Tăng trưởng toàn diện để An sinh bền vững

26/08/2020 09:42:31
Nhìn từ trên cao, Quốc lộ 3 cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên như “một dải lụa” trải dài tít tắp đem đến sức sống mới cho một vùng đất. Diện mạo kinh tế của tỉnh Thái Nguyên ngày càng khởi sắc, nhất là địa bàn phía Đông - Nam của tỉnh đã và đang thu hút đầu tư mạnh mẽ từ nhiều doanh nghiệp. Tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội, đời sống của người dân được nâng lên, dù vậy vẫn còn không ít khó khăn đòi hỏi sự nỗ lực từ đội ngũ cán bộ cơ quan BHXH.

“Quá tam ba lần”... vận động BHXH tự nguyện

Sau nhiều lần được nghe tuyên truyền, vận động, chị Nguyễn Thị Hường, sinh năm 1978, trú tại xóm An, xã Đông Cao, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đã đồng ý tham gia BHXH tự nguyện. Chưa kịp vui mừng, cán bộ đại lý thu Nguyễn Thị Hợp lại nhận được lời nhắn từ chị Hường: không tham gia vì gia đình đang khó khăn.

Tiếp tục kiên trì, chị Hợp gặp chị Hường lần thứ 02, nói rõ hơn về phương thức đóng 01 tháng 01 lần, tức là chia nhỏ số tiền phải đóng để giảm bớt khó khăn tài chính. Chị Hường vẫn từ chối, lý do lần này là chuẩn bị làm nhà, cần chuẩn bị nhiều tiền; chưa kể còn phải nuôi con ăn học hằng tháng.

Một tháng sau, tình cờ gặp lại chị Hường ở nhà một người quen, cán bộ đại lý thu xã Đông Cao tiếp tục vận động BHXH tự nguyện; cung cấp tờ rơi, phân tích rõ hơn số tiền, đóng, quyền lợi hưởng khi về già… Nhờ thêm cả những người khác cùng cùng lên tiếng, góp ý, cuối cùng cũng vận động thành công trường hợp này tham gia BHXH tự nguyện.

Vậy là quá tam - 03 lần vận động mới được 01 đối tượng tham gia BHXH tự nguyện. Câu chuyện cho thấy sự khó khăn đến mức nào để tăng mới một người tham gia BHXH tự nguyện tại xã Đông Cao nói riêng và thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên nói chung.

Cần nhấn mạnh rằng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên – địa bàn có khu công nghiệp Yên Bình và với sự đầu tư của Tập đoàn Samsung – Hàn Quốc từ năm 2014 đến nay. Với thâm niên làm đại lý thu BHYT từ năm 2004 cho đến nay, chị Hợp cho biết: có khu công nghiệp, có Tập đoàn Samsung về đầu tư nhưng bà con trong vùng không phải dễ dàng tìm việc làm; đa số là lao động nông nghiệp, lao động tự do, phần nhiều ở độ tuổi trung niên, chưa qua đào tạo nghề nên rất khó xin vào làm ở các doanh nghiệp. Đây có lẽ cũng là thực tế chung của tỉnh Thái Nguyên.

Năm 2012, tổng dân số của Thái Nguyên là 1.149.083 người, với lực lượng lao động là 694.140 người (trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản vẫn chiếm đa số với 434.862 người, công nghiệp xây dựng: 120.595 người, dịch vụ: 138.683 người). Thời điểm đó, số tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên vẫn còn khá khiêm tốn là 100.326 người, trong đó, BHXH tự nguyện là 1.352 người, chỉ đạt khoảng 14,45% lực lượng lao động; số tham gia BHYT có khả quan hơn với tỷ lệ bao phủ 80,07% dân số.

Tháng 3/2013, Tập đoàn Samsung nhận giấy phép đầu tư và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 3/2014, với nhà máy đặt tại Khu công nghiệp Yên Bình, thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên. Cùng với đó, con đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên mới mở được kỳ vọng sẽ là “cú huých” lớn với kinh tế - xã hội không chỉ với Thái Nguyên mà còn là cả khu vực các tỉnh, thành phố lân cận, tạo một lượng lớn công ăn việc làm và thu nhập cho người dân. Công tác tổ chức thực hiện BHXH, BHYT cũng hy vọng sẽ có nhiều khởi sắc.

05 năm sau “cú huých” lớn về đầu tư kinh tế, các con số về BHXH, BHYT cũng đã có bước tăng trưởng tương đối, thể hiện rõ qua các con số tham gia BHXH, từ chỗ chỉ chiếm khoảng 14,45% lực lượng, tăng lên gần gấp đôi và đạt 29,83% trong năm 2019, bình quân tăng 3,08%/năm. Tỷ lệ bao phủ BHYT liên tục được duy trì tăng trưởng, từ 70,8% dân số tham gia năm 2009, tăng lên và đạt 93,8% dân số năm 2015 và hiện đạt 98,5%.

Dù vậy, như lời cán bộ đại lý thu ở Thị xã Phổ Yên cho biết, việc vận động BHXH trên địa bàn vẫn gặp không ít khó khăn. Nhìn rộng hơn, những kết quả tăng trưởng BHXH, BHYT tại Thái Nguyên vẫn chưa thực sự đáp ứng yêu cầu, cụ thể là so với mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết 21-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác BHXH, BHYT, phải đạt 50% lực lao động tham gia BHXH; tỷ lệ hiện tại mới chỉ đạt khoảng 30%.

Giám đốc BHXH tỉnh Thái Nguyên Ngô Chí Dũng phân tích: công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên có bước phát triển mạnh, tuy nhiên, công tác bảo đảm An sinh xã hội, nhất là BHXH, BHYT gặp nhiều khó khăn mang tính đặc thù. Cụ thể, tại Thái Nguyên, trong cơ cấu lực lượng lao động của tỉnh có 48% là lao động khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản, với đa phần đã lớn tuổi hầu như khó tiếp cận việc làm tại các khu công nghiệp vốn yêu cầu trình độ, kỹ năng tương đối hiện đại và dĩ nhiên cũng khó có điều kiện tham gia BHXH bắt buộc. Bên cạnh đó, là nhóm cá nhân kinh doanh, dịch vụ, buôn bán nhỏ lẻ rất khó tiếp cận, vận động tham gia BHXH. Sự gia tăng nhanh số người tham gia BHXH, BHTN tại Thái Nguyên trong giai đoạn vừa qua là do tác động của việc đi vào hoạt động và phát triển nóng của tập đoàn Samsung; đến nay, tác động này đã “tới hạn”, đến độ bão hòa và trong những năm tiếp theo sẽ khó khả năng tăng mạnh số tham gia BHXH, BHYT như giai đoạn vừa qua. Đó là chưa kể đến, công tác phát triển đối tượng tham gia còn khó khăn đối với người có hợp đồng lao động từ 1-3 tháng, hợp đồng thời vụ hoặc trường hợp người lao động thỏa thuận với chủ sử dụng lao động không tham gia BHXH bắt buộc...

Giám đốc BHXH tỉnh Thái Nguyên cũng đưa ra nhận định: muốn đạt 50% lực lượng lao động tham gia BHXH, tương đương với khoảng 376.100 người tham gia BHXH thì mỗi năm phải tăng 6,7%, tương đương với việc phải gia tăng 50.560 người tham gia BHXH/năm. Đây là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.

Những bước đi vững chắc tạo nền tảng bền vững…

Vận động BHXH tự nguyện khó khăn như vậy, nhưng chỉ trong 03 tháng, từ tháng 10 đến tháng 12/2019, cán bộ Đại lý thu Nguyễn Thị Hợp nỗ lực, cố gắng và vận động thành công 44 người, trong đó có 19 người tham gia lần đầu. 06 tháng đầu năm 2020, mặc dù chịu sự ảnh hưởng của dịch bệnh nhưng chị Hợp cũng đã đạt chỉ tiêu vận động tham gia mới được 37 người. Chị chia sẻ với chúng tôi với một chút tự hào rằng: đã vượt 01 người so với chỉ tiêu cơ quan BHXH giao cả năm 2020.

Từ những nỗ lực, cố gắng từ cơ sở như vậy, trong các năm qua, BHXH tỉnh Thái Nguyên đã có được sự tăng trưởng tích cực ở BHXH tự nguyện, bên cạnh những con số BHXH bắt buộc. Đây cũng là hướng đi cho thấy sự phát triển toàn diện của BHXH tỉnh Thái Nguyên.

Bởi lẽ, có sự đầu tư lớn từ một tập đoàn hàng đầu thế giới nhưng BHXH tỉnh Thái Nguyên hiểu rõ, để bảo đảm An sinh xã hội, phải có sự tăng trưởng bền vững, phải phát triển đều cả BHXH, BHYT. Với BHYT, tỷ lệ bao phủ năm 2019 đã đạt 98,5% và liên tục được duy trì tăng trưởng trong các năm qua, đó là kết quả tích cực. Vấn đề đặt ra là phải tiếp tục tăng trưởng số tham gia BHXH; BHXH bắt buộc đã đạt ngưỡng “bão hòa” nên BHXH tỉnh đặc biệt chú trọng phát triển BHXH tự nguyện; cố gắng huy động sự tham gia ở nhóm 48% lực lượng lao động thuộc lĩnh vực, nông, lâm, ngư nghiệp.

Từ bài học kinh nghiệm phát triển đối tượng tham gia BHYT, BHXH tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh, tận dụng tối ưu hóa hoạt động của hệ thống đại lý thu, bao gồm cả đại lý của bưu điện và đại lý của các xã, phường, thị trấn trên địa bàn. Theo đó, hiện có khoảng 300 điểm thu cùng 400 cán bộ đại lý thu hoạt động tích cực trong các năm gần đây. Nếu như năm 2012, số tham gia BHXH tự nguyện tại Thái Nguyên chỉ là 1.352 người, đến nay, con số đã tăng lên gấp 6,5 lần, đạt khoảng 01% lực lượng lao động. Sự tăng trưởng mạnh vào năm 2018 đến nay, từ 4.243 người tham gia năm 2018, tăng gấp đôi, đạt 8.772 người năm 2019.

Không chỉ đóng vai trò là nhóm có tiềm năng vận động lớn, chiếm 48% lực lượng lao động; nhóm tham gia BHXH tự nguyện đa số là người lao động địa phương, nên vận động nhóm này tham gia dài hạn, sẽ là yếu tố góp phần bảo đảm An sinh bền vững trên địa bàn tỉnh.

Giám đốc BHXH tỉnh Thái Nguyên Ngô Chí Dũng nhấn mạnh: Tính từ năm 2016-2019, các chế độ quyền lợi BHXH, BHYT của người dân luôn được bảo đảm; theo đó, đã giải quyết hưởng các chế độ BHXH hàng tháng đối với 31.799 người hưởng (hưởng hưu trí 6.747 người; trợ cấp TNLĐ, BNN 93 người; trợ cấp thất nghiệp 23.380 người…); giải quyết hưởng các chế độ một lần đối với 686.088 lượt người hưởng; trợ cấp TNLĐ, BNN 174 lượt; trợ cấp khu vực một lần 7.109 lượt; trợ cấp ốm đau 450.294 lượt; trợ cấp thai sản 138.252 lượt; trợ cấp dưỡng sức phục hồi sức khỏe 51.292 lượt người…

Cũng trong giai đoạn qua, BHXH tỉnh luôn hoàn thành vượt mức kế hoạch thu BHXH, BHYT, BHTN được BHXH Việt Nam giao hàng năm, với tổng số tiền thu trong 5 năm (2013-2017) là 16.024,8 tỷ đồng. Tỷ lệ luôn ở mức thấp, tiêu biểu như năm 2019, số nợ chỉ chiếm tỷ lệ 0,98% trên tổng số phải thu.

Vẫn còn không ít khó khăn, dù vậy, từ những nỗ lực bền bỉ vận động người tham gia BHXH, BHYT cùng những hiệu quả trong giải quyết quyền lợi BHXH, BHYT của người dân trên địa bàn, BHXH tỉnh Thái Nguyên đang có những bước tiến vững chắc, tạo nền tảng An sinh để những tăng trưởng về kinh tế thực sự bền vững.

Minh Ngọc

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam