UNICEF: Trẻ em đang chịu 03 lần “gánh nặng” về dinh dưỡng

26/11/2019 10:22:44
Tại một báo cáo có tên gọi Trẻ em thế giới năm 2019: Trẻ em, Thực phẩm và Dinh dưỡng (The State of the World’s Children 2019: Children, food and nutrition), UNICEF sử dụng cụm từ “chịu 03 lần “gánh nặng” về dinh dưỡng” để mô tả thực trạng của 01 bộ phận trẻ em toàn cầu hiện nay, đó là các “gánh nặng” về: Suy dinh dưỡng thể thấp, còi; Nạn đói tiềm ẩn do thiếu các chất dinh dưỡng thiết yếu trong khẩu phần thực phẩm hằng này; Thừa cân ở trẻ em dưới 05 tuổi.

(Ảnh minh họa)

Mặc dù thế giới ngày nay ngày càng đạt được nhiều tiến bộ về khoa học - công nghệ, văn hóa - xã hội, kinh tế - đầu tư... song, có một sự thật là 01 bộ phận trẻ em toàn cầu vẫn đang phải đối mặt với vấn đề dinh dưỡng kém và điều này ảnh hưởng nặng nề đến thể trạng, cũng như sức khỏe của trẻ em.

“Gánh nặng” dinh dưỡng xảy ra nặng nhất với các cộng đồng nghèo nhất và bị thiệt thòi nhất

Một loạt các con số mà Báo cáo Trẻ em thế giới năm 2019: Trẻ em, Thực phẩm và Dinh dưỡng (The State of the World’s Children 2019: Children, food and nutrition) của UNICEF đưa ra có thể làm chúng ta phải suy ngẫm: Hiện thế giới vẫn còn 149 triệu trẻ em suy dinh dưỡng thể thấp còi so với tuổi; 50 triệu trẻ em gầy hoặc quá gầy so với chiều cao của chúng; 340 triệu trẻ em bị thiếu hụt các vitamin và chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin A, sắt; 40 triệu trẻ em thừa cân hoặc béo phì... Ở trẻ em dưới 05 tuổi, ít nhất 1/3, tương đương hơn 200 triệu trẻ em, thiếu dinh dưỡng hoặc thừa cân; gần 2/3 số trẻ em từ 06 tháng đến 02 tuổi không có thức ăn bổ sung, hỗ trợ sự phát triển của cơ thể, não bộ khiến trẻ em có nguy cơ phát triển não kém, học tập yếu, khả năng miễn dịch thấp, nhiễm trùng gia tăng và tử vong trong nhiều trường hợp.

“01 bộ phận trẻ em toàn cầu đang thụ hưởng chế độ dinh dưỡng kém ngay từ những ngày đầu tiên của cuộc đời” – UNICEF cảnh báo trong Báo cáo Trẻ em thế giới năm 2019: Trẻ em, Thực phẩm và Dinh dưỡng (The State of the World’s Children 2019: Children, food and nutrition) – “Mặc dù, đã có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy, nuôi con bằng sữa mẹ có thể bảo đảm dinh dưỡng và cứu sống nhiều trẻ em nhưng chỉ có 42% trẻ em dưới 06 tháng tuổi được bú mẹ hoàn toàn, trong khi đó, tỷ lệ trẻ em được nuôi bằng 100% sữa công thức ngày càng cao. Doanh số bán sữa công thức tăng 72% từ năm 2008 đến năm 2013 tại các quốc gia có thu nhập trung bình cao như Brazil, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, phần lớn là do sự hạn chế của các chính sách, chương trình, chiến dịch tuyên truyền còn chưa hiệu quả để bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ việc nuôi con bằng sữa mẹ. Khi trẻ em bắt đầu chuyển sang chế độ ăn dặm vào khoảng 06 tháng tuổi, gần 45% trẻ em từ 06 tháng đến 02 tuổi trong khẩu phần ăn không bất kỳ loại trái cây hoặc rau củ nào; gần 60% không được ăn trứng, sữa, cá hoặc thịt. Tới tuổi thanh thiếu niên, việc tiếp xúc và sử dụng thực phẩm không lành mạnh trở nên đáng báo động, chủ yếu là do chiến lược tiếp thị, quảng cáo không phù hợp, sự phong phú của thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ uống có đường lấn át không chỉ ở thành phố lớn mà cả ở vùng sâu, vùng xa. 42% thanh thiếu niên tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình tiêu thụ nước ngọt có ga ít nhất mỗi ngày 01 lần và 46% ăn thức ăn nhanh ít nhất 01 tuần/lần; tỷ lệ này lần lượt lên tới 62% và 49% đối với thanh thiếu niên tại các quốc gia thu nhập cao. Do đó, tỷ lệ thanh thiếu niên thừa cân, béo phì đang có xu hướng gia tăng trên toàn thế giới; từ năm 2000 đến năm 2016, tỷ lệ trẻ em từ 05 đến 19 tuổi thừa cân tăng gấp đôi, từ 1/10 lên gần 1/5; hiện nay, tỷ lệ gấp 10 lần ở trẻ em gái và 12 lần ở trẻ em trai trong lứa tuổi này mắc béo phì so với năm 1975”.

UNICEF lưu ý, gánh nặng lớn nhất của suy dinh dưỡng ở tất cả các dạng xảy ra với nhóm trẻ em, thanh thiếu niên từ các cộng đồng nghèo nhất và bị thiệt thòi nhất, biểu hiện ở việc chỉ 1/5 trẻ em từ 06 tháng đến 02 tuổi tiếp cận với một chế độ ăn đủ đa dạng để hỗ trợ tăng trưởng khỏe mạnh. Ngay cả ở các quốc gia có thu nhập cao như Vương quốc Anh, tỷ lệ thừa cân cao hơn gấp đôi tại những khu vực nghèo nhất so với những khu vực giàu nhất. Bên cạnh đó, biến đổi môi trường cũng có tác động đến chế độ dinh dưỡng của người dân thế giới nói chung, trẻ em nói riêng, vì gây ra khủng hoảng lương thực nghiêm trọng; tình trạng hạn hán gây ra 80% thiệt hại, tổn thất trong nông nghiệp, làm thay đổi đáng kể khẩu phần ăn hằng ngày của mỗi gia đình, đó là chưa kể đến chất lượng và giá cả của thực phẩm cũng có sự biến đổi.

Không chỉ là ăn đủ, mà phải ăn đúng thực phẩm

Để giải quyết hiệu quả cuộc khủng hoảng dinh dưỡng đang gia tăng dưới mọi hình thức, UNICEF đưa ra lời kêu gọi khẩn cấp tới các Chính phủ, khu vực tư nhân, các nhà tài trợ, phụ huynh, gia đình và doanh nghiệp:

  1. Tuyên truyền, vận động gia đình, phụ huynh, trẻ em, thanh thiếu niên ý thức sử dụng các thực phẩm giàu dinh dưỡng; cải thiện giáo dục dinh dưỡng trong nhà trường và gia đình; sử dụng mạnh mẽ các chính sách đã được chứng minh hiệu quả như thuế đường, thuế nhập khẩu... để giảm nhu cầu đối với thực phẩm không lành mạnh.
  2. Thúc đẩy các dịch vụ, nhà cung cấp thực phẩm hãy quan tâm hơn đến người dân và trẻ em, bằng cách nghiên cứu, cung cấp thực phẩm lành mạnh, tiện lợi và giá cả phải chăng.
  3. Xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh cho trẻ em, thanh thiếu niên bằng cách sử dụng ghi nhãn mác chính xác, dễ hiểu; tăng chế tài, kiểm soát mạnh mẽ hơn việc quảng cáo, tiếp thị thực phẩm không lành mạnh.
  4. Huy động hiệu quả các hệ thống hỗ trợ công như y tế, nước sạch, vệ sinh, giáo dục và An sinh xã hội, để tăng cường kết quả dinh dưỡng cho người dân và trẻ em.
  5. Thu thập, phân tích, sử dụng dữ liệu và bằng chứng chất lượng tốt để hướng dẫn hành động, theo dõi tiến trình dinh dưỡng.

Vậy thế nào là thực phẩm lành mạnh?

Thực phẩm lành mạnh là thực phẩm có hàm lượng cao các loại vitamin, khoáng chất và hoạt chất tự nhiên. Khẩu phần ăn hằng ngày cần bảo đảm lựa chọn đa dạng thức ăn từ 04 nhóm thực phẩm chính (nhóm chất bột đường, nhóm chất béo, nhóm chất đạm và nhóm rau củ, trái cây); trong đó, nên ưu tiên các thực phẩm như rau (đặc biệt, là những loại rau có màu xanh đậm hoặc màu cam); trái cây; ngũ cốc; sữa ít béo (sữa gầy, tách béo và có ít hơn 1% hoặc 2% bơ) và các loại sữa thay thế như sữa hạt các loại, sữa đậu nành...; cá; thịt nạc và thực phẩm thay thế thịt như các loại đậu... Ở chiều ngược lại, thực phẩm cần hạn chế bao gồm bánh ngọt, bánh quy, bánh rán, bánh xốp...; kem và các món tráng miệng đông lạnh; chocolate; các loại kẹo; khoai tây chiên và thức ăn nhanh (fastfood) khác; rượu, nước ngọt, nước ép trái cây có thêm đường, đồ uống có gas; đồ uống ngọt nóng hoặc lạnh... bởi thường có lượng calo, chất béo, đường bổ sung hoặc natri cao.

BS.Phan Kim (UNICEF)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam