LoadFromCatche:0
PortalHeader
PortalNav
PortalView

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp

Shared facebook
Thứ Tư, ngày 30/11/2022 08:42

UNESCO vừa chính thức ghi danh Nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là một trong 56 hồ sơ được xem xét trong kỳ họp của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 17, diễn ra tại Rabat- thủ đô của Vương quốc Ma-rốc.

Gốm của người Chăm chủ yếu là đồ gia dụng. Nghề làm gốm được xem là biểu hiện của sự sáng tạo cá nhân do người phụ nữ Chăm làm ra trên nền tảng tri thức được lưu truyền trong cộng đồng. Thay vì sử dụng bàn xoay, phụ nữ Chăm di chuyển giật lùi quanh khối nguyên liệu để tạo hình sản phẩm.

Gốm không tráng men và được phơi khô, nung ở ngoài trời bằng củi và rơm trong 7 đến 8 giờ ở nhiệt độ khoảng 800 độ C. Nguyên liệu (đất sét, cát, nước, củi, rơm) được khai thác tại chỗ. Đất sét được tái sinh theo chu kỳ vài ba năm sau khi khai thác tại cánh đồng Hamu Tanu Halan bên bờ sông Quao, thuộc làng Bàu Trúc (tỉnh Ninh Thuận) và mỏ đất làng Xuân Quang (cách làng Bình Đức, tỉnh Ninh Thuận 3 km về hướng Tây Bắc).

Dụng cụ làm gốm đơn giản, do nghệ nhân tận dụng vật liệu tại chỗ như: Vòng quơ, vòng cạo (bằng tre) để cạo mỏng thân gốm, vỏ sò, vải cuộn thấm nước để chà láng thân gốm. Tri thức và kỹ năng làm gốm được trao truyền cho các thế hệ trong gia đình thông qua thực hành. Việc làm nghề tạo cơ hội cho phụ nữ Chăm giao lưu, tương tác trong lao động sản xuất, sinh hoạt xã hội, cũng như trong việc giáo dục nghề nghiệp cho con cái, nâng cao hơn nữa vai trò của họ trong xã hội.

Nghề làm gốm cũng giúp tăng thu nhập của gia đình và bảo lưu thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa của người Chăm ở Việt Nam. Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, song nghề gốm của người Chăm vẫn đang đứng trước nguy cơ mai một vì sự tác động của quá trình đô thị hóa đến khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu thô, sự chậm thích ứng với kinh tế thị trường và thế hệ trẻ ít quan tâm đến nghề.

Theo Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử Di sản văn hóa phi vật thể "Nghệ thuật làm gốm của người Chăm" đáp ứng một trong số những tiêu chí, để ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp như: Di sản này liên quan đến nghề thủ công truyền thống làm gốm Chăm bằng tay và sử dụng các công cụ đơn giản. Chủ thể văn hóa và người thực hành chủ yếu là phụ nữ Chăm.

Tri thức và kỹ năng làm nghề được trao truyền trong gia đình, dòng họ và cộng đồng. Việc trao truyền được thực hiện bằng biện pháp kể chuyện và thực hành hằng ngày. Di sản thu hút sự trao đổi và tương tác giữa những người thực hành nghề, các sinh hoạt xã hội và nâng cao vai trò của phụ nữ Chăm trong xã hội hiện đại.

Di sản gắn liền với nghệ thuật trình diễn dân gian, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, trong đó có các nghi lễ liên quan đến ông tổ nghề làm gốm của người Chăm. Nghề làm gốm của người Chăm góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Chăm ở Đông Nam Á.

Theo nội dung của hồ sơ, hiện nay số lượng nghệ nhân, người thực hành và người học nghề tại các làng gốm còn ít. Dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, di sản vẫn có nguy cơ mai một bởi nhiều mối đe dọa khác nhau như: Quá trình đô thị hóa ảnh hưởng đến không gian của các làng nghề thủ công truyền thống và ảnh hưởng đến nguồn nguyên liệu sẵn có; chi phí cho nguyên liệu tăng cao; nghệ nhân lành nghề tuổi cao, trong khi thế hệ trẻ không hứng thú với nghề; sản phẩm thiếu sự đa dạng… Hồ sơ trình bày chi tiết kế hoạch bảo vệ di sản, kế hoạch này sẽ được thực hiện trong 4 năm từ năm 2023 đến năm 2026.

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm là Di sản văn hóa phi vật thể thứ 15 của Việt Nam được ghi danh vào các Danh sách của UNESCO. 14 Di sản phi vật thể của Việt Nam từng được vinh danh trước đó là: Nhã nhạc, Âm nhạc Cung đình Việt Nam triều Nguyễn (2003/2008); Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên (2005/2008); Dân ca quan họ Bắc Ninh (2009); Hát Ca trù (2009); Hội Gióng ở đền Phù Đổng và Đền Sóc (2010); Tín ngưỡng Thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ (2012); Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ (2013); Dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh (2014); Nghi lễ và trò chơi kéo co (năm 2015, di sản đa quốc gia gồm: Việt Nam, Hàn Quốc, Philippines và Campuchia); Thực hành tín ngưỡng Thờ mẫu Tam phủ của người Việt (2016); Hát Xoan Phú Thọ (2011/2017); Nghệ thuật Bài Chòi miền Trung Việt Nam (2017); Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái (2019); Nghệ thuật Xòe Thái (2021).

Minh Anh



PortalCatRight

Khẩn trương, nghiêm túc triển khai toàn diện các mặt công tác

Quy chế phối hợp giữa BHXH Việt Nam và Trung ương Đoàn góp phần đẩy nhanh mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân

Ngành BHXH Việt Nam: Tiếp tục lan toả thông điệp nhân văn

Ngành BHXH Việt Nam triển khai nhiệm vụ năm 2023: Sẵn sàng "vượt sóng"

BHXH Việt Nam nỗ lực- đoàn kết- sáng tạo hoàn thành tốt chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2022

Những nỗ lực được ghi nhận

Tiếp tục lan tỏa chương trình “Tặng sổ BHXH, thẻ BHYT cho người có hoàn cảnh khó khăn”

Mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT, bảo đảm vững an sinh xã hội

"Tết ấm đến với bệnh nhân BHYT" và tinh thần phục vụ của ngành BHXH Việt Nam

Sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ để về đích

BHXH tỉnh Lâm Đồng nỗ lực đảm bảo quyền lợi của người tham gia BHXH, BHYT

Tiếp thêm "lửa ấm" cho những người có hoàn cảnh khó khăn

Đề án 06: Tạo môi trường công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước, quản trị xã hội

BHXH Việt Nam ứng dụng công nghệ xác thực sinh trắc vân tay: Tạo thuận lợi cho nhân dân

Tập trung quản lý hiệu quả quỹ BHYT trong hai tháng cuối năm

Hướng dẫn cách đặt lịch làm việc trực tuyến với cơ quan BHXH

Tôn vinh 103 DN tiêu biểu trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT lần thứ I khu vực phía Nam

BHXH Việt Nam triển khai thí điểm tiện ích đặt lịch làm việc trực tuyến hỗ trợ người dân, DN

Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong việc chỉ đạo thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2022

BHXH Việt Nam công bố và trao các quyết định về nghỉ hưu, bổ nhiệm, điều động và bổ nhiệm cán bộ quản lý

Cần thiết quy định rõ việc thành lập thanh tra ngành BHXH

Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi): Phải tháo gỡ được vướng mắc

Trao đổi kinh nghiệm trong thực hiện BHXH, BHYT giữa Việt Nam và Lào

BHXH Việt Nam đối thoại với DN Nhật Bản: Thông điệp an sinh

Công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam

BHXH Việt Nam nỗ lực đồng hành cũng doanh nghiệp FDI

Năng động, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

Ngành BHXH Việt Nam: Quyết liệt “chạy nước rút” để về đích

Nghiên cứu ứng dụng AI vào nghiệp vụ của Ngành BHXH Việt Nam

BHXH Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn Ngành tháng 9/2022

PortalCatRight

Niềm vui của người “ngoại đạo”

Phát triển thị trường lao động: Cần linh hoạt và bền vững

Chuyện “đảng viên đi trước”

“Đoàn kết là điểm mẹ...”

Khi BHXH, BHYT được nghệ thuật hóa

"Trái ngọt" đầu mùa

Sắc xuân ở Linh Thông

Tủa Chùa- một tình yêu

BHXH TP. Hà Nội: Tự tin bước vào năm mới

Thêm những điểm tựa

Đến với dân, dân thương, dân quý

Xuân ở Tràng An

“Xây” thành công từ những “viên gạch nhỏ”

Làm cho dân nghe, dân hiểu và dân thực hiện

Xử lý vi phạm BHXH- Chế tài đã đủ mạnh?

"Sắc xanh an sinh" trên từng ngõ phố

Giải pháp nào để hạn chế chậm, nợ BHXH?

Những tấm thẻ đong đầy yêu thương

Thực trạng tuân thủ pháp luật BHXH ở Việt Nam

Quy định tổng mức thanh toán: Đảm bảo quỹ BHYT được sử dụng hiệu quả

Ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT: Chủ động, từ sớm, từ xa…

Đưa VssID- BHXH số đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Khi kỹ thuật số lên ngôi

Phát triển “hệ sinh thái số BHXH”: Hiệu quả toàn diện

Sức mạnh của truyền thông trên môi trường mạng

Chi hỗ trợ từ quỹ BH thất nghiệp: Tất cả vì quyền lợi NLĐ

Nợ BHXH- “căn bệnh” cần trị tận gốc

BHYT HSSV: Thành tựu và động lực tiến tới BHYT toàn dân

May mắn và hạnh phúc giản đơn

Đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra: Yêu cầu cấp thiết

PortalCatRight

BH thất nghiệp: "Bệ đỡ" của người lao động

Dấu ấn công tác thu, phát triển người tham gia BHXH, BHYT

Tết ấm an sinh

Ngành BHXH Việt Nam triển khai Đề án 06: Kết quả nổi bật

190 DN đạt thành tích xuất sắc trong thực hiện BHXH, BHYT được tôn vinh

Tìm hiểu sơ đồ phát triển “hệ sinh thái số” ngành BHXH Việt Nam

BHYT HSSV chăm lo sức khỏe thế hệ trẻ

Hiện đại hóa hoạt động giám định BHYT

Kết quả thực hiện chính sách BHXH, BHYT 6 tháng đầu năm 2022

BHXH Việt Nam xây dựng nền tảng chuyển đổi số

Những thiệt thòi khi nhận BHXH một lần

Đảm bảo quyền lợi BHXH cho NLĐ giai đoạn 2016-2021

Trình tự, thủ tục để NLĐ nhận hỗ trợ tiền thuê nhà

Sự hài lòng của người dân, tổ chức và DN với ngành BHXH Việt Nam

Hiệu quả thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT

Bước đột phá phát triển BHXH tự nguyện

Dấu ấn tăng trưởng BHXH giai đoạn 2016-2021

Chế độ BHXH đối với NLĐ mắc Covid-19

Ngành BHXH Việt Nam tăng tốc phát triển BHXH, BHYT

BHYT đồng hành cùng HSSV

Ngành BHXH Việt Nam: Đồng hành, hỗ trợ NLĐ, DN vượt khó khăn dịch bệnh

10 sự kiện nổi bật năm 2021 của ngành BHXH Việt Nam

Quỹ BH thất nghiệp hỗ trợ kịp thời đến NLĐ và chủ SDLĐ

Trình tự thủ tục thực hiện hỗ trợ từ quỹ BH thất nghiệp

Những lưu ý để NLĐ nhận hỗ trợ từ quỹ BH thất nghiệp

Quy định mức hỗ trợ từ Quỹ BH thất nghiệp cho NLĐ và người SDLĐ bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19

BHYT đồng hành cùng HSSV

Hỗ trợ NLĐ, DN với tinh thần khẩn trương, quyết liệt

Thủ tục tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất

Chính sách hỗ trợ NLĐ gặp khó khăn do dịch bệnh Covid-19

PortalAdv
PortalCatRight
PortalTopRead

Đọc nhiều

Ứng dụng VssID giúp theo dõi quá trình tham gia và giá trị sử dụng thẻ BHYT

Năm 2022, Hà Nội có 30 bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả chi phí KCB từ 600 triệu đồng/người trở lên

Thừa Thiên Huế: 3 DN bị phạt gần 600 triệu đồng do chậm đóng BHXH, BHYT

Năm 2023, ngành BHXH Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính

BHXH tỉnh Hải Dương: Triển khai nhiệm vụ năm 2023 và công bố quyết định về công tác cán bộ

Thúc đẩy phát triển mạnh mẽ BHXH toàn dân

Xây dựng dự án Luật Công đoàn (sửa đổi): Cần hướng tới NLĐ

Hà Nội: Triển khai cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

Huyện Tiểu Cần (Trà Vinh): Thêm 20 hội viên phụ nữ tham gia BHXH, BHYT theo mô hình “1+1”

Nhật Bản “thức tỉnh” sau 30 năm lương không tăng

Thí điểm Chương trình thúc đẩy tăng năng suất lao động để nhân rộng trong toàn bộ nền kinh tế

Ông Văn Phú Quân được bổ nhiệm Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Nam

Bất bình đẳng tiền lương đối với người khuyết tật ở Vương quốc Anh

Nhà thơ Phan Hoàng nhận Giải thưởng nghệ thuật Danube của Hungary

Ai Cập dùng kim tự tháp làm bối cảnh biểu diễn thời trang, âm nhạc và nghệ thuật

Bánh cuốn Việt lọt Top 10 món ngon hấp dẫn nhất thế giới

Chuyển đổi số sẽ trở thành cú huých thúc đẩy năng suất lao động

Nâng cao hiệu quả hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá

Hoàn thiện cơ sở pháp lý nhằm ngăn chặn, phòng ngừa hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người

Thẩm tra việc giao danh mục và mức vốn cho các dự án thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội

PortalAdv
PortalAdv
PortalAdv
PortalFooter