấu hổ”. Vì vậy, giáo dục đạo đức phải kết hợp với sự nghiêm minh của pháp luật.

Kêu gọi tính tự giác, tự phê bình, tự phát hiện những tiêu cực như tham ô, tham nhũng, lãng phí của mỗi cán bộ, đảng viên, của tổ chức đảng cơ sở là một biện pháp chúng ta vẫn làm, nhưng rõ ràng còn rất hình thức. Hầu như chưa có một vụ tham nhũng, lãng phí nào được phát hiện từ chính tổ chức đảng cơ sở, tức là tự phát hiện, tự chỉ trích. Trong khi đó, khoảng 80% vụ việc tiêu cực chủ yếu do báo chí và quần chúng phát hiện.

Bộ “công cụ” chống tiêu cực trong cuộc cách mạng này còn một vũ khí quan trọng nhất, sắc bén nhất, hữu hiệu nhất mà ta chưa phát huy triệt để là dựa vào dân. Bác Hồ đã từng dạy chúng ta rằng “Dễ mười lần không dân cũng chịu. Khó trăm lần dân liệu cũng xong”. Dân liệu nhất định khác với “quan” liệu. Nói đến dân, dựa vào dân thì trước hết và xuyên suốt là thực hành dân chủ với đông đảo quần chúng nhân dân. Theo Hồ Chí Minh, dân chủ là dựa vào lực lượng của quần chúng, đi đúng đường lối quần chúng. Phong trào chống tham ô, lãng phí, quan liêu phải dựa vào quần chúng là dân chủ. Nếu không dân chủ thì dân sẽ xa. Mà dân xa thì nhất định thất bại. Dựa vào quần chúng không phải để bắt một tên tham nhũng, một tên kẻ trộm “đường hoàng”. Bởi vì, như Xtalin từng phân tích, “bắt một tên trộm, có nghĩa lý gì, vì còn hàng nghìn, hàng vạn tên giặc như nó”. Vấn đề là ở chỗ “Cần phải có một biện pháp khác, biện pháp nghiêm ngặt hơn, để trừng trị chúng. Biện pháp ấy là gây nên một đạo đức để ngăn ngừa trộm cắp, gây nên một phong trào quần chúng gớm ghét, bao vây lũ giặc ấy. Biện pháp ấy là gây nên một cuộc vận động trong công nông chống trộm cắp; làm cho lũ trộm cắp “đường hoàng” cũng như trộm cắp kín đáo - không sống còn được”. “Cần phải nêu những đồng chí đã ăn hối lộ ra để cho dư luận quở trách và cần phải đuổi họ ra khỏi Đảng”. Theo tinh thần Hồ Chí Minh, thì “cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng - cả vật chất, tinh thần, con người - để tạo ra những cái mới mẻ tốt tươi là một cuộc chiến đấu khổng lồ. Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu đó, cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”.

Bài học tin vào dân chúng, dựa vào dân chúng, lắng tai nghe ý kiến dân chúng, học dân, hiểu dân, hỏi dân, lắng tai nghe ý kiến của dân đang trở thành nguồn sinh khí, động lực trong cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về thực hành tiết kiệm, chống quan liêu, tham ô, nhũng lạm, lãng phí trong giai đoạn hiện nay./.

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam