Vai trò của Protein trong khẩu phần ăn hằng ngày của người Việt

08/10/2018 14:02:48
Theo một nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, giai đoạn 1990 - 2010, số phần trăm đóng góp vào tổng số Protein trong khẩu phần ăn hàng ngày của người Việt có sự thay đổi theo thời gian.

(Ảnh minh họa)

Theo khoa học, Protein (hay chất đạm) được định nghĩa là “những phân tử sinh học hay đại phân tử, chứa một hoặc nhiều mạch dài của các nhóm axit amin; Protein thực hiện rất nhiều chức năng bên trong sinh vật, bao gồm các phản ứng trao đổi chất xúc tác, sao chép DNA, đáp ứng lại kích thích và vận chuyển phân tử từ một vị trí đến vị trí khác”. Protein được ví von là những “viên gạch” xây dựng lên cơ thể, bởi giúp hình thành nên bắp thịt, gân, cơ, các cơ quan nội tạng và da. Protein cũng được sử dụng để sản xuất enzyme, hormon, chất dẫn truyền thần kinh và nhiều các phân tử nhỏ khác phục vụ cho những chức năng quan trọng của cơ thể. Hay nói cách khác, Protein là chất dinh dưỡng quan trọng nhất cho quá trình tăng trưởng và phục hồi cơ của con người, nếu thiếu hụt chắc chắn hoạt động của cơ thể sẽ bị ảnh hưởng. Nếu có các dấu hiệu như liên tục thèm ăn; mất cơ, đau mỏi khớp; móng tay yếu, giòn, dễ gãy và khô, thô ráp, nứt nẻ; tóc càng ngày càng mỏng đi hoặc lượng gãy, rụng quá nhiều mỗi ngày; gan suy yếu và các bệnh về gan; xương yếu dần; trằn trọc, mất ngủ; kém tập trung, minh mẫn... thì rất có thể, bạn đang thiếu Protein và cần phải bổ sung bằng nhiều phương thức thích hợp để củng cố sức khỏe, tăng sức đề kháng, phòng, chống bệnh tật.

Nhu cầu của Protein thay đổi theo thời gian

Theo các chuyên gia dinh dưỡng Mỹ, lượng Protein tối thiểu hàng ngày cần thiết đối với nam giới là 56gr; nữ giới là 46gr; trẻ em từ 19gr - 34gr, tùy thuộc vào độ tuổi. Đối chiếu với Việt Nam, số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam cho thấy, nhu cầu của Protein trong khẩu phần ăn hàng ngày của người Việt có sự thay đổi theo thời gian, cụ thể:

- Những năm 1990, gạo cung cấp nhiều Protein nhất với 62,3%; sau đó, là cá và thuỷ sản nói chung (14,5%); thịt, trứng, sữa (8,1%); rau, quả (9,9%); dầu, mỡ (2,1%); khoai, lương thực khác (1,6%); vừng, lạc - hạt có dầu (1,5%); đường, kẹo, nước ngọt (0,1%).

- Những năm 2000, gạo vẫn là lương thực cung cấp nhiều Protein nhất nhưng có giảm tỷ lệ so với những năm trước đó (50,9%). Nhóm thịt, trứng, sữa lên thứ hai với 16,5%. Sau đó là cá và thuỷ sản nói chung (14,1%); rau, quả (13%); khoai, lương thực khác (1,8%); vừng, lạc - hạt có dầu (1,6%). Nhóm dầu, mỡ giảm từ 2,1% (năm 1990) xuống 1,3% (năm 2000) nhưng nhóm đường, kẹo, nước ngọt lại tăng khá mạnh, từ 0,1% (năm 1990) lên 0,8% (năm 2000).

- Những năm 2010, gạo từ 50,9% (năm 2000) giảm xuống 41,4%; nhóm thịt, trứng, sữa tăng mạnh với 24,9%; cá và thuỷ sản nói chung nhích lên 15,8%; khoai, lương thực khác (4,1%) song rau, quả tụt từ 13% (năm 2000) xuống còn 11,4% và nhóm đường, kẹo, nước ngọt giảm xuống 0,4%. Các nhóm khác có tỷ lệ không biến động lắm như vừng, lạc - hạt có dầu 1,1%; dầu, mỡ 1,1%.

Áp dụng quy tắc “nắm tay” để do khẩu phần ăn hàng ngày

Mỗi người trong chúng ta không phải ai cũng là chuyên gia dinh dưỡng, cũng không thể mang theo người dụng cụ đo lường Protein hay các chất dinh dưỡng khác trong khẩu phần ăn; vậy, làm thế nào để có thể có thể cơ bản kiểm soát được lượng thức ăn nạp vào cơ thể hàng ngày. Có một cách tương đối đơn giản, theo nghiên cứu của các chuyên gia dinh dưỡng Vương quốc Anh, mà ai cũng thể tham khảo và áp dụng: Quy tắc “nắm tay”. Nguyên lý cơ bản cần ghi nhớ khi áp dụng quy tắc này, đó là kích thước bàn tay tỷ lệ thuận với khẩu phần ăn hằng ngày. Sau đó, xác định như sau:

Protein (thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm của sữa, các loại hạt, các loại đậu...): Nạp vào mỗi ngày bằng kích cỡ của lòng bàn tay, không bao gồm các ngón tay.

Chất béo (bơ, phô mai, chất béo động vật...): Dùng đầu ngón tay cái để định lượng  số lượng chất béo có thể ăn trong một ngày để không tổn hại đến sức khỏe.

Rau xanh, các loại hạt: Đong đầy lượng rau củ, quả đầy hai lòng bàn tay, đó chính là lượng chất xơ đủ cho một ngày.

Tinh bột: Do giàu năng lượng và chất xơ, nên tinh bột chỉ nên chiếm 1/4 khẩu phần ăn hằng ngày, đo lường tinh bột (chưa nấu) bằng kích thước bàn tay nắm lại.

Đường: Chỉ nên dùng tối đa 30gr/ngày.

GS TS.Phan Thị Kim (Hội Khoa học Kỹ thuật và An toàn Thực phẩm)

Viết bình luận

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Tạp chí Bảo Hiểm Xã Hội

Open:

Phone: 0436 281 539

150 Phố Vọng, Thanh Xuân Hà Nội, Việt Nam