UNESCO: Công bố Công viên Địa chất toàn cầu thứ ba của Việt Nam

09/07/2020 14:54:51
Vừa qua, tại Trụ sở UNESCO ở Thủ đô Paris (Pháp), Ủy ban Chương trình và Quan hệ quốc tế của Hội đồng Chấp hành UNESCO lần thứ 209 đã thông qua quyết định của Hội đồng Công viên Địa chất toàn cầu. Theo đó, công nhận Công viên Địa chất Đắk Nông (Đắk Nông) là Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO. Như vậy, Công viên địa chất Đắk Nông là Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO thứ ba ở Việt Nam, sau Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang, được công nhận năm 2010) và Công viên Địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng (Cao Bằng, được công nhận năm 2018).

Thế giới hiện chỉ có 147 Công viên địa chất toàn cầu UNESCO

(Ảnh: Ban Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông)

Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu (Global Geoparks Network, GGN) thành lập năm 1998, là mạng lưới hỗ trợ của UNESCO phục vụ quản lý trong Ủy ban Khoa học Trái đất và Sinh thái (UNESCO Division of Ecological and Earth Sciences). Trách nhiệm của GGN là tìm cách nâng cao, bảo tồn các di sản địa chất của hành tinh, cũng như khuyến khích các nghiên cứu bền vững và phát triển bởi các cộng đồng liên quan.

Công viên Địa chất (Geopark) là một khu vực tự nhiên, độc đáo, có ranh giới rõ ràng, trong đó chứa đựng một tập hợp các di sản địa chất có giá trị khoa học, phân bố trong phạm vi nhất định, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời, chứa đựng các giá trị về đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử, văn hóa xã hội; có diện tích thích hợp để phát triển kinh tế địa phương thông qua hình thức phát triển du lịch và các dịch vụ phụ trợ khác. Một công viên địa chất quốc gia khi có đủ điều kiện sẽ được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất toàn cầu.

Hiện trên thế giới có tổng cộng 147 Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO ở 41 quốc gia. Công viên địa chất Đắk Nông là Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO thứ ba ở Việt Nam, sau Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang, được công nhận năm 2010) và Công viên Địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng (Cao Bằng, được công nhận năm 2018).

Giá trị ở 65 điểm di sản địa chất, địa mạo

(Ảnh: Ban Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông)

Theo Ban Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông: Thành lập năm 2015, nhằm hướng đến mục tiêu tham gia mạng lưới Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO vào năm 2020, Công viên Địa chất Đắk Nông là một vùng đất đỏ trù phú với hệ sinh thái rừng nhiệt đới và có khoảng 65 điểm di sản địa chất, địa mạo; trong đó, độc đáo nhất là hệ thống hang động trong đá bazan, phân bố ở khu vực Đray Sáp-Chư R'Luh, được phát hiện từ năm 2007. Hệ thống hang động núi lửa này đã được Hiệp hội Hang động Núi lửa Nhật Bản xác lập kỷ lục Đông Nam Á về cả quy mô, độ dài và tính chất độc đáo do ẩn chứa nhiều điều bí mật về cơ chế thành tạo, các tổ hợp khoáng vật, đa dạng sinh học và di chỉ khảo cổ… Riêng về khoáng sản, Công viên Địa chất Đắk Nông đa dạng, phong phú các mỏ và điểm quặng khoáng sản bauxit, antimon, thiếc sa khoáng, puzơlan, đá quý và đặc biệt, đá bán quý opal - chalcedon kích thước lớn.

Các phát hiện về di chỉ khảo cổ người tiền sử sinh sống trong khu vực hang động núi lửa của Công viên Địa chất Đắk Nông thu hút sự chú ý của rất nhiều nhà nghiên cứu, du khách trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu bước đầu cùng với việc thu thập các di vật khảo cổ có mật độ khá dày đặc, ghi nhận đây là dấu tích văn hóa của cư dân Hậu kỳ Đá mới và Sơ kỳ Kim khí có niên đại (6.000 - 3.000 năm) cách ngày nay. Các di vật khảo cổ được phát hiện bao gồm đồ đá, đá nguyên liệu và các công cụ đá hình đĩa, rìu ngắn, công cụ mảnh tước, phiến tước, hòn ghè, hòn kê, hòn mài... Hệ thống động thực vật cũng rất phong phú với nhiều giống, loài quý hiếm, có tên trong sách đỏ Việt Nam và thế giới như voi, hổ, bò rừng và nhiều loài linh trưởng (Voọc Đen má trắng, Chà Vá chân đen, bò sát, chim Hồng Hoàng, Gà tiền mặt đỏ)...; Sồi Ba cạnh, Đỉnh Tùng, Sao, Trắc, Giáng Hương, Căm xe... - đây là tiềm năng lớn để Công viên Địa chất Đắk Nông phát triển các mô hình du lịch sinh thái, thám hiểm, nghiên cứu về đa dạng sinh học...thu hút các nhà khoa học cũng như du khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu.

Ngoài ra, Công viên Địa chất Đắk Nông còn là khu vực có bề dày văn hóa, lịch sử, với những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể như Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; Di tích cấp quốc gia đặc biệt Đường mòn Hồ Chí Minh và 05 di tích cấp quốc gia khác như Ngục Đắk Mil, Căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV, Di tích lịch sử lưu niệm N'Trang Gưh, Địa điểm Chiến thắng Đồi 722 – Đắk Sắk, Địa điểm bắt liên lạc khai thông đường Hồ Chí Minh đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ. Bên cạnh đó, còn có các di sản địa kiểu cổ sinh như các hóa thạch Cúc đá, Sò, Hai mảnh vỏ.. để chứng minh nơi đây xa xưa là một phần của đại dương rộng lớn; các hồ nước tự nhiên đầy thơ mộng như hồ Ea Snô, hồ Tây... được tạo thành từ các sụt võng kiến tạo; một số miệng núi lửa độc đáo và đặc trưng như Nâm Blang, Nâm Kar, Băng Mo; hệ thống các thác nước đẹp, hùng vĩ như thác Gia Long, Trinh Nữ, Dray Sáp.

Phát triển du lịch bền vững nhằm bảo tồn, phát huy giá trị

(Ảnh: Ban Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông)

Tiềm năng của Công viên Địa chất Đắk Nông được Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản, Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh Đắk Nông, cùng các chuyên gia trong nước, quốc tế phối hợp, nghiên cứu các giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học, trên cơ sở đó, xây dựng và đệ trình hồ sơ Công viên Địa chất Đắk Nông lên UNESCO vào tháng 11/2018. Tháng 09/2019, Hội đồng Tư vấn GNN họp tại Indonesia và xem xét, đánh giá tổng thể các hồ sơ được Mạng lưới Công viên Địa chất toàn cầu đề cử trên toàn thế giới. Hội đồng đã nhất trí khuyến nghị Hội đồng Chấp hành UNESCO thông qua việc đề cử Công viên Địa chất Đắk Nông gia nhập mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu.

Sau khi được công nhận là Công viên Địa chất toàn cầu, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản, Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh Đắk Nông, cùng các chuyên gia trong nước, quốc tế sẽ tiếp tục xây dựng, triển khai các chương trình, kế hoạch bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên, sử dụng hợp lý tài nguyên, giữ gìn và phát huy tối đa các giá trị về địa chất, đa dạng sinh học, văn hóa, lịch sử, truyền thống dân tộc… song song với phát triển kinh tế - xã hội, chú trọng phát triển du lịch bền vững, để bảo tồn và phát huy giá trị của Công viên Địa chất toàn cầu Đắk Nông một cách hiệu quả nhất.

Bên cạnh đó, theo đại diện của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, trong những năm qua, Việt Nam đã triển khai 25 khu vực và đã xác định được khoảng 15 khu vực có thể xây dựng thành Công viên Địa chất quốc gia. Một số ứng viên sáng giá cho danh xưng Công viên Địa chất toàn cầu sau Công viên Địa chất toàn cầu Đắk Nông có thể kể đến: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng), Vườn Quốc gia Ba Vì (Hà Nội), Vườn Quốc gia Cúc Phương - Cố đô Hoa Lư - Tràng An (Ninh Bình), Vườn Quốc gia Hoàng Liên - Sapa (Lào Cai), Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và vùng đệm (Quảng Bình)...

Hoàng Tùng (Theo UNESCO, Ban Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam