Thấm đượm nghĩa tình Tây Nguyên

10/05/2017 01:07:26
Cứ mỗi độ tháng 04 về, trên khắp dải đất hình chữ S, mỗi người con đất Việt lại được nhắc nhớ về ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/04/1975. Nhưng có lẽ đong đầy cảm xúc nhất vẫn là với những người đã từng mặc áo lính - những cựu chiến binh khi nhớ về ngày “đất nước trọn niềm vui”. Trong niềm hồi ức đó, Hội cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam tổ chức chuyến hành quân về thăm lại chiến trường xưa, nơi Tây Nguyên đại ngàn - địa bàn trọng điểm mở đầu cho cuộc Tổng Tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

 

Điểm hẹn Tây Nguyên
Ngày 24/04/2017, từ thủ đô Hà Nội, sau khoảng hơn một giờ bay, các cựu chiến binh tham gia chuyến hành quân thăm lại chiến trường Tây Nguyên đã có mặt tại sân bay Liên Khương, tỉnh Lâm Đồng.
Vừa bước xuống máy bay, đang mải ngắm nhìn toàn khung cảnh sân bay Liên Khương được thiết kế theo hình dáng bông hoa cúc quỳ (loài hoa đặc trưng của Lâm Đồng), chúng tôi bất ngờ khi thấy sự xuất hiện của Phó Giám đốc BHXH tỉnh Lâm Đồng Đậu Tú Lan, Tổng Biên tập Tạp chí BHXH Dương Văn Thắng, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam, 03 đồng chí cựu chiến binh là Trần Xuân Bách, Phạm Ngọc Uyên, Nguyễn Mạnh Thường (thuộc Chi hội 9, bao gồm các cựu chiến binh của Văn phòng BHXH Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh và Trung tâm Giám định và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Nam), cùng một số cán bộ của BHXH tỉnh Lâm Đồng.
Đây là sự chào đón khá bất ngờ. Tổng Biên tập Tạp chí BHXH Dương Văn Thắng, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam đã có mặt tại Lâm Đồng từ ngày 22/04, dự hội nghị toàn quốc của Hội Nhà báo Việt Nam và quyết định cùng đồng đội hành quân thăm lại chiến trường xưa Tây Nguyên, dù kế hoạch trước đó dự kiến là khó có thể tham gia.
Cũng bất ngờ thú vị với các thành viên tham gia chuyến hành quân khi biết cựu chiến binh Phạm Ngọc Uyên (thuộc Trung tâm Giám định BHYT và Thanh toán Đa tuyến khu vực phía Nam) lại là nữ; trước đó khi nghe tên ai cũng tưởng là nam. Qua những câu chuyện ban đầu, nữ cựu chiến binh này nhanh chóng đem lại tinh thần vui vẻ và cũng không kém chất lính so với các đồng đội nam. Đã ở tuổi khá cao và nhất là vừa trải qua chuyến xe đêm đi từ TP. Hồ Chí Minh, có mặt tại Đà Lạt, Lâm Đồng lúc 03 giờ sáng nhưng người nữ bác sĩ quân y ngày nào và nay là giám định viên BHYT vẫn rất háo hức, không chút mệt mỏi; nhiệt tình đón những người đồng đội từ miền Bắc bay vào.
Như vậy, chuyến hành quân về thăm lại chiến trường xưa Tây Nguyên đã sẵn sàng với 24 cựu chiến binh. Tối 25/4, cựu chiến binh Nguyễn Minh Thảo, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam đang có chuyến công tác tại Đăk Lắk cũng có mặt ăn cơm tối cùng đoàn, khi đoàn vừa hành quân từ Lâm Đồng sang. Ngày 26/4 cựu chiến binh Mai Xuân Nam, Phó Trưởng Ban Thực hiện chính sách BHXH sau khi hoàn thành nội dung tại Hội nghị Giao ban Thực hiện chính sách BHXH tại TP.Hồ Chí Minh cũng có mặt gia nhập đoàn tại TP. Buôn Ma Thuột.


Tây Nguyên và những trang sử hào hùng
Trong suốt 06 ngày “hành quân” qua những địa danh, càng đi chúng tôi càng hiểu rõ hơn về những trang sử của mảnh đất Tây Nguyên bất khuất, kiên cường. Với tính chất quan trọng về mặt địa chính trị, thực dân Pháp và đế quốc Mỹ luôn cố gắng kiểm soát Tây Nguyên chặt chẽ; hiếm có khu vực nào ở nước ta lại có nhiều nhà tù nổi tiếng về sự tàn bạo như ở đây. Hầu hết tại các tỉnh của khu vực này đều được sớm xây dựng nên những nhà tù giam giữ những người hoạt động cách mạng yêu nước. Đó là nhà đày Buôn Ma Thuột được hình thành từ năm 1900 và xây dựng hoàn chỉnh quy mô vào năm 1930; nhà lao Pleiku được xây dựng năm 1925; ngục Kon Tum được xây dựng từ năm 1905. Các nhà tù này nằm tại các vị trí mà xưa kia vốn là chốn rừng sâu nước độc, nhằm lợi dụng điều kiện khí hậu khắc nghiệt làm giảm ý chí chiến đấu, dễ dàng thủ tiêu, đồng thời ngăn chặn việc vượt ngục trốn thoát của tù nhân.
Trực tiếp đến đây, bước qua từng phòng giam, nghe lại những câu chuyện kể về những người tù mới thấy lạnh người trước sự tàn bạo ở chốn lao tù trong chiến tranh.  Số lượng tù chính trị tại các nhà tù này thực sự là những con số ám ảnh. Điển hình nhất là tại nhà đày Buôn Ma Thuột, cao điểm nhất vào năm 1930, số lượng tù chính trị lên đến 700 người;  tổng số tù nhân chính trị bị đày ở đây qua các phong trào: 1929, 1930, 1939, 1940-1945 lên đến khoảng 3.800 người, gồm đại bộ phận là đảng viên Cộng sản, trong đó có những Ủy viên Trung ương, Xứ ủy, Huyện ủy và Chi ủy. Con số tù chính trị nhà lao Pleiku cũng lên tới hàng ngàn. Còn với ngục Kon Tum, chỉ tính riêng giai đoạn cao trào cách mạng Xô Viết - Nghệ Tĩnh (1930-1931) đã có trên 500 lượt tù chính trị bị bắt giam và đày ải.
Các tù nhân đều bị tra tấn bằng các hình thức hết sức dã man, tàn bạo. Với nhà đày Buôn Ma Thuột, quản ngục tên Moshine trở thành biểu tượng cho sự tàn ác với câu nói: “ngày nào không đánh, đá được lính tráng; không đánh đập, giết chết được phạm nhân thì tối về ăn không ngon cơm” (theo “Vượt ngục Đắc Mil” của Nguyễn Tạo – một trong những người trốn khỏi nhà đày Buôn Ma Thuột vào tháng 12/1942). Tại nhà lao Pleiku, những hình thức tra tấn kinh khủng nhất phải kể đến việc treo ngược người tù lên, bên dưới đốt lửa và cắm chông; bỏ người tù vào thùng phuy, rồi dùng dùi đánh vào thành thùng đinh tai nhức óc đến khi chảy máu tai; dùng nước xà phòng đổ vào miệng; hoặc dùng điện chích vào người; biệt giam trong buồng chẹt (hầm kín, không ánh sáng, chỉ rộng khoảng nửa mét; người tù bị giam ở trong, nhưng chân lại bị còng thò ra ngoài cửa, hàng ngày đều bị gậy gỗ đánh vào gan bàn chân)... Tại ngục Kon Tum, chỉ trong thời gian 06 tháng, từ tháng Chạp năm 1930 đến tháng 6/1931, 295 người tù vừa phải lao động khổ sai, làm đường trong điều kiện khắc nghiệt vừa bị đánh đập tàn ác; hậu quả là 170 người phải bỏ xác chốn rừng xanh núi đỏ, nhiều người trong số đó bị thú rừng ăn thịt...
Giữa những địa ngục trần gian khét tiếng cả vùng Đông Dương một thời, dù bị tra tấn đánh đập dã man nhưng những nhà tù trên vùng Tây Nguyên lại trở thành trường học đào tạo nên những chiến sĩ cách mạng kiên cường. Từ nhà đày Buôn Ma Thuột nhiều chiến sĩ cộng sản sau này đã trở thành cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể và quân đội, trong đó có 05 đồng chí ủy viên Bộ Chính trị, 04 đồng chí trong Ban Bí thư;  19 đồng chí trong Ban chấp hành Trung ương, 01 đồng chí là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (đồng chí Võ Chí Công), 04 đồng chí Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, 43 Bộ trưởng, Thứ trưởng và tương đương; 33 xứ ủy, khu ủy, tỉnh ủy, 44 tướng lĩnh trong đó có 02 đại tướng (đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Đoàn Khuê), 02 thượng tướng... Gắn với ngục Kon Tum - nơi một thời nổi danh là rừng thiêng, nước độc là các nhà hoạt động cách mạng như: Hồ Tùng Mậu, Ðặng Thái Thuyến, Nguyễn Huy Lung, Trịnh Quang Xuân, Võ Trọng Bành, Trương Quang Trọng, Ngô Ðức Ðệ, Lê Văn Hiến… Cũng từ nhà lao Pleiku, tổ chức đảng được hình thành, rồi phát triển thành một đảng bộ trên 20 chi bộ với gần 250 đảng viên, hơn 400 đoàn viên; không những đủ sức tập hợp lãnh đạo phong trào đấu tranh trong nhà lao mà còn ảnh hưởng lớn đến phong trào cách mạng bên ngoài...
Thật khó có thể diễn tả cảm xúc của những người cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam hôm nay được quay về nghe lại những câu chuyện về những tháng năm đấu tranh đầy gian khổ, được lặng lẽ bước giữa chốn lao tù, qua những phòng giam, buồng chẹt xưa để mường tượng, tưởng nhớ đến những người đồng chí, đồng đội đã hy sinh, nằm lại làm nên một Tây Nguyên kiên cường, bất khuất.  
Bên cạnh những cuộc đấu tranh kiên cường tại những địa ngục trần gian, Tây Nguyên còn được ghi danh trong những trang sử hào hùng của dân tộc với vai trò là địa bàn trọng điểm mở đầu cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.  
Chiến dịch Tây Nguyên với trận đánh then chốt tại Buôn Ma Thuột, diễn ra từ ngày 10 đến 11/3/1975. Điểm nhấn đặc biệt và cũng là nét đặc sắc về nghệ thuật đánh trận ở trận này là ta đã khéo nghi binh, nhử địch về hướng Kon Tum, Pleiku rồi hãm chúng ở đó; khiến địch ở Buôn Ma Thuột sơ hở, tạo thuận lợi cho ta hình thành thế trận chia cắt phân tán lực lượng thành hai khối ở Bắc và Nam Tây Nguyên, qua đó vây hãm rồi tiến công địch trên toàn vùng.
Chiến thắng Buôn Ma Thuột có ý nghĩa to lớn, làm đảo lộn thế trận phòng ngự của địch ở Tây Nguyên, buộc chúng phải rút bỏ Kon Tum và Pleiku, tạo điều kiện cho ta phát triển tiến công giải phóng toàn bộ Tây Nguyên và một số tỉnh ở duyên hải Trung Bộ, mở ra bước ngoặt quyết định cho quân và dân ta phát triển cuộc Tổng Tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vào ngày 30/04/1975.
Cũng cần nói thêm, vào năm 1975, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã chọn Đà Lạt, Lâm Đồng là địa điểm để tổ chức Hội nghị Tổng kết chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam. Như vậy, Tây Nguyên là địa bàn trọng điểm mở màn cuộc Tổng Tiến công và cũng là vùng đất ghi dấu ấn cho sự kết thúc thắng lợi, mở ra một trang sử mới cho dân tộc.
Thật ý nghĩa làm sao khi vào những ngày tháng 04 này, những người lính năm xưa được bước trên những con đường của Buôn Ma Thuột, của Tây Nguyên. Trong suốt hành trình đó, có một hình ảnh khá tình cờ nhưng rất đẹp và cảm động còn đọng lại trong tôi. Đó là khi những cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam bước vào căn phòng của Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk để xem lại sa bàn mô tả trận đánh Buôn Ma Thuột đã có rất đông các em học sinh tiểu học ngồi ở đó. Các em đang ngồi với tâm thế rất nghiêm trang, trật tự, chăm chú dõi theo hình ảnh, âm thanh được trình chiếu, mô phỏng chiến thắng Buôn Ma Thuột. Thật xúc động khi trong gian phòng của Bảo tàng, thế hệ  tương lai của Tây Nguyên cùng các cựu chiến binh ôn lại trang sử hào hùng năm xưa, khắc sâu đạo lý uống nước nhớ nguồn.

Thắm tình đồng đội, đồng chí và nghĩa tình quân dân
Trong số các cựu chiến binh tham dự chuyến “hành quân” về Tây Nguyên lần này có một số gương mặt mới. Một trong số đó là cựu chiến binh Vũ Văn Tuy, trước đây công tác tại BHXH TP. Hà Nội, mới chuyển về làm việc tại Vụ Thanh tra - Kiểm tra và là thành viên mới của Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam. Qua câu chuyện, tôi được biết cựu chiến binh Vũ Văn Tuy cũng đã từng trải qua những khoảnh khắc sinh tử trong chiến tranh biên giới phía Bắc tại mặt trận Hà Tuyên (nay là Hà Giang, Tuyên Quang). Lần đầu được tham dự chuyến hành quân về thăm lại chiến trường xưa cùng Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam nhưng anh lính biên giới năm nao lại có được một kỷ niệm rất đẹp – một cuộc hội ngộ giữa Tây Nguyên, gặp lại đồng đội cùng chiến trường xưa. Người đồng đội này chính là Giám đốc BHXH huyện Chư Sê (thuộc BHXH tỉnh Gia Lai) Nguyễn Tích Việt – cũng là người đã đón đoàn Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam ngay khi chuyến xe từ Đắk Lắk đến địa phận tỉnh Gia Lai. Cuộc gặp bất ngờ vào trưa ngày 27/4, chỉ với câu nói “tôi là lính đánh trận ở biên giới phía Bắc”, một tín hiệu vừa đủ để những người đồng đội cũ từng có mặt tại điểm nóng Thanh Thuỷ, Vị Xuyên, Hà Giang được kết nối với nhau. Cuộc trò chuyện riêng về những hồi ức của hai người, trong khoảng thời gian không dài nhưng chắc chắn đong đầy kỷ niệm. Hai đồng chí đều mong muốn sẽ sớm trở lại Hà Giang trong tương lai gần. “Tuần sau sẽ có chuyến công tác vào Gia Lai, chắc chắn chúng tôi sẽ gặp lại và hàn huyên với nhau nhiều hơn”, cựu chiến binh Vũ Văn Tuy nhắc lại nhiều lần với tôi như vậy.
Giữa những bận rộn của công việc, lo toan của cuộc sống, có được những cuộc hội ngộ như vậy thật khó có niềm vui nào bằng. Chuyến hành quân về Tây Nguyên của Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam có được không ít những niềm vui như thế. Tình đồng chí, đồng đội luôn thấm đẫm trong các câu chuyện, các buổi giao lưu; sự nhiệt tình chân thành luôn có ở mỗi vùng đất chúng tôi đi qua, mỗi con người chúng tôi gặp mặt. Tây Nguyên hoá ra rất gần gũi với chúng tôi. Gần gũi từ cái tên huyện Lâm Hà - ghép lại từ hai cái tên Lâm Đồng và Hà Nội; từ những tên làng, tên xã như Đan Phượng, Gia Lâm, Hoài Đức, Liên Hà, Mê Linh, Phúc Thọ...  địa bàn với đa số cư dân là những người từ Hà Nội vào Lâm Đồng xây dựng kinh tế mới từ năm 1976. Ở các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum, chúng tôi cũng gặp nhiều đồng chí, đồng đội từ các miền quê phía Bắc vào đây sinh sống và lập nghiệp. Có lẽ cũng vì thế mà những làn điệu chèo vốn là loại hình nghệ thuật phổ biến của vùng Đồng bằng Bắc Bộ do  đồng chí Chủ tịch Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam Dương Văn Thắng thể hiện trong các buổi giao lưu luôn thu hút sự chú ý và gợi lên nhiều cảm xúc.
Xúc động nhất trong lúc trò chuyện trước giờ chia tay với những cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam, Giám đốc BHXH tỉnh Kon Tum Trần Văn Lực lưu luyến, bịn rịn chẳng muốn rời. Với tình cảm chân thành, mến khách đã hát tặng các cựu chiến binh bài hát “cho dù có đi nơi đâu, ta vẫn không quên được nhau”. Đáp lại, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam Dương Văn Thắng cũng bày tỏ tình cảm trân trọng với ca khúc “Chia tay hoàng hôn”, như chẳng muốn rời xa đồng chí, đồng nghiệp, đồng bào các dân tộc và mảnh đất Tây Nguyên yêu dấu…  
 Còn Giám đốc BHXH tỉnh Gia Lai Thới Văn Đạo thì nhất quyết không chịu ra về cho đến khi chúng tôi làm xong thủ tục chuyến bay về Hà Nội đêm 29/4.
Đây có lẽ là hình ảnh chia tay đặc biệt nhất trong các chuyến đi của Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam từ trước đến nay. Tình cảm của những người đồng đội, đồng chí từ vùng đất Tây Nguyên đại ngàn thực sự khiến chúng tôi xúc động và ấm áp vô cùng.

Những ấn tượng khó quên
Từ những sắc màu của xứ sở ngàn hoa Đà Lạt, đến những điều thú vị khi được tìm hiểu văn hoá các dân tộc ở Buôn Ma Thuột, nghề săn bắt và thuần dưỡng voi ở Bản Đôn với huyền thoại Ama Kông, cảm nhận nắng gió ở “phố núi mờ sương” với Biển Hồ - Pleiku, hoà nhịp trong không gian văn hoá cồng chiêng ở Konplong - Kon Tum… Thật khó có thể kể hết những trải nghiệm trong suốt chuyến đi. Chuyến hành quân về thăm lại chiến trường xưa Tây Nguyên trong 06 ngày của Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH Việt Nam đã kết thúc với nhiều ấn tượng khó quên – đó là cảm nhận chung từ hầu hết các thành viên tham gia chuyến đi.
Riêng cựu chiến binh Phạm Ngọc Uyên – người cũng đã từng có nhiều dịp đi đến nhiều vùng đất khác nhau, nhưng chuyến hành quân cùng những người đồng đội Hội Cựu chiến binh cơ quan BHXH đem đến nhiều cảm nhận khác biệt. Được mặc lại màu áo lính khiến người nữ bác sĩ quân y đong đầy nỗi nhớ về kỷ niệm những ngày tháng ở chiến trường biên giới Tây Nam. Không có những bức ảnh chụp trong chuyến “hành quân” về Tây Nguyên được chia sẻ trên mạng xã hội, có lẽ không nhiều người biết rằng nữ giám định viên BHYT của Trung tâm giám định BHYT đã từng có những năm tháng tuổi trẻ xông pha về miền đất đầy khói lửa chiến tranh. Bên cạnh đó, lần đầu tiên tham gia hành quân, nên nữ cựu chiến binh cũng rất ấn tượng với kế hoạch, chương trình các hoạt động giao lưu suốt chuyến đi; tất cả đều rất có ý nghĩa truyền thống, phong phú, sinh động, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương theo tác phong quân đội nhưng ấm áp tình đồng chí, đồng đội.  
Với Viện trưởng Viện khoa học BHXH Lưu Viết Tĩnh, khi còn là một anh lính tân binh đã được hành quân qua Tây Nguyên trong những ngày tháng sôi động của đất nước, trở lại sau 42 năm, ấn tượng nhất là tình cảm của đồng bào dân tộc Tây Nguyên với những anh bộ đội vẫn vẹn nguyên và rất đẹp; họ vẫn rất mộc mạc, chân chất, tin tưởng người làm cách mạng; tâm hồn họ thật đẹp say sưa cùng điệu múa cồng chiêng với những người cựu chiến binh trong đêm liên hoan lửa trại ở Konplong, Kon Tum…
Những cựu chiến binh tay trong tay cùng những đồng bào bào dân tộc bên điệu múa cồng chiêng giữa ánh lửa bập bùng cũng là hình ảnh đẹp, ấn tượng và được Giám đốc BHXH tỉnh Kon Tum Trần Văn Lực nhắc lại nhiều nhất với chúng tôi. Đồng chí Trần Văn Lực tâm sự: “Các anh về thăm lại chiến trường xưa, nơi đây đồng bào các dân tộc Tây Nguyên luôn khắc sâu hình ảnh quý mến của anh Bộ đội Cụ Hồ. Chúc các anh sức khỏe để trên trận tuyến bảo đảm An sinh xã hội, tiếp tục đóng góp nhiều hơn nữa cho Tổ quốc”./.

Ghi chép của Minh Đức

Hà Nội, 30/4/2017

 

 

 

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam