UN HRC: Tác động của biến đổi khí hậu đối với người khuyết tật

14/07/2020 10:04:42
Nghèo đói; bị kỳ thị, phân biệt đối xử; khả năng tiếp cận giáo dục, cũng như y tế, chăm sóc sức khỏe chưa đúng mức; cơ hội học tập, việc làm hạn chế... là các nguyên nhân chính khiến đối tượng người khuyết tật dễ bị tổn thương hơn các nhóm đối tượng khác dưới sự tác động của biến đổi khí hậu – đây là nhận định chung của các đại biểu tham dự Phiên thảo luận chuyên đề về Quyền của người khuyết tật trong bối cảnh biến đổi khí hậu do Hội đồng Nhân quyền của LHQ (United Nations Human Rights Council, UN HRC) tổ chức vào ngày 08/07/2020 vừa qua tại Geneve (Thụy Sỹ).

Một hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế Người khuyết tật 03/12

Việt Nam hiện có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật

Theo Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), Việt Nam hiện có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật, chiếm khoảng 7% dân số, trong đó, trên 01 triệu người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng; gần 12 triệu người (13% dân số) sống chung trong hộ gia đình có người khuyết tật; khoảng 100.000 gia đình, cá nhân nhận chăm sóc đối tượng bảo trợ xã hội tại cộng đồng được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng tại cộng đồng; hiện hàng triệu người khuyết tật, trẻ em khuyết tật được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các cơ sở bảo trợ xã hội.

Kết quả Điều tra quốc gia về người khuyết tật tại Việt Nam cho thấy, hộ gia đình có thành viên khuyết tật thường nghèo đói hơn; trẻ em khuyết tật có nguy cơ ít được đi học hơn bạn bè cùng trang lứa (đến cấp THPT chỉ có chưa đến 1/3 trẻ em khuyết tật đi học đúng tuổi, so với tỷ lệ 2/3 trẻ em không khuyết tật); cơ hội việc làm cho người khuyết tật cũng thấp hơn những người không khuyết tật. Và mặc dù người khuyết tật là đối tượng được hưởng chính sách BHYT, song rất ít người khuyết tật (2,3%) tiếp cận được với dịch vụ phục hồi chức năng khi không may đau ốm, bệnh tật.

Quyền của người khuyết tật trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Kể từ năm 2014, mỗi năm, Hội đồng Nhân quyền LHQ đều xem xét và thông qua Nghị quyết về biến đổi khí hậu với trọng tâm từng năm tập trung vào từng chủ đề cụ thể (ví dụ, quyền trẻ em, quyền sức khoẻ, quyền của người di cư, quyền phụ nữ…) trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Ngày 11-12/07/2019, tại Trụ sở LHQ, Hội đồng Nhân quyền LHQ thông qua 26 Nghị quyết; trong đó, có Nghị quyết về Biến đổi khí hậu và quyền con người do Việt Nam, Philippines, Bangladesh đồng tác giả. Nhận định người khuyết tật là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong các tình huống khẩn cấp, đặc biệt khi xảy ra thiên tai hoặc các hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu, Nghị quyết kêu gọi các quốc gia tăng cường các biện pháp bảo đảm quyền của người khuyết tật trước tác động bất lợi của biến đổi khí hậu, đặc biệt là đảm bảo sự tham gia của người khuyết tật vào xây dựng, triển khai các chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu ở cấp độ địa phương, quốc gia và quốc tế. Từ đó, kêu gọi tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế về trợ giúp tài chính, chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực cho các nước đang phát triển để ứng phó với biến đổi khí hậu. Nghị quyết được thông qua bằng đồng thuận với 43 nước đồng bảo trợ tại thời điểm thông qua.

Một năm sau, ngày 08/07/2020, Hội đồng Nhân quyền LHQ tổ chức Phiên thảo luận chuyên đề về quyền của người khuyết tật trong bối cảnh biến đổi khí hậu theo sáng kiến của Việt Nam, Philippines, Bangladesh - đồng tác giả của Nghị quyết về Biến đổi khí hậu và quyền con người đã được Hội đồng thông qua vào năm trước. Nhấn mạnh tác động tiêu cực và không đồng đều của biến đổi khí hậu đối với quyền con người, đặc biệt là người khuyết tật, vốn là nhóm dễ tổn thương nhất trong tình huống khủng hoảng như trong đại dịch Covid-19 hiện nay, nhóm đồng tác giả Việt Nam, Philippines, Bangladesh nhận định: Đa phần người khuyết tật sống trong nghèo đói là một trong những nguyên nhân chính khiến đối tượng này dễ tổn thương hơn do tác động của biến đổi khí hậu. Thiên tai, lũ lụt, nước biển dâng, sạt lở đất, mất đa dạng sinh học... – những biểu hiện của biến đổi khí hậu - ảnh hưởng đến việc tiếp cận đến  thức ăn, nước uống, thuốc men, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, cơ hội học tập và xin việc làm của người khuyết tật. Đồng thời, kêu gọi các Chính phủ tiếp tục lồng ghép quyền của người khuyết tật vào chương trình, kế hoạch hoạch định, triển khai các chính sách, sáng kiến chống tác động của biến đổi khí hậu nhằm bảo đảm người khuyết tật có “tiếng nói” và “không bị bỏ lại phía sau”; ưu tiên bảo vệ quyền con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đặc biệt là quyền của người khuyết tật và các nhóm yếu thế trong xã hội; kêu gọi tiếp tục bảo đảm tài chính chống biến đổi khí hậu và lồng ghép quyền của người khuyết tật vào các hoạt động chống biến đổi khí hậu, thiên tai và tình huống khẩn cấp khác.

Bên cạnh đó, tiếp tục khẳng định chính sách nhất quán của Việt Nam về bảo vệ, thúc đẩy quyền con người, chủ động và tích cực tham gia các hoạt động tại Hội đồng Nhân quyền LHQ, thể hiện vai trò dẫn đầu trong vấn đề biến đổi khí hậu, tại khóa họp này, nhóm đồng tác giả Việt Nam, Philippines, Bangladesh quyết định giới thiệu Nghị quyết về Quyền con người và biến đổi khí hậu trong đó tập trung vào quyền của người cao tuổi, để Hội đồng Nhân quyền LHQ xem xét, thông qua tại khóa họp này. Bối cảnh chủ đề của Nghị quyết năm nay nhóm đồng tác giả Việt Nam, Philippines, Bangladesh lựa chọn là trong thực tế các tình huống khẩn cấp xảy ra (ví dụ, đại dịch Covid-19) kết hợp với biến đổi khí hậu đã tác động tiêu cực đến các nhóm dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, trong đó có người cao tuổi.

Hoàng Tùng (Theo UN HRC)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam