Thi đua yêu nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh

20/08/2015 15:48:02
Tư tưởng Hồ Chí Minh về Thi đua yêu nước chứa đựng tính triết lý và biện chứng giữa các mặt, đem lại kết quả lớn trong sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, xây dựng đất nước. Rất nhiều năm đã trôi qua kể từ khi Người phát động phong trào Thi đua yêu nước, đất nước hôm nay đã có nhiều đổi thịt thay da nhưng ý nghĩa của phong trào Thi đua ái quốc theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì vẫn vẹn nguyên giá trị.

Yêu nước là truyền thống quý báu của dân tộc ta. Nhưng chỉ trong chế độ mới - chế độ dân chủ nhân dân và xã hội chủ nghĩa - thì mới có thi đua và thi đua yêu nước. Thi đua yêu nước là thổi lòng yêu nước, giác ngộ chính trị vào công việc bình thường hằng ngày của mọi người, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trong lao động, sản xuất, chiến đấu và các công việc khác.
Nhân ngày Quốc tế lao động 01/05/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi: “Mỗi một người và toàn thể công nhân ta phải ra sức xung phong trong phong trào Thi đua ái quốc” và ra Lời kêu gọi Thi đua yêu nước. Từ đó trở đi, một phong trào Thi đua yêu nước được nhóm lên khắp cả nước. Trong dịp 1000 ngày kháng chiến, Người khẳng định: “Từ cuộc vận động Tăng gia sản xuất và Luyện quân lập công, chúng ta đã tiến đến phong trào Thi đua ái quốc khắp mọi mặt, khắp mọi nơi. Với lòng nồng nàn yêu nước và lực lượng vô cùng tận của nhân ta, cuộc Thi đua ái quốc nhất định sẽ thành công to”. Đúng dịp này, ngày 11/06/1948, Người có Lời kêu gọi Thi đua ái quốc và phong trào Thi đua ái quốc chính thức, thật sự bắt đầu. Từ đó trở đi, Người thường xuyên quan tâm, theo dõi chỉ đạo, động viên phong trào đến tận những tháng ngày trước lúc Người đi xa.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về Thi đua yêu nước là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về nội dung, phương thức và ý nghĩa của thi đua.

Thứ nhất, thi đua tăng cường đoàn kết, đoàn kết đẩy mạnh thi đua
Thi đua, dù cá nhân hay tập thể; dù các dân tộc đa số hay thiểu số; dù lương hay giáo; già trẻ hay gái trai; dù công, nông hay binh, sĩ... tất cả đều nhằm vào một mục đích là diệt giặc dốt, diệt giặc đói, diệt giặc ngoại xâm. Chính mục đích đó là chất keo liên kết mọi giai tầng, mọi hạng người. Trước kia, ai lo việc nấy, nhất là giữa lao động trí óc và lao động chân tay. Giữa các hạng người cảm tình chưa được thân mật. Nhưng nhờ có thi đua và qua thi đua mà mọi người cảm thấy cần nhau hơn, gần gũi nhau hơn, không thể thiếu được nhau trong công cuộc cách mạng. Ví dụ, muốn bộ đội đủ ăn, đủ mặc, đủ vũ khí, đánh mạnh, thắng nhiều, thì trí thức thi đua phát minh sáng chế, nông dân thi đua làm nhiều lúa, công nhân thi đua sản xuất nhiều súng, đạn. Ngược lại, trong lúc thi đua diệt giặc lập công, thì bộ đội luôn nhớ đến đồng bào và khuyến khích lẫn nhau diệt nhiều giặc cho đồng bào làm ăn yên ổn. Thi đua tăng cường đoàn kết còn thể hiện ở chỗ một tấm gương sáng trong thi đua sẽ lôi cuốn nhiều người trong dòng chảy của cả dân tộc, tạo ra tấm lòng tương thân tương ái trong cộng đồng.

Thứ hai, thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua và những người thi đua là những người yêu nước nhất
Thi đua như đã nói ở trên là mọi người, mọi nhà, mọi ngành gắng phát triển tài năng, sáng kiến của mình, làm nhanh, làm tốt, làm đẹp nhằm tăng năng suất, tiết kiệm nguyên vật liệu, diệt được nhiều giặc thì đó là một cách yêu nước thiết thực và tích cực. Bởi vì yêu nước là làm cho nước mau hòa bình, thống nhất, độc lập, giàu mạnh. Càng thi đua, năng suất càng cao, kết quả là lực lượng của ta về mọi mặt đều tăng nhiều lần. Ta sẽ diệt giặc gấp nhiều lần, thắng lợi gấp nhiều lần. Kết quả là kháng chiến sẽ thắng lợi, kiến quốc sẽ thành công và đi đến dân giàu, nước mạnh. Hiểu như vậy thì một người tự cho mình là yêu nước thì phải thi đua. Bởi vì chỉ có qua thi đua - với kết quả cụ thể - thì mới bộc lộ và ngày càng bộc lộ tinh thần yêu nước. Yêu nước - thứ của quý kín đáo - không thể cất giấu trong rương, trong hòm, mà phải được đưa ra trưng bày. Tinh thần yêu nước thì phải được thực hành vào công việc kháng chiến, kiến quốc. Và như vậy thì rõ ràng là những người thi đua làm tăng năng suất lao động là những người yêu nước nhất.

Thứ ba, thi đua là tinh thần quốc tế, làm cho nhân dân ta đoàn kết với nhân dân lao động thế giới
Bản chất khái niệm Thi đua hay Thi đua yêu nước đã chứa đựng tinh thần quốc tế. Bởi vì chỉ có các nước xã hội chủ nghĩa, các nước dân chủ mới thì mới có thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, diệt giặc lập công. Làm những công việc đó là lợi ích cho bản thân, dân tộc, cho các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới. Mặt khác, thi đua trong các nước xã hội chủ nghĩa có một mục tiêu chung là tiêu diệt kẻ thù chung của nhân loại tiến bộ, vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Trên thực tế, vì những cái chung đó mà nhân dân ta rất quan tâm tới phong trào thi đua của các nước; ngược lại, nhân dân và báo chí các nước cũng rất quan tâm và vui mừng vì những thành tích trong phong trào thi đua của ta. Tất cả những điều đó cho thấy tinh thần quốc tế của thi đua.

Thứ tư, thi đua cải tạo con người
Nếu lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội thì thi đua được hiểu là một loại lao động ở một cung bậc khác, cao hơn, tức là cùng nhau đem hết tài năng, sức lực ra làm, nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác, học tập. Và nếu lao động là vẻ vang, sáng tạo ra xã hội, thì thi đua càng vẻ vang, càng sáng tạo xã hội. Bởi vì, càng thi đua thì càng phải tìm tòi, học hỏi, cầu tiến bộ. Do sáng kiến và kinh nghiệm trong thi đua mà lao động chân tay nâng cao trình độ kỹ thuật; lao động trí óc thì gần gũi, giúp đỡ, cộng tác và học hỏi những người lao động chân tay. Như vậy, phong trào thi đua làm cho công nông binh trí thức hóa, và trí thức thì lao động hóa. Đó chính là một mặt quan trọng của ý nghĩa thi đua cải tạo con người. Mặt khác, đã là chiến sĩ thi đua thì họ là những người giàu tinh thần trách nhiệm, tận trung với nước, tận hiếu với dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, chống tham ô, lãng phí, quan liêu. Vì vậy, phong trào thi đua càng sâu rộng, càng có nhiều con người tốt, tạo đà cho sự phát triển của xã hội, của cách mạng. Có thể nói, những người thi đua là những người đạo đức nhất. Bởi vì, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Anh hùng, chiến sĩ thi đua là những người tiên phong trong sản xuất, mà cũng là gương mẫu về đạo đức cách mạng. Họ đặt lợi ích chung của dân tộc trên lợi ích riêng của cá nhân. Họ toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân chứ không phải nửa tâm nửa ý. Họ không  sợ khó nhọc, ra sức vượt mọi khó khăn để hoàn thành và hoàn thành vượt mức nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao cho họ, chứ không suy bì hơn thiệt của cá nhân, không ganh tị về địa vị và hưởng thụ. Họ không giấu nghề, không dìm những người anh em chung quanh mình, họ giúp đỡ mọi người cùng tiến bộ. Họ không tự kiêu, tự mãn, tự tư tự lợi”.

Thứ năm, mọi người, mọi nhà, mọi ngành, mọi địa phương thi đua. Thi đua  ích nước, lợi nhà
Thi đua như đã nói, người người thi đua, nhà nhà thi đua, ngành ngành thi đua, các địa phương thi đua. Tất cả công, nông, bộ đội, du kích, dân quân, viên chức, văn nghệ sĩ, nhà giáo dục, đồng bào tư sản, địa chủ, các xã, Khu ủy, Tỉnh ủy, cán bộ của Hội... thi đua. Cá nhân với cá nhân, đoàn thể với đoàn thể, cơ quan với cơ quan, các địa phương, các đơn vị bộ đội thi đua với nhau, tóm lại cả nước thi đua. Và thi đua về mọi mặt quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa... Thi đua như vậy sẽ lợi nhà. Ví dụ, nông dân, khi chưa thi đua, làm một mẫu thu được 30 nồi; khi đã thi đua, làm một mẫu được 31, 32 nồi hoặc nhiều hơn nữa. Thi đua như vậy sẽ ích nước. Bởi vì ngoài phần thóc nộp cho Chính phủ, phần thóc ăn, phần thóc thừa bán cho Chính phủ. Chính phủ mua thóc để nuôi cán bộ, bộ đội và làm các việc ích chung. Tăng gia nhiều, thừa thóc nhiều, bán thóc cho Chính phủ càng nhiều hơn. Nếu tăng gia nhiều nhất trong địa phương, còn được Chính phủ khen thưởng.

Thứ  sáu, thi đua là phải làm cho nhiều, nhanh, tốt, rẻ
Bản chất thi đua trước hết là làm ra nhiều sản phẩm (lương thực, đạn dược, thuốc men, diệt nhiều địch...). Chỉ có làm nhiều mới đủ dùng, phục vụ tốt cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc ngày càng phát triển. Nhiều nhưng phải nhanh. Đi đường ai cũng muốn mau tới đích. Làm cách mạng cũng muốn mau thắng lợi cuối cùng. Và ta có điều kiện làm nhanh, vì nhân dân lao động đã trở thành người chủ. Khả năng tiềm tàng trong nhân dân là vô tận. Nhanh là hết sức quan trọng, nhưng phải hiểu đúng thế nào là nhanh và bằng cách nào để nhanh. Nhanh không phải chỉ gắng sức lên từng lúc, từng đợt. Nhanh là phải tiến bước không ngừng và bước sau bao giờ cũng phải dài hơn, vững hơn bước trước. Đó là tư tưởng cách mạng không ngừng. Muốn nhanh thì trước hết phải tiêu diệt tư tưởng bảo thủ, rụt rè trong từng người. Phải không ngừng cải tiến công tác. Và lúc nào cũng phải làm bước trước chuẩn bị bước sau, làm hôm nay chuẩn bị ngày mai. Làm nhiều, làm nhanh cốt tăng nhanh mức sống của của nhân dân lao động, tăng nhanh tích lũy để xây dựng công nghiệp, mở mang kinh tế. Cho nên nhiều, nhanh lại phải đi đôi với tốt. Nếu chỉ nhiều, nhanh mà không nghĩ đến tốt, thì kết quả cuối cùng vẫn không nhiều, nhanh. Ví dụ, một nhà máy, nếu xây dựng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, có thể dùng được 50 năm. Nhưng nếu xây dựng không đúng  tiêu chuẩn kỹ thuật, thì chỉ vài chục năm sau, sẽ xuống cấp, không an toàn. Như vậy, khác nào bỏ vốn xây dựng một nhà máy mà chỉ được một nửa nhà máy. Trong công tác xây dựng cơ bản, cũng như trong việc sản xuất máy móc, dụng cụ, hàng tiêu dùng, nhiều, nhanh và tốt luôn gắn bó với nhau như vậy. Nguy hại hơn, vì muốn có nhiều “thành tích” hoặc muốn được hưởng mức công cao, nên làm bừa, làm ẩu. Làm như vậy rất có hại. Hại cho sản xuất, hại cho xây dựng kinh tế chung, hại cho đời sống nhân dân.
Thói thường, nhiều thì khó nhanh; nhanh thì khó tốt; tốt thì khó rẻ. Nhưng đó chỉ là “thói thường” khi người lao động còn phải bán mình như một món hàng để kiếm sống. Còn “đối với chúng ta, những người lao động đang làm chủ và xây dựng cuộc sống mới, thì NHIỀU, NHANH, TỐT, RẺ lại gắn bó với nhau như da với thịt”. Nếu làm nhiều, làm nhanh, làm tốt nhưng lại không rẻ - nghĩa là phải dùng quá nhiều sức người, sức của - thì rốt cuộc vẫn không đạt được mục đích tăng nhanh mức sống của nhân dân và tăng nhanh tích lũy để mở mang kinh tế. Tăng năng suất là tiết kiệm sức người, sức của, thời gian trong sản xuất và xây dựng. Đó là cách làm vừa nhanh vừa rẻ. Lại còn phải tính toán chi ly trong việc dùng nguyên liệu, vật liệu (dùng hợp lý, không bị loại bỏ, dùng loại rẻ thay loại đắt, dùng thứ sẵn có ở gần thay thế ở xa chở tới...). Tăng năng suất lao động, tiết kiệm nguyên vật liệu, quy đến cùng là tiết kiệm vốn. Ngoài ra, tiết kiệm vốn còn một cách nữa là làm cho vốn “quay vòng nhanh”. Tóm lại thi đua tăng năng suất lao động, tiết kiệm vốn, tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu, không ngừng giảm được giá thành, mà còn dôi ra một số khá lớn sức người, sức của để sản xuất thêm nhiều hàng hóa, xây dựng thêm nhiều xí nghiệp mới, Thế là đã nhiều, nhanh lại rẻ. Và do rẻ, nên càng nhiều, nhanh. Cho nên: “Làm nhanh mà không tốt/Có gì là vẻ vang?/Đã là người làm chủ/Tính toán phải đàng hoàng/Nhiều, nhanh, tốt, rẻ rõ ràng/Lợi dân, lợi nước đôi đàng vẹn đôi”.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về Thi đua yêu nước chứa đựng tính triết lý và biện chứng giữa các mặt, đem lại kết quả lớn trong sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, xây dựng đất nước. Nhờ thi đua mà bộ đội diệt được nhiều giặc, công nhân làm ra nhiều sản phẩm, nông dân sản xuất được nhiều lương thực, trí thức có nhiều sáng kiến trong hoạt động khoa học, thanh niên học sinh có nhiều tiến bộ trong học tập, lao động sản xuất, trong Đảng bớt đi được nhiều thói hư tật xấu, cán bộ đảng viên trong sạch hơn, gương mẫu hơn... Tóm lại, thi đua đã tạo ra một không khí mới, xung lực mới trong diệt giặc dốt, diệt giặc đói, diệt giặc ngoại xâm, diệt giặc nội xâm, trong xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Rất nhiều năm đã trôi qua kể từ khi Người phát động phong trào Thi đua yêu nước, đất nước hôm nay đã có nhiều đổi thịt thay da nhưng ý nghĩa của phong trào Thi đua ái quốc theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì vẫn vẹn nguyên giá trị. Đặc biệt, khi chúng ta đang Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, rõ ràng thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu là yêu nước. Và những người yêu nước là những người quyết tâm thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu nhất. Đây không phải là việc làm nhất thời mà phải thường xuyên, tiến dần dần, tiến mãi mãi. Cuộc vận động phải biến thành những việc làm, hành động thiết thực, cụ thể. Đó mới thật sự là đạo đức, là yêu nước theo tư tưởng và tấm gương Hồ Chí Minh./.

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam