Toạ đàm về khởi kiện doanh nghiệp trốn đóng BHXH

09/05/2017 03:04:58
Ngày 8/5/2017, Cổng TTĐT Chính phủ tổ chức tọa đàm trực tuyến về những vấn đề liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình khởi kiện doanh nghiệp trốn đóng BHXH. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi; Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Mai Đức Chính; Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Đào Việt Ánh là những khách mời của chương trình.

Tại buổi tọa đàm, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Đào Việt Ánh nêu rõ, quyền an sinh xã hội là một trong những quyền cơ bản đã được quy định trong Hiến pháp. Chính vì vậy, BHXH Việt Nam đặc biệt quan tâm vấn đề này. Mặc dù đã có rất nhiều giải pháp trong thời gian qua nhưng tình trạng nợ đóng, trốn đóng BHXH vẫn còn diễn ra khá phổ biến. Đơn cử, số doanh nghiệp tham gia BHXH là trên 235.000 doanh nghiệp, trong khi đó dữ liệu do cơ quan thuế quản lý khoảng gần 500.000 doanh nghiệp, như vậy gần 50% doanh nghiệp hiện nay chưa tham gia BHXH, có thể gọi là trốn đóng BHXH. Về nợ đóng BHXH, tính đến cuối năm 2015 số nợ gần 10.000 tỷ đồng, tương đương với khoảng 4,88% của số phải thu. Đến cuối năm 2016 số nợ BHXH có giảm khoảng 7.500 tỷ đồng bằng khoảng 3,3% số phải thu. Quý I/2017, tình hình số nợ tăng thêm gần bằng 4,5% số phải thu, bằng gần 14.000 tỷ đồng, tăng hơn so với 2016. Tình hình nợ đọng BHXH tương đối phức tạp, số nợ hằng năm có giảm, nhưng những tháng gần đây có xu hướng gia tăng. Hiện nay nợ đóng BHXH diễn ra tương đối phổ biến ở tất cả các loại hình doanh nghiệp, ở tất cả các khối cơ quan tham gia BHXH. Trong đó, nợ đọng BHXH tập trung chủ yếu là ở khối cơ quan ngoài quốc doanh. Riêng quý I/2017, có nhiều doanh nghiệp phải tham gia, nợ BHXH tương đối dài. Đơn cử như Công ty CP xe khách Phương Trang (TP HCM) nợ 28 tỷ đồng, Cty TNHH Nam Phương (TP HCM) nợ hơn 20 tỷ đồng, Công ty CP Lilama 3 (Hà Nội) nợ hơn 25 tỷ đồng…

Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam chia sẻ, điều đáng lo ngại nhất là hiện nay có khoảng 1.400 tỷ đồng nợ BHXH từ các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc chủ bỏ trốn. Số tiền này được theo dõi trên hệ thống sổ sách đã hơn 10 năm. Đây là dạng “nợ treo” hầu như không thể thu hồi và quyền lợi của người lao động ở các doanh nghiệp này cũng bị “treo” chưa được giải quyết. Số nợ này đã làm cho hơn 193 nghìn người lao động bị ảnh hưởng đến quyền lợi.

Trước những con số “biết nói” mà Phó Tổng Giám đốc Đào Việt Anh đưa ra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi đưa ra ý kiến, tình trạng nợ đóng BHXH tăng lên cho thấy tính cấp bách của nó càng ngày càng phức tạp. Rõ ràng chính sách của Nhà nước là chính sách an sinh xã hội rất ưu việt, người lao động và chủ sử dụng lao động cũng hiểu việc đóng BHXH không những là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi của người lao động. Năm 2016 nợ đóng có xu hướng giảm đi, đầu năm 2017 tăng lên 14.000 tỷ đồng với gần 5% tổng số phải thu BHXH. Chúng ta phải tăng cường giải pháp thu nợ nguồn thu ngân sách để đảm bảo cho quỹ BHXH trong tương lai. Quỹ này nếu thu được vào quỹ BHXH không chỉ bảo toàn được quỹ, tăng được quỹ mà chúng ta mang đi đầu tư tăng trưởng.

Tại buổi tọa đàm, các đại biểu đã chỉ ra nguyên nhân khiến khởi kiện chưa đạt được hiệu quả như mong muốn là do vướng mắc về pháp lý, hiện nay không có sự đồng bộ giữa Luật BHXH, Luật Tố tụng dân sự, thậm chí cả Bộ luật Lao động và Luật Công đoàn. Theo TS Bùi Sỹ Lợi, Điều 7 của Luật BHXH giao cho Công đoàn được quyền khởi kiện các vụ án về BHXH, thì trong Bộ luật tố tụng dân sự cũng phải quy định được khởi kiện. Vì pháp luật hiện không đồng bộ dẫn đến tình trạng pháp luật có quy định nhưng không thực thi được nên phải xử lý bằng biện pháp khác. Việc chức năng thanh tra, có một phần quản lý nhà nước, thanh tra giao cho BHXH thì BHXH phải tận dụng công cụ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và sắp tới Quốc hội thông qua Bộ Luật hình sự thì điều 264 và điều 265 sẽ cho phép xử lý hình sự các tội chiếm dụng và tội trốn đóng BHXH. Ngoài việc xử phạt, truy thu thì chúng ta cũng phải có hình thức xử phạt bổ sung chắc hiệu quả sẽ tốt hơn. Luật BHXH bắt đầu quy định từ 1/6 là có hiệu lực, trong khi Bộ luật Tố tụng dân sự có hiệu lực sau, Bộ luật Hình sự có hiệu lực nhưng dừng lại, hiện bây giờ đang chờ Quốc hội thông qua. Công đoàn là tổ chức duy nhất đại diện hợp pháp cho quyền lợi của người lao động thì rõ ràng tổ chức công đoàn có thể đứng ra khởi kiện được và tòa án cũng muốn khi khởi kiện phải được ủy quyền của người lao động. Như vậy nếu chờ ủy quyền của tất cả mấy ngàn người lao động thì rất mất thời gian. Nếu muốn tăng khoảng trống đó thì nên giao cho công đoàn chức năng không phải công đoàn cơ sở nơi bị trốn đóng BHXH mà giao cho công đoàn cấp trên cơ sở. Hoặc là chúng ta phải sửa Luật BHXH, hoặc là cần phải được cho một cơ chế nào đó.

Đồng chí Đào Việt Ánh thông tin, trước khi triển khai giao cho công đoàn khởi kiện, thì BHXH Việt Nam khởi kiện 8.000 vụ, tòa xử lý gần 4.000 vụ, đã thu hồi gần 9.800 tỷ đồng, qua đó người lao động được hưởng quyền lợi. BHXH Việt Nam rất mong muốn việc khởi kiện tiếp tục được phát huy trong thời gian tới, mong muốn Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự trong đó quy định vấn đề trốn đóng, nợ đóng BHXH có tính răn đe, như xử tù đến 7 năm và phạt tiền tới 13 tỷ đồng.

Theo đồng chí Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thì hiện nay, văn bản mới nhất của Tòa án nhân dân Tối cao gửi Ban Bí thư Trung ương Đảng có yêu cầu nếu không tháo gỡ vướng mắc được thì BHXH Việt Nam và Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội phải đề xuất sửa Luật BHXH. Trong sửa lần này phải nói rõ công đoàn cấp nào, chứ không nêu công đoàn chung chung. Chỉ có công đoàn cấp trên mới đủ khả năng để đứng ra khởi kiện. Lúc đó, công đoàn cấp trên không cần phải theo ủy quyền của công đoàn cơ sở hoặc người lao động. Tức là giống như trước đây BHXH khởi kiện như thế nào thì công đoàn cấp trên làm như vậy, nhưng hồ sơ, thông tin thì BHXH chuẩn bị và cung cấp. Công đoàn cấp trên đứng ra ký đơn và cùng BHXH Việt Nam khởi kiện.../.

Thủy Hà

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam