Nhà xuất bản Hội Nhà văn vừa ấn hành cuốn tản văn Nhà và Người, tuyển chọn gần 60 bài viết của họa sĩ Lê Thiết Cương trong hơn 20 năm qua, trong khoảng từ năm 2000- 2023. Đó là những bài viết của họa sĩ cho một số tạp chí về kiến trúc nội thất.
Như tên gọi cuốn sách, qua chuyện nhà cửa, họa sĩ Lê Thiết Cương muốn nói đến chuyện người, chuyện gia cảnh, mỗi gia mỗi cảnh, qua nhà thấy người- qua người thấy nhà. Một phần nữa là chuyện đất, những vùng đất mà họa sĩ Lê Thiết Cương đã đi qua, Sài Gòn, Hải Phòng, Đà Lạt, Sapa và Hà Nội nơi sinh ra ông, một vài làng cổ ở Bắc Bộ, một ngôi chùa, một nhà thờ ngoài đê sông Hồng… Cũng như chuyện nhà, chuyện đất cũng là chuyện người.
Viết về kiến trúc, trang trí nhà cửa, phong cảnh vùng miền nhưng những chuyện ấy chỉ là cái vỏ, lõi của nó là chuyện người. Đất, nhà và người suy cho cùng là một. Thử hỏi có chuyện gì trong đời mà chẳng là chuyện người, chuyện gì thì cũng phải lấy những giá trị người làm căn bản. Tại sao đối với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, về nhà tức là về quê, làng Chùa của anh, chỉ quê mới là nhà, nhà- quê? Tại sao nhạc sĩ Phú Quang lại lạc nghiệp mới an cư? Tại sao nhà của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và nhà của đạo diễn Đào Trọng Khánh là nhà “thích khách”?
Nhà của thi sĩ Thụy Kha có gì đặc biệt mà vừa bần cư trung thị vừa “sơn lâm” nhưng vẫn quá đông tao nhân mặc khách ra vào, tá túc năm này qua năm khác? Tại sao Đà Lạt buồn nhưng đẹp? Tại sao Hải Phòng đất dữ ăn to nói lớn nhưng luôn nồng nàn “đói bạn”? Tại sao Sài Gòn lại là đất dưỡng thân của những kẻ thích làm to, thích liều lĩnh, năng động và hợp thời đổi mới? Tại sao chất đất- chất người của Thăng Long- Hà Nội lại thiên về âm thổ?… Tất cả các câu trả lời của những câu hỏi trên đều có trong sách.
Sách Nhà & Người là cuốn đầu tiên trong một bộ 3 cuốn của họa sĩ Lê Thiết Cương, sẽ lần lượt ra mắt. Tiếp theo là cuốn Trò chuyện với hội họa và Trong hạt thóc có hạt gạo- tập hợp những bài viết về văn hóa Việt.
Minh Anh