Trả lương theo vị trí việc làm: Kinh nghiệm từ Cộng hòa Pháp

19/06/2019 09:46:33
Ngày 17/06/2019, Bộ Nội vụ tổ chức Tọa đàm Chia sẻ kinh nghiệm chính sách trả lương theo vị trí việc làm của Cộng hòa Pháp. Viện trưởng Viện Khoa học tổ chức nhà nước (Bộ Nội vụ) Nguyễn Ngọc Vân và Thanh tra Tài chính cao cấp (hàm Thứ trưởng) Jean-François Verdier của Cộng hòa Pháp đồng chủ trì Tọa đàm.

Tính ưu việt của trả lương theo vị trí việc làm là bảo đảm thực hiện nguyên tắc “làm công việc gì hưởng lương theo công việc đó”, tiền lương gắn với năng lực, trình độ và kết quả làm việc của cán bộ, công chức, viên chức, không chỉ phụ thuộc vào thâm niên, kinh nghiệm công tác; khắc phục được những hạn chế của cơ chế trả lương hiện hành như tiền lương còn mang nặng tính bình quân, chưa phát huy được năng lực, sở trường, chưa tạo được động lực để nâng cao chất lượng và hiệu quả làm việc của cán bộ, công chức, viên chức. Hiện nay, tiền lương của công chức nhà nước Pháp bao gồm 02 hợp phần là tiền lương theo ngạch bậc (theo hệ số) và tiền lương theo phụ cấp (tiền thưởng); trong đó:

Đối với tiền lương theo ngạch bậc (theo hệ số): Công chức nhà nước chia làm 03 loại tùy theo trình độ tuyển dụng. Loại A và A+ cho chức năng quản lý cấp cao và lãnh đạo (ví dụ, đại sứ, cán bộ quản lý cấp cao trong các cơ quan hành chính...); loại B cho chức năng quản lý cấp trung (thư ký hành chính, y tá...); loại C cho các chức năng thực thi (nhân viên hỗ trợ hành chính, người chăm sóc vườn hoa cây cảnh của thành phố...). Mỗi ngạch lại được chia làm nhiều bậc theo hệ số, mỗi bậc có một thời hạn cụ thể. Mỗi bậc tương ứng với một hệ số, tương ứng với số điểm, Chính phủ sẽ xác định giá trị của một điểm theo khoảng cách đều đặn (ví dụ, 01 nhân viên hỗ trợ kỹ thuật bắt đầu sự nghiệp của mình ở bậc 01, hệ số 325, sau 01 năm sẽ sang hệ số 326...). 01 điểm hệ số tương đương với khoảng 4,70 euros. Như vậy, lương theo hệ số của 01 công chức được tính đơn giản bằng cách nhân hệ số với giá trị của 01 điểm.

Đối với tiền lương theo phụ cấp (tiền thưởng): Được tính căn cứ vào 02 yếu tố là tính chất của công việc (tầm quan trọng của vị trí công việc, khó khăn đặc biệt trong việc thực hiện, gò bó về thời gian, chức năng quản lý...) và kết quả trong công việc gắn với đánh giá cá nhân. Các khoản tiền phụ cấp liên quan đến tính chất của công việc gồm rất nhiều khoản khác nhau, mọi công chức đều có thể được hưởng nhưng theo các mức độ khác nhau (ví dụ, các loại phụ cấp dành cho giáo viên làm việc ở vùng có điều kiện khó khăn; cảnh sát giữ gìn an ninh trật tự; lãnh đạo cấp vụ của cơ quan hành chính Trung ương, người làm việc trong các điều kiện vệ sinh phức tạp... nhiều hay ít phụ thuộc vào từng vị trí và tính chất công việc). Còn các khoản tiền phụ cấp liên quan đến kết quả công việc gắn với đánh giá cá nhân, trước năm 2010, việc đánh giá này được tính theo điểm số, thường là trên 20 và phụ cấp thường được tính tỷ lệ theo điểm; đến năm 2010 đã bị xóa bỏ và thay thế bởi 01 bản đánh giá bằng văn bản và bản nhận xét sau phỏng vấn trao đổi nghề nghiệp hàng năm).

Tóm lại, tỷ lệ của lương theo hệ số và phụ cấp trong tổng lương của 01 công chức nhà nước Pháp như sau: Loại C và giảng viên, từ 90 - 95 % lương theo hệ số, tương ứng từ 10 đến 5% phụ cấp; Loại B, tương ứng 80/20; Loại A, 70/30; Loại A +, từ 40 - 70 % phụ cấp. Quan trọng là phần lương theo phụ cấp không được tính để tính lương hưu; vị trí cao càng cao, càng quan trọng thì phụ cấp càng lớn. Như vậy, lương của công chức nhà nước tính theo ngạch bậc nhân với giá trị 01 điểm (4,70 euros) và phụ cấp theo vị trí việc làm mà công chức đảm nhiệm./.

Khó khăn lớn nhất là xác định sự xứng đáng

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của việc trả lương theo vị trí việc làm là xác định sự xứng đáng. Hiện nay, việc tăng lương của công chức trong nền công vụ Pháp vẫn chủ yếu dựa vào tiêu chí thâm niên, đảm bảo việc tăng lương tự động hàng năm. Do vậy, trong suốt thời gian làm việc, 01 công chức nhà nước được trả lương theo các biểu lương cố định với các lần tăng lương khi được chuyển sang bậc, ngạch cao hơn mà không gắn với mức độ hiệu quả công việc đạt được của cá nhân. Công chức hoàn thành công việc được giao phải thể hiện trên 04 khía cạnh: Kết quả công việc (có thể định lượng so với mục tiêu đề ra); chất lượng công việc (đảm bảo chất lượng và tiến độ thời gian); phẩm chất cá nhân (mối quan hệ với các đồng nghiệp); sự đầu tư cá nhân (năng lượng bỏ ra để cố gắng đạt được một mục tiêu).

Các đơn vị hành chính địa phương ở Pháp thường ưa chuộng hình thức thưởng “bán tập thể”, nghĩa là thưởng cho sự thông minh, sáng tạo, hoàn thành nhiệm vụ của tập thể; sự phối hợp, cộng tác tốt trong công việc gắn với hình ảnh nền công vụ hơn là thông qua thưởng cho nhiệm vụ cụ thể, thưởng cho các dự án, bởi vì so sánh năng suất của tất cả các vị trí công việc là rất phức tạp. Chính phủ Pháp cũng đo lường sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của công chức nhà nước bằng cách thực hiện nhiều cuộc điều tra thăm dò mức độ hài lòng qua các biểu mẫu trên trang web để đánh giá 01 cơ quan hành chính nói chung hoặc cụ thể hơn là 01 bộ phận nào đó; tuy nhiên, kết quả có được cũng khó có căn cứ để đánh giá sự xứng đáng của 01 cá nhân cụ thể.

Thanh Tuấn

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam