Tăng tuổi nghỉ hưu: Tận dụng nguồn nhân lực có kinh nghiệm

18/01/2018 14:49:20
Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội vừa đưa ra lấy ý kiến lần 2 dự thảo Bộ Luật Lao động (sửa đổi). Tại dự thảo lần này, Bộ đề xuất việc tăng độ tuổi nghỉ hưu áp dụng từ ngày 01/01/2021.

Bảo đảm quyền tự do việc làm của NLĐ sau độ tuổi nghỉ hưu hiện hành

Việc tăng tuổi nghỉ hưu, theo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội nhằm tận dụng tối đa nguồn nhân lực có kinh nghiệm, chất lượng để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm cân đối Quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn và bảo đảm quyền tự do việc làm của NLĐ sau độ tuổi nghỉ hưu hiện hành.

Cụ thể, ở phương án về tuổi nghỉ hưu, thay vì đề xuất áp dụng tăng tuổi nghỉ hưu ngay khi luật có hiệu lực như dự thảo lần trước, lần này Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TBXH) đề xuất chỉ áp dụng tăng tuổi nghỉ hưu từ ngày 01/01/2021. Đồng thời, thời gian tăng tuổi hưu cũng nhanh hơn.

Theo đó, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường là nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi. Nhưng từ năm 2021, với lao động trong điều kiện bình thường, mỗi năm tăng tuổi nghỉ hưu thêm 6 tháng (thay vì mỗi năm tăng 3 tháng như dự thảo lần 1), cho tới khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi.

Trường hợp, người lao động bị suy giảm khả năng lao động; làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm công việc, nghề nghiệp đặc thù có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi trên.

Đối với người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, người lao động làm công tác quản lý và một số trường hợp đặc biệt khác có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn nhưng không quá 5 năm so với quy định trên (nam có thể làm việc tới 67 tuổi, nữ tới 65 tuổi mới nghỉ hưu).

Người lao động bị suy giảm khả năng lao động; làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm công việc, nghề nghiệp đặc thù có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn (ảnh minh họa)

Theo Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung, điều 187 của Bộ luật Lao động hiện hành quy định tuổi nghỉ hưu của NLĐ trong điều kiện bình thường là 60 đối với nam và 55 đối với nữ. Thời gian qua, vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu luôn được dư luận quan tâm và đã từng được đặt ra nhiều lần trong quá trình soạn thảo Luật Bình đẳng giới năm 2007, Bộ Luật Lao động năm 2012 và Luật BHXH năm 2014.

Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho biết, theo tính toán của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), từ năm 2023, quỹ hưu trí và tử tuất sẽ rơi vào trạng thái thu trong năm không đủ bù chi, bắt đầu trích từ phần quỹ kết dư để chi trả; từ năm 2034, phần quỹ kết dư được chi trả hết dẫn đến nhà nước phải bố trí ngân sách để bù đắp. Ví dụ, một nam giới có 30 năm đóng BHXH, về hưu ở độ tuổi 60 sẽ được hưởng lương hưu bằng 75% lương trung bình đã đóng BHXH. Trong 30 năm (360 tháng) tham gia BHXH, mỗi tháng đóng 22% tiền lương thì NLĐ này đóng vào quỹ 79 tháng lương trung bình. Số tiền này chỉ đủ chi trả trong 105 tháng lương hưu (hoặc 9 năm); nếu tính cả lãi suất đầu tư quỹ thì có thể trả đủ cho 12 năm lương hưu.

Do đó, muốn bảo đảm bền vững tài chính của quỹ, nếu không tăng tuổi nghỉ hưu, chỉ có 2 cách: nâng mức đóng của NLĐ và doanh nghiệp (DN) hoặc giảm mức hưởng lương hưu của NLĐ.  Tuy nhiên, nâng mức đóng là khó vì tăng gánh nặng tài chính của NLĐ và làm giảm sức cạnh tranh của DN. Giảm mức hưởng cũng dẫn đến khó bảo đảm cuộc sống của người hưởng lương hưu. Chính vì vậy, phương án được tính đến là đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu để cân bằng giữa thời gian đóng, mức đóng và thời gian hưởng, mức hưởng. Ngoài ra, tuổi thọ trung bình của dân số cả nước năm 2016 là 73,4 năm, trong đó nam là 70,8 năm, nữ là 76,1 năm; trong khi tuổi hưu trung bình của nam là 54,2 tuổi (luật quy định là 60 tuổi) và nữ là 52,6 tuổi (luật quy định là 55 tuổi). Có nghĩa là thời gian hưởng lương hưu còn rất dài (trung bình của nam là 16,6 năm; nữ là 23,5 năm).

Không áp dụng đối với tất cả lao động

Chia sẻ với đông đảo phóng viên về phương án nâng tuổi nghỉ hưu của NLĐ, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp cho biết, phương án nâng dần độ tuổi nghỉ hưu của NLĐ sẽ được Bộ tính toán, đề xuất để việc kéo dài tuổi nghỉ hưu không áp dụng với tất cả lao động.

Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cho biết, việc điều chỉnh lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu của NLĐ có rất nhiều phương án được Bộ tính toán, cân nhắc. Tuy nhiên, hiện có 2 phương án được đưa vào dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi: Phương án 1 là giữ nguyên tuổi nghỉ hưu theo quy định hiện hành; Phương án 2 là từ 01/01/2021 cứ mỗi năm tăng thêm 06 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. “Nếu điều chỉnh tuổi nghỉ hưu nhanh sẽ gây cú sốc lớn cho thị trường lao động, nên Phương án 2 được đưa ra đã tính tới yếu tố tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình hợp lý” - Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp thông tin. 

Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cũng nhấn mạnh, những người làm các ngành nghề độc hại, nguy hiểm sẽ được nghỉ hưu sớm hơn, còn những người là lao động chất lượng cao, chuyên gia giỏi... thì sẽ thuộc đối tượng tăng tuổi nghỉ hưu. Bộ sẽ tiến hành đánh giá các ngành nghề cần lao động chất lượng cao, đòi hỏi kỹ năng để đưa ra những quyết định cụ thể. 

Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp

Theo Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp hơn 50 năm qua chính sách quy định tuổi nghỉ hưu đối với nam (60 tuổi), nữ (55 tuổi) của nước ta không hề thay đổi. Trong khi phần lớn các nước đã thực hiện việc nâng dần tuổi nghỉ hưu, nhiều nước đang thực hiện nghỉ hưu ở độ tuổi 65-67 tuổi. “Chúng ta cần phải nhìn vào thực tế, bởi dân số Việt Nam hiện đang trong giai đoạn dân số già. Nếu như trước đây, mỗi năm chúng ta có 1,5-1,7 triệu lao động tham gia vào thị trường lao động, thì hiện nay chỉ còn 800.000-900.000 người tham gia vào thị trường lao động/năm. Trong tương lai còn giảm nữa.” - Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp lưu ý.

Mặt khác, dự kiến những ngành nghề, NLĐ sẽ áp dụng lộ trình nâng tuổi nghỉ hưu cao hơn 60 (đối với nữ) hay 62 (đối với nam) sẽ là những lao động có trình độ, chuyên môn cao. Đồng thời, cũng có lĩnh vực, ngành nghề NLĐ sẽ nghỉ hưu sớm hơn tuổi được quy định như những ngành nghề lao động nặng nhọc, độc hại. Do đó, sự chênh lệch tuổi nghỉ hưu sẽ không quá 5 năm so với quy định.

Dự kiến dự án Bộ luật Lao động sửa đổi sẽ được trình Quốc hội khóa XIV cho ý vào kỳ họp tháng 5/2019, và thông qua dự án luật vào kỳ họp tháng 10/2019./.

Thủy Hà

Liên quan tới tăng tuổi nghỉ hưu trong sửa đổi Bộ luật Lao động, tại Hội nghị tổng kết công tác Lao động - người có công và xã hội năm 2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, nhiều ý kiến cho rằng tuổi thọ trung bình của người Việt đã tăng lên 73-74 tuổi, nhưng vẫn để tuổi nghỉ hưu với nữ là 55, nam là 60 liệu còn hợp lý, có gây mất cân đối Quỹ bảo hiểm xã hội?. Do vậy, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cần tính toán tuổi nghỉ hưu hợp lý để đảm bảo ổn định Quỹ BHXH, đời sống người lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp.../.

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam