Vai trò của BHXH trong đại dịch Covid-19 (Bài 02)

30/03/2020 15:56:15

(Ảnh minh họa)

Ứng phó về chính sách và tổ chức thực hiện bảo hiểm xã hội (BHXH) trước tác động của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam

Trước tình trạng người lao động bị thất nghiệp, phát sinh chi phí y tế và giảm thu nhập khi nghỉ ốm do ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19; thời gian qua, chính sách và tổ chức thực hiện BHXH đã thực hiện điều chỉnh trên nhiều phương diện:

Về tham gia và thu BHXH

Việc tham gia BHXH đều đặn, không bị gián đoạn đảm bảo cho người lao động được hỗ trợ kịp thời khi có rủi ro, sự kiện xảy ra trong lao động và cuộc sống. Tuy nhiên, theo Điều 88 Luật BHXH năm 2014, người sử dụng lao động có thể được tạm dừng đóng vào Quỹ Hưu trí, tử tuất khi gặp khó khăn do dịch bệnh dẫn đến không bố trí được việc làm cho người lao động, trong đó số lao động thuộc diện tham gia BHXH phải tạm thời nghỉ việc từ 50% tổng số lao động có mặt trước khi tạm dừng sản xuất kinh doanh trở lên; hoặc bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do dịch bệnh (không kể giá trị tài sản là đất). Khi đủ điều kiện, người sử dụng lao động được tạm dừng đóng tối đa không quá 12 tháng. Hết thời hạn tạm dừng đóng, đơn vị sử dụng lao động và người lao động tiếp tục đóng bù thời gian đã tạm dùng, tiền đóng bù không bị tính lãi chậm đóng.

Trước tình hình dịch bệnh, ngày 4/3/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành chỉ thị số 11/CT-TTg giao BHXH Việt Nam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn thực hiện tạm dừng đóng BHXH đối với các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 đến hết tháng 6 hoặc tháng 12/2020 và không tính lãi phạt chậm nộp theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. Thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng và các quy định của pháp luật, đồng thời đảm bảo công bằng giữa các đối tượng tham gia, tránh tình trạng trục lợi chính sách; sau khi thống nhất với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, BHXH Việt Nam đã hướng dẫn cụ thể cho các cơ quan BHXH cấp tỉnh và các đơn vị trực thuộc về tạm dừng đóng, trong đó nêu cụ thể:

Về đối tượng được tạm dừng đóng: Các cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp thuộc các ngành nghề dịch vụ vận tải hành khách, du lịch, lưu trú, nhà hàng và các ngành nghề đặc biệt khác gặp khó khăn do dịch bệnh gây ra, dẫn đến không bố trí được việc làm cho người lao động, trong đó số lao động thuộc diện tham gia BHXH phải tạm thời nghỉ việc từ 50% tổng số lao động có mặt trước khi tạm dừng sản xuất, kinh doanh trở lên, hoặc bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do dịch bệnh gây ra, không kể giá trị tài sản là đất.

Về thời gian tạm dừng đóng: BHXH cấp tỉnh tiếp nhận, giải quyết ngay hồ sơ đề nghị tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất hết tháng 6/2020. Trong trường hợp đến hết tháng 6/2020 mà dịch COVID- 19 vẫn chưa thuyên giảm, BHXH xem xét tạm dừng đóng đến tháng 12/2020

 Mặc dù quy định này đã có từ trước khi xảy ra dịch COVID-19, tuy nhiên việc thực hiện quy định kịp thời đối với những đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ xin tạm dừng đóng, không thực hiện thanh tra- kiểm tra trong quá trình tạm dừng đóng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp là cần thiết nhằm chia sẻ gánh nặng với doanh nghiệp và người lao động trước dịch bệnh.

Về chi trả BHXH

Chi trả chế độ ốm đau

Người lao động dương tính với COVID-19 phát sinh chi trả chế độ ốm đau và bảo hiểm y tế. Những người bị cách ly y tế để phòng dịch theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền sẽ được hưởng chế độ ốm đau theo quy định trong thời gian cách ly y tế.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam cũng yêu cầu các điểm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH thực hiện nghiêm túc các quy định về phòng, chống dịch, cụ thể: BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động phối hợp với cơ quan Bưu điện báo cáo UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về phương án chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 04/2020 và các tháng tiếp theo trong thời gian phòng chống, dịch Covid-19; đề xuất giải pháp, thời gian chi trả phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, tránh tập trung đông người, đảm bảo an toàn cho người hưởng theo đúng chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; chỉ đạo các ngành, các cấp ở địa phương phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chi trả, đảm bảo an toàn cho người hưởng, truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng về phương án chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH trong thời gian phòng chống dịch Covid-19 theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, phối hợp với cơ quan Bưu điện rà soát danh sách người hưởng từ 80 tuổi trở lên; người hưởng dưới 80 tuổi ốm đau, đi lại khó khăn, người hưởng bị bệnh mãn tính đang được điều trị ngoại trú, có thông báo cho cơ quan Bưu điện để tổ chức chi trả tại nhà. Truyền thông cho người hưởng biết các nội dung thay đổi về phương thức, thời gian và địa điểm chi trả, thực hiện và yêu cầu người hưởng đến điểm chi trả nhận tiền phải đeo khẩu trang, tránh tập trung đông người để đảm bảo an toàn cho người hưởng trong thời gian phòng, chống dịch Covid-19. Kiểm tra việc tổ chức chi trả của cơ quan Bưu điện; phối hợp xử lý, giải quyết, phản ánh kịp thời vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện. Tăng cường, vận động, khuyến khích người hưởng nhận chế độ BHXH, BHTN qua tài khoản cá nhân.

Đối với Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam, BHXH Việt Nam yêu cầu chỉ đạo Bưu điện các tỉnh, thành phố phối hợp với BHXH tỉnh đề xuất, báo cáo UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 về phương án chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 04/2020 và các tháng tiếp theo trong thời gian phòng chống dịch Covid-19. Thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống dịch Covid-19 tại điểm chi trả như tổ chức phun khử khuẩn tại tất cả các điểm chi trả trước và trong thời gian cơ quan Bưu điện tổ chức chi trả; thực hiện đeo khẩu trang tại tất cả các điểm chi trả; yêu cầu nhân viên Bưu điện, người hưởng đeo khẩu trang trong suốt quá trình chi trả; trang bị nước rửa tay sát khuẩn tại tất cả các điểm chi trả; trường hợp người hưởng không đeo khẩu trang đến điểm chi trả, Bưu điện cần phát khẩu trang miễn phí cho người hưởng.

Chi trả BHYT

Tại Việt Nam, theo quyết định công bố dịch của Chính phủ ngày 1-2-2020 quỹ BHYT sẽ thanh toán chi phí cho những người đi khám khi có triệu chứng nghi ngờ nhiễm COVID-19 như sốt, ho, khó thở và xét nghiệm chẩn đoán bệnh trong trường hợp âm tính với virus này. Nếu có kết quả dương tính và cần điều trị tiếp, toàn bộ chi phí điều trị và xét nghiệm cũng do ngân sách nhà nước chi trả. Bộ phận giám định bảo hiểm y tế tại các bệnh viện tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế được kịp thời khám, chữa bệnh hoặc chuyển tuyến khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế khi nghi ngờ nhiễm virus. Trong tình hình dịch bệnh, bảo hiểm xã hội tiếp tục thực hiện việc giám định và thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế theo đúng quy định. Việc tạm ứng kinh phí cho các cơ sở khám chữa bệnh để đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trên cơ sở nguồn kinh phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế của quý 01/2020 đã được BHXH Việt Nam cấp đầy đủ, đặc biệt là BHXH các tỉnh có người bệnh được phát hiện nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm virus…

Chi trả BHTN

Tình trạng thất nghiệp gia tăng theo dự tính sẽ ảnh hưởng đến gia tăng chi trả chế độ bảo hiểm thất nghiệp. Theo số liệu của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội công bố ngày 20/3/2020, tác động của dịch COVID-19 đã khiến 15% doanh nghiệp phải cắt giảm quy mô sản xuất, số người đến nộp hồ sơ để hưởng bảo hiểm thất nghiệp trong 2 tháng đầu năm lên tới gần 77.000 người [3]. BHXH các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ cùng cơ quan Lao động, Thương binh và Xã hội giải quyết thủ tục, bảo đảm quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Đồng thời BHXH cân đối nguồn kinh phí chi trả BHXH có thể gia tăng đột biến do tác động của dịch bệnh và khủng hoảng kinh tế.

Tài liệu tham khảo

[1] ILO, 2020, COVID-19 and world of work: Impacts and responses

[2] Lee, A. and J. Cho, 2016, The impact of epidemics on labor market: identifying victims of the Middle East Respiratory Syndrome in the Korean labour market.

[3] http://tapchibaohiemxahoi.gov.vn/tin-tuc/no-luc-gop-phan-bao-dam-an-sinh-xa-hoi-truoc-tac-dong-cua-dich-covid-19-22765

[4] http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202003/t20200316_1732244.html

[5]. http://www.trungtamwto.vn/su-kien/15086-kinh-te-viet-nam-va-the-gioi-duoi-bong-ma-covid-19

[6] https://www.brookings.edu/research/the-global-macroeconomic-impacts-of-covid-19-seven-scenarios/

TS.Hoàng Bích Hồng – TS.Mai Thị Dung

Khoa Bảo hiểm, Trường Đại học Lao động - Xã hội

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam